اخبار بیرجند

بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی است که در دره‌ای کوهستانی در حاشیهٔ کویر و در ارتفاع حدود ۱۴۹۰ متری قرار گرفته است. آب‌وهوای بیرجند نیمه‌بیابانی است؛ زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم و خشک دارد و بارش آن اندک و بیشتر در ماه‌های سرد سال است.

تاریخچه

گمان می‌رود بیرجند در اواخر دورهٔ ساسانی به‌عنوان منزلگاهی در کنارهٔ کویر بر سر راه شمال خراسان بنا شده باشد و نامش از واژه‌های پهلوی گرفته شده است. جغرافی‌دانان سده‌های میانه بیرجند را از ولایت‌های قهستان و سرزمینی پربار از زعفران و انگور معرفی کرده‌اند. از دورهٔ صفوی و با فرمانروایی خاندان علم (امیران قائنات) بیرجند رو به رونق گذاشت. مدرسهٔ شوکتیه، از نخستین مدرسه‌های نوین ایران، در سال ۱۲۸۴ خورشیدی در این شهر گشوده شد و بیرجند در سال ۱۳۰۲ نخستین شهر ایران بود که لوله‌کشی آب شهری داشت.

جایگاه امروز

با تقسیم استان خراسان در سال ۱۳۸۳، بیرجند مرکز استان تازه‌تأسیس خراسان جنوبی شد. این شهر امروز مرکز اداری، دانشگاهی و درمانی شرق کشور است و چند دانشگاه دولتی دارد. فرودگاه بیرجند از قدیمی‌ترین فرودگاه‌های ایران است و راه‌آهن مشهد–زاهدان نیز از این شهر می‌گذرد. کشاورزی منطقه به‌ویژه زرشک، عناب و زعفران، همراه با قالی‌بافی، از پایه‌های اقتصاد بیرجند و پیرامون آن است.

مردم و فرهنگ

گویش بیرجندی از گویش‌های فارسی است که به‌دلیل دوری شهر از تاخت‌وتازها، بسیاری از ویژگی‌های کهن زبان فارسی را نگه داشته است. باغ اکبریه در بیرجند یکی از باغ‌های ایرانی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. منجمانی چون عبدالعلی بیرجندی و شاعرانی مانند حکیم نزاری قهستانی از این شهر برخاسته‌اند و موزه‌های متعدد بیرجند میراث فرهنگی منطقه را معرفی می‌کنند.