بیژن مرتضوی

کودکی و آموزش موسیقی

بیژن مرتضوی در ۲۵ آبان ۱۳۳۶ (۱۶ نوامبر ۱۹۵۷) در مازندران به دنیا آمد؛ منابع فارسی زادگاه او را ساری ذکر کرده‌اند. او از سه‌سالگی آموختن ویولن را آغاز کرد و در تهران نزد استادانی چون پرویز یاحقی و علی تجویدی با ردیف، بداهه‌نوازی، تنظیم و ارکستراسیون آشنا شد. از هفت‌سالگی نواختن پیانو، گیتار، سازهای کوبه‌ای و سازهای زهی ایرانی مانند عود، تار و سنتور را نیز فرا گرفت.

مرتضوی در یازده‌سالگی مقام نخست یک مسابقهٔ سراسری موسیقی دانش‌آموزی را به دست آورد و در چهارده‌سالگی ارکستری ۳۲ نفره را در اردوی تابستانی رامسر رهبری کرد و ساخته‌های خودش را اجرا کرد. قطعهٔ «حماسه» را نیز در همان یازده‌سالگی ساخت؛ قطعه‌ای که سال‌ها بعد در کنسرت‌های بزرگش اجرا شد.

تحصیل و آغاز فعالیت حرفه‌ای

او پس از پایان دبیرستان برای تحصیل در رشتهٔ مهندسی به انگلستان رفت و در کنار درس، نوازندگی ویولن را ادامه داد. در سال ۱۹۷۹ به آمریکا رفت و در دانشگاه ایالتی تگزاس به تحصیل موسیقی و مهندسی پرداخت و از سال ۱۹۸۵ در کالیفرنیا ساکن شد. در این دوره برای خوانندگان شناخته‌شدهٔ پاپ ایرانی چون معین، ستار، حمیرا، مهستی، شاهرخ و لیلا فروهر آهنگسازی، تنظیم و نوازندگی کرد و با آهنگسازانی چون صادق نوجوکی و حسن شماعی‌زاده نیز همکاری داشت. او در برنامهٔ ویژهٔ نوروز ۱۹۹۱ تلویزیون «تپش» در لس‌آنجلس حاضر شد و «عاشقی چیه» را با پیانو اجرا کرد.

آلبوم‌ها و سبک

نخستین آلبوم رسمی او در سال ۱۹۹۰ (۱۳۶۸) منتشر شد و ترانهٔ «عاشقی چیه» از همین آلبوم به شهرت رسید. پس از آن آلبوم‌های «بیژن ۲»، «بیژن ۳»، «آتش روی یخ»، «بوی خوش عشق»، «آواز خاموش»، «یه قطره دریا»، «به من چه»، «موسیقی و من»، «پرواز ققنوس» و «کمپ بیژن (ویولن رپ)» را منتشر کرد. آلبوم «یه قطره دریا» با قطعهٔ رقص «روناک» و آلبوم «به من چه» با ترانه‌هایی از ایرج جنتی عطایی از کارهای پرمخاطب او هستند.

سبک مرتضوی تلفیقی از موسیقی ایرانی، پاپ و موسیقی بی‌کلام است و قطعات بی‌کلامش بارها در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی پخش شده است. او بیشتر سازهای آثارش، به‌جز سازهای بادی برنجی، را خود می‌نوازد و ویولن سفید دست‌سازش به نشانهٔ صلح و دوستی، به نماد اجراهای او بدل شده است.

کنسرت‌ها و افتخارات

تورهای بین‌المللی مرتضوی از سال ۱۹۹۰ آغاز شد. او در ۳ ژوئیهٔ ۱۹۹۴ به‌عنوان نخستین موسیقی‌دان ایرانی در گریک تئاتر لس‌آنجلس به همراه ارکستر روی صحنه رفت و اجرای این شب به‌صورت آلبوم و ویدئو منتشر شد. او در تالارهایی چون رویال آلبرت هال لندن، تئاتر کداک هالیوود، روی تامسون هال تورنتو و اپرای کویت نیز برنامه اجرا کرده و در مارس ۲۰۲۵ کنسرتی در سالن اپرای سیدنی همراه با نوازندگان ارکستر فیلارمونیک برگزار کرد؛ تورش در استرالیا به پرت، ملبورن، بریزبن، آدلاید و اوکلند نیوزیلند نیز رسید. در سال ۱۹۹۵ نخستین هنرمند ایرانی بود که از حمایت شرکت کرایسلر برای برگزاری تور برخوردار شد و در سال ۲۰۱۵ قطعهٔ «آیریلیق» را با ارکستر سمفونیک اوکراین ضبط کرد.

دانشگاه سولنت ساوت‌همپتون انگلستان در سال ۲۰۰۹ به پاس تلاش‌های او برای معرفی موسیقی معاصر خاورمیانه در محیط دانشگاهی به او عنوان «فلوشیپ» داد و در سال ۲۰۱۷ دکترای افتخاری موسیقی به او اعطا کرد. مرتضوی در ۸ مهر ۱۴۰۵ همراه همسرش به ایران سفر کرد و خبر ورودش به فرودگاه امام خمینی را خودش در صفحهٔ اینستاگرامش اعلام کرد.