سیاههٔ مشکلات بینفردی (IIP) چیست؟
سیاههٔ مشکلات بینفردی (Inventory of Interpersonal Problems یا IIP) پرسشنامه‌ای خودگزارشی است که دشواریهای آدمها در رابطه با دیگران را میسنجد. نسخهٔ نخست آن را لئونارد هوروویتز (Leonard M. Horowitz) و همکارانش در سال ۱۹۸۸ منتشر کردند. این نسخه ۱۲۷ گویه داشت و گویه‌هایش از مشکلاتی برگرفته شده بود که مراجعان در آغاز روان‌درمانی دربارهٔ رابطه‌هایشان مطرح می‌کردند. گویه‌ها دو شکل اصلی داشتند: کارهایی که انجامشان «برای فرد سخت است»، مثل گفتن «نه» یا ابراز محبت، و کارهایی که فرد «بیش از اندازه انجام میدهد»، مثل دخالت در کار دیگران یا جروبحث.
مدل دایرهای (Circumplex) و هشت بخش آن
در سال ۱۹۹۰ لین آلدن، جری ویگینز و آرون پینکاس گویه‌های IIP را بر پایهٔ مدل دایرهای بینفردی سازمان دادند و فرمی ۶۴ گویهای با نام IIP-C ساختند. ریشهٔ این مدل به نظریهٔ بینفردی شخصیت، از جمله کارهای تیموتی لیری در دههٔ ۱۹۵۰ و پژوهش‌های ویگینز، برمی‌گردد. در این مدل، رفتار بینفردی روی دو محور اصلی قرار می‌گیرد:
- محور سلطه (Dominance/Agency): از کنترل‌گری و تحمیل خود تا تسلیم و کناره‌گیری.
- محور صمیمیت (Affiliation/Communion): از گرمی و نزدیکی افراطی تا سردی و خصومت.
ترکیب این دو محور هشت بخش (اکتانت) میسازد که در نسخهٔ ۱۹۹۰ این‌گونه نام‌گذاری شدند: سلطه‌جو (Domineering)، کینه‌جو (Vindictive)، سرد (Cold)، اجتناب‌گر اجتماعی (Socially Avoidant)، ناتوان در ابراز وجود (Nonassertive)، سوءاستفاده‌پذیر (Exploitable)، مراقب افراطی (Overly Nurturant) و مداخله‌گر (Intrusive). هر بخش با بخش روبه‌رویش در دایره نوعی تضاد دارد؛ مثلاً سلطهجویی در برابر ضعف در ابراز وجود قرار می‌گیرد.
نسخه‌های IIP-64 و IIP-32
در سال ۲۰۰۰ هوروویتز، آلدن، ویگینز و پینکاس راهنمای رسمی پرسشنامه را همراه با دو فرم استاندارد منتشر کردند: IIP-64 با هشت گویه برای هر بخش و فرم کوتاه IIP-32 با چهار گویه برای هر بخش. در این راهنما نام بخش‌ها کمی تغییر کرد: سلطه‌جو/کنترل‌گر، کینه‌جو/خودمحور، سرد/دور، بازداری اجتماعی، ناتوان در ابراز وجود، سازگاری افراطی، ازخودگذشته و مداخله‌گر/نیازمند. داده‌های هنجاری این راهنما بر پایهٔ نمونه‌ای ۸۰۰ نفره از بزرگسالان آمریکایی گزارش شده است. پاسخها روی مقیاسی پنج‌درجه‌ای از ۰ («اصلاً») تا ۴ («بسیار زیاد») داده میشوند. پرسشنامهٔ اصلی دارای حق نشر است و ناشر فعلی آن Mind Garden است. یادآوری این نکته هم مفید است که در سال ۱۹۹۶ مایکل بارکهام و همکارانش فرم ۳۲ گویهای دیگری با ساختاری متفاوت ساخته بودند و این دو نسخه را نباید با هم یکی دانست.
نمره‌گذاری و تفسیر
برای هر بخش نمره‌ای جداگانه محاسبه میشود و میانگین کل گویه‌ها نیز نشان‌دهندهٔ میزان کلی پریشانی بینفردی است. در تفسیر حرفه‌ای، متخصصان علاوه بر نمره‌های خام، نیم‌رخ را روی دایره رسم می‌کنند تا ببینند مشکلات فرد بیشتر به کدام سمت دایره متمایل است و این تمایل چقدر برجسته است. به این ترتیب می‌توان فهمید که مثلاً مشکل اصلی فرد در «زیادی کوتاه آمدن» است یا در «زیادی کنترل کردن».
کاربردها و محدودیت‌ها
- روان‌درمانی: کمک به شناسایی کانون مشکلات رابطه‌ای در آغاز درمان و پیگیری تغییر در طول آن.
- پژوهش: بررسی رابطهٔ مشکلات بینفردی با افسردگی، اضطراب، ویژگی‌های شخصیتی و کیفیت رابطهٔ درمانی.
- خودشناسی: دیدن الگوهای تکراری در رابطه‌ها با زبانی غیرقضاوتی.
با این حال IIP ابزار تشخیصی نیست و هیچ اختلالی را به‌تنهایی مشخص نمی‌کند. این پرسشنامه فقط دشواری‌ها را میسنجد، نه نقاط قوت رابطه‌ای را، و مانند هر ابزار خودگزارشی به خودآگاهی پاسخ‌دهنده وابسته است. هنجارهای فرهنگی هم اهمیت دارند؛ رفتاری که در یک فرهنگ «سازگاری افراطی» به نظر می‌رسد، در فرهنگی دیگر ممکن است ادب و ملاحظه تلقی شود.
تفاوت نسخهٔ آنلاین روزگار با آزمون اصلی
پرسشنامهٔ «سنجه» روزگار نسخهٔ رسمی IIP-32 نیست. ساختار آن از هشت بخش دایرهٔ بینفردی و چهار جمله برای هر بخش الهام گرفته، اما همهٔ ۳۲ جمله را تیم روزگار نوشته است و هیچ گویهای از پرسشنامهٔ اصلی، که حق نشر دارد، کپی نشده است. چند جمله هم به‌صورت معکوس نوشته شده‌اند. این نسخه هنجاریابی نشده و نتیجه‌اش فقط تصویری تقریبی برای خودشناسی است. اگر در یک یا چند بخش نمرهٔ بالایی گرفتی و این الگوها زندگی‌ات را سخت کردهاند، گفت‌وگو با یک روانشناس بهترین قدم بعدی است؛ برای گفت‌وگوی فوری هم «صدای مشاور ۱۴۸۰» در دسترس است.