تست PHQ-9 چقدر دقیق است؟

در پژوهش اصلی، نمرهٔ ۱۰ یا بیشتر با حساسیت و ویژگی حدود ۸۸ درصد افسردگی اساسی را نشان داد و پژوهشهای بعدی هم کارایی آن را در جمعیتهای گوناگون تأیید کردهاند. با این حال، این دقت مربوط به غربالگری است و تشخیص قطعی فقط با ارزیابی متخصص ممکن است.

نمرهٔ چند در PHQ-9 یعنی افسردگی؟

هیچ نمرهای بهتنهایی تشخیص نیست. نمرهٔ ۱۰ و بالاتر معمولاً نشانهٔ نیاز به ارزیابی دقیقتر است و نمرههای ۱۵ به بالا بیانگر نشانههای نسبتاً شدید تا شدیدند که بهتر است هرچه زودتر با روانشناس یا روانپزشک در میان گذاشته شوند.

هر چند وقت یکبار میتوانم PHQ-9 را تکرار کنم؟

چون پرسشها دربارهٔ دو هفتهٔ گذشته است، تکرار آن هر دو تا چهار هفته منطقی است. متخصصان هم در طول درمان از همین فاصلهها برای پیگیری تغییر نشانهها استفاده میکنند.

آیا استفاده از پرسشنامهٔ PHQ-9 رایگان است؟

بله. طبق اعلام ناشر رسمی، PHQ-9 در مالکیت عمومی است و تکثیر، ترجمه، نمایش و توزیع آن به اجازه نیاز ندارد.

فرق PHQ-9 با PHQ-2 چیست؟

PHQ-2 فقط از دو پرسش نخست PHQ-9 (کمعلاقگی و احساس غم) تشکیل شده و برای غربالگری خیلی سریع به کار میرود. اگر نمرهٔ PHQ-2 بالا باشد، معمولاً فرم کامل ۹ پرسشی تکمیل میشود.

تست افسردگی (PHQ-9) — پرسشنامهٔ سلامت بیمار، آنلاین و رایگان

PHQ-9 چیست؟

پرسشنامهٔ سلامت بیمار ۹ پرسشی یا PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9) یکی از پرکاربردترین ابزارهای غربالگری افسردگی در جهان است. این پرسشنامه کوتاه، ساده و خودگزارشی است و معمولاً در کمتر از پنج دقیقه پر می‌شود؛ به همین دلیل در مطب پزشکان عمومی، مراکز بهداشت، کلینیک‌های روان‌شناسی و پژوهش‌های بزرگ جمعیتی به‌طور گسترده به کار می‌رود.

تاریخچه و سازندگان

در میانهٔ دههٔ ۱۹۹۰، دکتر رابرت اسپیتزر، دکتر جنت ویلیامز، دکتر کرت کرونکه و همکارانشان در دانشگاه کلمبیا ابزاری به نام PRIME-MD ساختند تا پزشکان مراقبت‌های اولیه بتوانند اختلال‌های روانی رایج را سریع‌تر شناسایی کنند. این کار با همکاری پژوهشگران مؤسسهٔ رگنستریف در دانشگاه ایندیانا و با کمک آموزشی شرکت فایزر انجام شد. پرسشنامهٔ سلامت بیمار (PHQ) نسخهٔ خودگزارشی PRIME-MD است و PHQ-9 بخش خلق و افسردگی آن است. مقالهٔ اعتباریابی اصلی PHQ-9 در سال ۲۰۰۱ منتشر شد و از آن زمان در شمار بسیار زیادی از پژوهش‌ها بررسی و به ده‌ها زبان ترجمه شده است.

PHQ-9 چه چیزی را می‌سنجد؟

هر یک از ۹ پرسش این ابزار با یکی از ۹ معیار تشخیصی «اختلال افسردگی اساسی» در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV) متناظر است:

کم‌علاقگی یا لذت نبردن از کارها
احساس غم، افسردگی یا ناامیدی
مشکلات خواب (بی‌خوابی یا پرخوابی)
خستگی و کمبود انرژی
تغییر اشتها (کم‌اشتهایی یا پرخوری)
احساس بی‌ارزشی یا شکست
مشکل در تمرکز
کندی یا بی‌قراری حرکتی
افکار مرگ یا آسیب به خود

پاسخ‌دهنده مشخص می‌کند در دو هفتهٔ گذشته چند وقت یک‌بار با هر مورد روبه‌رو بوده است: «اصلاً» (۰)، «چند روز» (۱)، «بیش از نیمی از روزها» (۲) یا «تقریباً هر روز» (۳). در فرم کامل، یک پرسش دهم هم هست که می‌پرسد این مشکلات چقدر کار، امور خانه یا رابطه با دیگران را دشوار کرده‌اند؛ این پرسش در نمرهٔ کل حساب نمی‌شود، اما به متخصص نشان می‌دهد نشانه‌ها تا چه اندازه بر زندگی روزمره اثر گذاشته‌اند.

نمره‌گذاری و تفسیر

نمرهٔ کل از جمع ۹ پرسش به دست می‌آید و بین ۰ تا ۲۷ است. طبق راهنمای رسمی، نمره‌ها این‌گونه تفسیر می‌شوند:

۰ تا ۴: بدون افسردگی یا بسیار خفیف
۵ تا ۹: خفیف
۱۰ تا ۱۴: متوسط
۱۵ تا ۱۹: نسبتاً شدید
۲۰ تا ۲۷: شدید

در مقالهٔ اعتباریابی اصلی، نمرهٔ ۱۰ یا بیشتر با حساسیت و ویژگی حدود ۸۸ درصد برای افسردگی اساسی همراه بود. راهنمای سازندگان نمرهٔ ۱۰ را «پرچم زرد» (نیاز به توجه) و نمرهٔ ۱۵ را «پرچم قرمز» (نیاز به شروع فعال درمان) می‌داند. پرسش نهم، یعنی افکار مرگ یا آسیب به خود، جدا از نمرهٔ کل اهمیت دارد و هر پاسخی جز «اصلاً» باید با یک متخصص در میان گذاشته شود.

کاربردها

PHQ-9 سه کاربرد اصلی دارد: غربالگری برای پیدا کردن کسانی که به ارزیابی دقیق‌تر نیاز دارند، سنجش شدت نشانه‌ها و پیگیری روند درمان؛ چون می‌توان آن را هر چند هفته یک‌بار تکرار کرد و تغییر نمره را دید. دو پرسش نخست آن هم به‌تنهایی نسخهٔ کوتاه‌تری به نام PHQ-2 را می‌سازند که برای غربالگری بسیار سریع به کار می‌رود.

محدودیت‌ها

PHQ-9 ابزار تشخیص نیست. پاسخ‌ها به حال و برداشت فرد در همان لحظه بستگی دارد و برخی نشانه‌ها مانند خستگی، کم‌خوابی یا تغییر اشتها ممکن است علت جسمی داشته باشند؛ مثلاً کم‌کاری تیروئید، کم‌خونی، بیماری‌های مزمن یا عوارض برخی داروها. این پرسشنامه سوگ طبیعی را از افسردگی جدا نمی‌کند و نمی‌تواند اختلال دوقطبی را تشخیص دهد. به همین دلیل نمرهٔ آن همیشه باید در کنار گفت‌وگو و ارزیابی یک متخصص تفسیر شود.

تفاوت نسخهٔ آنلاین روزگار با آزمون اصلی

پرسش‌ها و گزینه‌های این صفحه ترجمهٔ فارسی وفادار همان ۹ پرسش رسمی PHQ-9 است که سازندگانش آن را در مالکیت عمومی قرار داده‌اند، و نمره‌گذاری هم دقیقاً طبق راهنمای رسمی انجام می‌شود. پرسش دهم فرم اصلی (میزان دشواری در کار و زندگی) در این نسخه نیامده است، چون در نمرهٔ کل نقشی ندارد. با این حال، پر کردن پرسشنامه به‌صورت آنلاین و بدون حضور متخصص با استفادهٔ آن در یک ارزیابی بالینی یکی نیست: نتیجه‌ای که می‌بینید فقط «نمرهٔ آزمون آنلاین» و یک نشانهٔ اولیه است، نه تشخیص. اگر نمرهٔ شما متوسط یا بالاتر است، یا به پرسش نهم پاسخی جز «اصلاً» داده‌اید، لطفاً با روان‌شناس یا روان‌پزشک مشورت کنید.

منبع پرسشنامه: پرسشنامهٔ سلامت بیمار ۹ پرسشی (PHQ-9)، ساختهٔ کرت کرونکه، رابرت اسپیتزر و جنت ویلیامز با کمک آموزشی شرکت فایزر (Kroenke, Spitzer & Williams, 2001). طبق اعلام ناشر رسمی (phqscreeners.com)، این ابزار در مالکیت عمومی است و تکثیر، ترجمه، نمایش و توزیع آن به اجازه نیاز ندارد. عبارت‌های فارسی ترجمهٔ وفادار پرسش‌ها و گزینه‌های رسمی است و نقطه‌برش‌ها (۰–۴، ۵–۹، ۱۰–۱۴، ۱۵–۱۹، ۲۰–۲۷) عیناً از راهنمای رسمی گرفته شده است.