کالابرگ زیر ذره‌بین؛ از دغدغه کسبه تا حمایت از خانوارهای خراسان شمالی
بجنورد- اجرای طرح کالابرگ در خراسان شمالی با رضایت برخی کسبه از رونق فروش و گلایه برخی دیگر از تأخیر در تسویه مطالبات همراه است.
خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها؛طرح کالابرگ الکترونیکی که با هدف حمایت از معیشت خانوارها و تأمین بخشی از نیازهای آنها به کالاهای اساسی اجرا می‌شود، در کنار آثار خود بر قدرت خرید مردم، به یکی از موضوعات اثرگذار بر فعالیت فروشگاه‌های عرضه‌کننده کالاهای مشمول این طرح تبدیل شده است؛ طرحی که برای برخی فروشندگان به معنای افزایش مراجعه مشتریان و رونق نسبی کسب‌وکار بوده و برای برخی دیگر، تأخیر در دریافت مطالبات و دشواری تأمین سرمایه در گردش را به همراه داشته است.
در بازار بجنورد، روایت‌ها از کالابرگ یکسان نیست. یک فروشنده از افزایش فروش و رضایت خود از همکاری با طرح می‌گوید، فروشنده‌ای دیگر معتقد است تأخیر در پرداخت مطالبات، حساب‌وکتاب مغازه‌اش را مختل کرده و او را به توقف همکاری واداشته است و در این میان، گروهی از کسبه نیز با اشاره به شرایط خاص کشور و پیامدهای جنگ، بر ضرورت مدارا و همراهی متقابل تأکید می‌کنند.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی تنها میزان استقبال مردم یا تعداد خریدهای انجام‌شده نیست؛ بلکه باید دید اعتبار اختصاص‌یافته چگونه به دست خانوارها می‌رسد، فروشندگان با چه شرایطی کالاهای مورد نیاز مردم را تأمین می‌کنند و مطالبات آنها با چه سازوکاری تسویه می‌شود.
از سوی دیگر، افزایش اعتبار کالابرگ برای برخی خانوارها، رسیدگی به اعتراض افراد درباره مشمولیت، نظارت بر قیمت کالاها و اجرای طرح‌های حمایتی ویژه مادران و کودکان، ابعاد دیگری از سیاست‌های حمایتی دولت را تشکیل می‌دهد؛ موضوعاتی که برای بررسی وضعیت کالابرگ در خراسان شمالی باید در کنار تجربه روزمره مردم و کسبه مورد توجه قرار گیرد.
گلایه یک مغازه‌دار؛ وقتی فروش انجام می‌شود اما پول به‌موقع نمی‌رسد
یکی از موضوعاتی که در اجرای طرح کالابرگ از سوی برخی فروشندگان مطرح می‌شود، فاصله زمانی میان فروش کالا و دریافت مطالبات است؛ مسئله‌ای که به‌ویژه برای واحدهای صنفی کوچک با سرمایه محدود می‌تواند بر ادامه فعالیت آنها تأثیر بگذارد.
یکی از مغازه‌داران بجنوردی که همکاری خود را با طرح متوقف کرده است، تأخیر در دریافت پول فروش کالاها را از دلایل اصلی تصمیم خود عنوان می‌کند.
این فروشنده در روایت تجربه خود می‌گوید: وقتی کالا می‌فروشیم، باید بتوانیم دوباره همان اجناس را تهیه کنیم. عمده‌فروش هم پول خودش را می‌خواهد و هزینه‌های مغازه و سایر مخارج نیز سر جای خودش است. وقتی مطالبات با تأخیر پرداخت می‌شود، نمی‌توانیم به‌راحتی برای خرید بعدی برنامه‌ریزی کنیم.
وی ادامه می‌دهد: مشکل من با اصل حمایت از مردم نیست؛ مسئله این است که فروشنده هم باید بتواند کسب‌وکارش را اداره کند. اگر پول کالایی که فروخته‌ایم دیر به دستمان برسد، برای تأمین جنس جدید با مشکل مواجه می‌شویم. شرایط مالی برای بعضی مغازه‌ها سخت است و نمی‌توانند مدت زیادی منتظر بمانند.
این مغازه‌دار با اشاره به تصمیم خود برای توقف همکاری با طرح می‌گوید: «من هم به همین دلیل جمع کردم و فعلاً ادامه ندادم. وقتی می‌بینیم تأمین جنس و پرداخت هزینه‌ها دشوار شده، مجبوریم شرایط خودمان را در نظر بگیریم.»
این روایت، در صورت تطبیق با مصاحبه ضبط‌شده و جزئیات دقیق وضعیت فروشگاه، می‌تواند یکی از بخش‌های مهم گزارش میدانی باشد؛ زیرا نشان می‌دهد افزایش فروش لزوماً به معنای بهبود نقدینگی فروشنده نیست. با این حال، مدت دقیق تأخیر و وضعیت مطالبات این فروشنده باید پیش از انتشار مشخص شود.
در سوی دیگر بازار؛ فروشنده‌ای که از رونق کارش می‌گوید
در مقابل، برخی فروشندگان تجربه متفاوتی از همکاری با طرح کالابرگ دارند و معتقدند مراجعه مشتریان برای خرید اقلام اساسی، به افزایش فعالیت فروشگاه آنها کمک کرده است.
یکی از فروشندگان که از شرایط فعالیت خود رضایت دارد، در توصیف تجربه‌اش می‌گوید: «خداروشکر برای ما خوب بوده و از این بابت راضی هستیم. مشتری برای خرید مراجعه می‌کند و فروشگاه فعالیت بیشتری دارد. وقتی مردم بتوانند بخشی از خریدهای ضروری‌شان را با کالابرگ انجام دهند، فروش ما هم می‌تواند بیشتر شود.»
وی ادامه می‌دهد: برای ما مهم است که مشتری داشته باشیم و بتوانیم کالاهای مورد نیاز مردم را فراهم کنیم. اگر روند پرداخت‌ها هم منظم باشد، شرایط بهتر می‌شود و می‌توانیم با خیال راحت‌تری جنس تهیه کنیم و به کارمان ادامه بدهیم.
این فروشنده معتقد است تجربه واحدهای صنفی را نباید یکسان در نظر گرفت و شرایط هر مغازه با توجه به میزان فروش، سرمایه در گردش و تعداد مشتریان متفاوت است.
از نگاه این گروه از کسبه، کالابرگ می‌تواند به حفظ جریان فروش کالاهای اساسی کمک کند؛ با این حال، تداوم این اثر به آن بستگی دارد که فروشنده
بتواند پس از فروش، کالاهای مورد نیاز را دوباره تهیه کند و مطالباتش نیز در زمان قابل پیش‌بینی به حساب او واریز شود.
شرایط جنگی و ضرورت مدارا با کسبه
در میان روایت‌های بازار، برخی فروشندگان با وجود پذیرش مشکلات مالی، بر ضرورت توجه به شرایط خاص کشور نیز تأکید می‌کنند. از نگاه آنها، شرایط جنگی ممکن است بر روندهای اجرایی و اقتصادی اثر بگذارد و در چنین وضعیتی، همراهی و مدارا در کنار پیگیری مشکلات اهمیت دارد.
یکی از مغازه‌داران در این زمینه می‌گوید: الان شرایط کشور شرایط عادی نیست و باید این موضوع را هم در نظر بگیریم. ممکن است در بعضی کارها تأخیر پیش بیاید و لازم باشد کمی بیشتر مراعات کنیم. ما هم شرایط را درک می‌کنیم و می‌دانیم که در چنین وضعیتی مشکلاتی به وجود می‌آید.
وی اضافه می‌کند: البته مغازه‌دار هم هزینه دارد و باید بتواند جنس بخرد و زندگی‌اش را بچرخاند. اگر مطالبات دیر پرداخت شود، فشار آن به فروشنده می‌رسد. بهتر است هم شرایط کشور را در نظر بگیریم و هم برای حل مشکلات کسبه راهکار مشخصی وجود داشته باشد.
این دیدگاه بر ضرورت ایجاد تعادل میان استمرار حمایت از خانوارها و حفظ توان اقتصادی فروشندگان تأکید دارد. همراهی کسبه با اجرای طرح، زمانی می‌تواند تداوم پیدا کند که مشکلات احتمالی آنها نیز شنیده شود و برای پرداخت مطالبات، زمان‌بندی روشن و قابل پیگیری وجود داشته باشد.
محمد خوش‌آینه: مطالبات فروشگاه‌ها پیگیری می‌شود
در همین زمینه، محمد خوش‌آینه، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی، با اشاره به تأخیر ایجادشده در تسویه مطالبات برخی فروشگاه‌های طرف قرارداد کالابرگ اظهار کرد: شرایط خاص کشور و پیامدهای جنگ موجب شد روند تسویه حساب برخی فروشگاه‌ها با تأخیر مواجه شود.
وی با اشاره به اینکه در گذشته تسویه حساب فروشگاه‌ها در بازه‌های زمانی کوتاه‌تری انجام می‌شد، افزود: در مقطعی این فاصله به حدود دو تا سه هفته رسید و این موضوع فشارهایی را برای برخی واحدهای صنفی ایجاد کرد.
خوش‌آینه با قدردانی از فروشندگان مشارکت‌کننده در طرح گفت: فروشگاه‌ها با سرمایه خود کالاهای مورد نیاز مردم را عرضه می‌کنند و طبیعی است که تأخیر در دریافت مطالبات، تأمین مجدد کالا و ادامه فعالیت آنها را دشوار کند.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی ادامه داد: بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، مطالبات فروشگاه‌ها تا پیش از ۲۵ شهریور تسویه شده است و فروشگاه‌هایی که همچنان درباره دریافت مطالبات مربوط به دوره‌های پیش از این تاریخ مشکل دارند، می‌توانند برای بررسی جزئیات پرداخت‌ها به ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی مراجعه کنند.
وی تصریح کرد: در این ادارات امکان بررسی مبالغ و تاریخ‌های تسویه وجود دارد تا وضعیت هر فروشگاه به‌صورت مشخص پیگیری شود.
خوش‌آینه همچنین از پیگیری برای پرداخت بخش دیگری از مطالبات فروشگاه‌ها خبر داد و گفت: در گفت‌وگو با معاون وزیر، موضوع تأمین اعتبار و تسویه بدهی فروشگاه‌ها مطرح شده و بر اساس اطلاعات دریافتی، قرار است طی این هفته بخش قابل توجهی از مطالبات پرداخت شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که برای فروشندگان دارای سرمایه محدود، فاصله میان فروش کالا و دریافت وجه آن می‌تواند بر توان خرید مجدد و استمرار عرضه کالا اثر بگذارد. از این رو، تعیین تکلیف مطالبات معوق و اطلاع‌رسانی شفاف درباره زمان پرداخت‌ها، یکی از موضوعات مهم در جلب اعتماد فروشگاه‌های طرف قرارداد به شمار می‌رود.
افزایش اعتبار کالابرگ؛ ۴۰ میلیون نفر در کشور شناسایی شدند
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی در بخش دیگری از سخنان خود به روند افزایش اعتبار کالابرگ و شناسایی خانوارهای مشمول اشاره کرد.
خوش‌آینه اظهار کرد: اطلاعات مربوط به وضعیت اقتصادی خانوارها با استفاده از داده‌های دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی، سازمان ثبت اسناد، نیروی انتظامی، وزارت بهداشت و سازمان برنامه و بودجه بررسی شده است.
وی افزود: هدف از این فرایند، شناسایی خانوارها بر اساس وضعیت اقتصادی و اختصاص حمایت‌های معیشتی به افراد واجد شرایط است.
خوش‌آینه با اشاره به آمار اعلام‌شده در زمان مصاحبه گفت: در این مرحله، ۴۰ میلیون نفر در قالب حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار شناسایی شده‌اند و پیامک‌های مربوط به خوداظهاری برای مشمولان ارسال شده است.
وی ادامه داد: مهلت خوداظهاری نیز تمدید شده و متقاضیان می‌توانند مطابق برنامه اعلام‌شده بر اساس ارقام کد ملی خود اقدام کنند. همچنین برای افرادی که از مراحل قبلی جا مانده‌اند، فرصت دیگری در نظر گرفته شده است.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی تأکید کرد: افراد باید اطلاعیه‌های رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و سازمان برنامه و بودجه را دنبال کنند تا از جزئیات مربوط به مشمولان، مهلت ثبت اطلاعات و زمان شارژ اعتبار مطلع شوند.
وی درباره اعتراض خانوارهایی که خود را مشمول می‌دانند اما پیامک دریافت نکرده‌اند، گفت: این افراد پس از اعلام نتایج و در صورت مشمول‌نشدن می‌توانند برای بررسی وضعیت خود به ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی مراجعه کنند.
خوش‌آینه افزود: اطلاعات و اعتراض‌های ارائه‌شده از سوی متقاضیان بررسی و موارد لازم برای رسیدگی به وزارتخانه ارسال می‌شود تا در فرایند بررسی نهایی قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار برای هر نفر در طرح مورد بحث، بر ضرورت پیگیری اطلاعیه‌های رسمی برای اطلاع از شرایط شمول و زمان اجرای آن تأکید کرد.
نظارت بر قیمت‌ها و برخورد با فروشگاه‌های متخلف
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در ارتباط با کالابرگ، نحوه عرضه کالا و نظارت بر قیمت‌ها در فروشگاه‌های طرف قرارداد است؛ موضوعی که می‌تواند مستقیماً بر تجربه مصرف‌کنندگان و اعتماد آنها به طرح اثر بگذارد.
خوش‌آینه با اشاره به نظارت بر عملکرد فروشگاه‌ها گفت: بررسی قیمت کالاها و تخلفات احتمالی در چارچوب وظایف دستگاه‌های مسئول و با همکاری مجموعه‌هایی از جمله تعزیرات حکومتی، جهاد کشاورزی و دستگاه‌های مرتبط با تنظیم بازار انجام می‌شود.
وی افزود: اگر گزارشی درباره تخلف فروشگاهی، دریافت وجه اضافی یا اجبار مشتری به خرید کالا با شرایط غیرمتعارف ارائه شود، موضوع از سوی دستگاه‌های مسئول بررسی خواهد شد.
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی تصریح کرد: در صورت احراز تخلف، امکان غیرفعال‌کردن فروشگاه متخلف در طرح کالابرگ وجود دارد و با واحدهایی که ضوابط را رعایت نکنند، برخورد می‌شود.
وی از شهروندان خواست در صورت مشاهده تخلف، موضوع را از طریق مراجع مسئول پیگیری کنند.
خوش‌آینه همچنین به پیشنهاد ارائه کالاهای اساسی با قیمت ثابت تا پایان سال اشاره کرد و گفت: در این پیشنهاد قرار بود افرادی که تمایلی به دریافت اعتبار به شکل معمول ندارند، بتوانند اقلام مشخص‌شده را با قیمت تعیین‌شده تهیه کنند، اما به گفته وی، این شیوه با استقبال کافی مواجه نشد.
حمایت از مادران و کودکان؛ اجرای سه طرح حمایتی در استان
در کنار کالابرگ عمومی، طرح‌های حمایتی ویژه مادران و کودکان نیز در خراسان شمالی اجرا شده است؛ برنامه‌هایی که با هدف حمایت از خانوارهای مشمول و کمک به تأمین بخشی از نیازهای معیشتی آنان در نظر گرفته شده‌اند.
میثم خالصی، مدیر اجتماعی اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر از اجرای شش مرحله شارژ کارت امید مادران برای کودکان متولد سال ۱۴۰۵ خبر داد و اظهار کرد: در آخرین مرحله، اعتبار این طرح برای ۵ هزار و ۲۷۲ کودک شارژ شده است.
وی افزود: بر اساس تکالیف تعیین‌شده در برنامه هفتم توسعه و قانون بودجه سال ۱۴۰۵، به ازای هر فرزند متولدشده در سال جاری، مبلغ ۲ میلیون تومان اعتبار به نام مادر و بر مبنای کد ملی وی اختصاص می‌یابد.
خالصی ادامه داد: مادران می‌توانند با استفاده از کارت بانکی خود از اعتبار اختصاص‌یافته برای خرید استفاده کنند و تعداد مشمولان در مراحل مختلف، متناسب با تولد نوزادان و شناسایی واجدان شرایط تغییر می‌کند.
مدیر اجتماعی اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی همچنین به طرح یسنا اشاره کرد و گفت: در یکی از مراحل اجرای این طرح، در اردیبهشت‌ماه، برای مادران دارای فرزندان چندقلو به ازای هر فرزند مبلغ یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان شارژ شده است.
وی درباره حمایت از کودکان دارای سوءتغذیه نیز اظهار کرد: این طرح برای کودکان زیر پنج سالی اجرا می‌شود که وضعیت سوءتغذیه آنها از سوی وزارت بهداشت تأیید شده و در منحنی رشد پایین‌تر از حد مورد انتظار قرار دارند.
خالصی افزود: این طرح در خراسان شمالی تاکنون در هفت مرحله اجرا شده و در مجموع ۴ هزار و ۸۸۹ کودک مشمول حمایت‌های مربوط به سوءتغذیه شده‌اند.
وی با تشریح میزان اعتبار این گروه از خانوارها بیان کرد: برای مشمولان دهک‌های درآمدی یک تا پنج، ماهانه ۲ میلیون تومان و برای دهک‌های شش و هفت، یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعتبار در نظر گرفته شده است.
مدیر اجتماعی اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: اعتبار این طرح از طریق فروشگاه‌های تحت پوشش کالابرگ الکترونیکی قابل استفاده است.
خالصی همچنین درباره شیوه اختصاص اعتبار توضیح داد: در طرح کارت امید مادران، اعتبار بر مبنای کد ملی مادر ثبت می‌شود و مادر می‌تواند با کارت بانکی خود خرید کند؛ اما در طرح یسنا و طرح حمایت از کودکان دارای سوءتغذیه، اعتبار بر مبنای کد ملی پدر اختصاص می‌یابد و امکان خرید با کارت بانکی به نام پدر وجود دارد.
کالابرگ؛ حمایت از خانوارها در گرو همراهی فروشندگان
بررسی ابعاد مختلف اجرای کالابرگ در خراسان شمالی نشان می‌دهد این طرح را نمی‌توان تنها از زاویه میزان اعتبار اختصاص‌یافته
به خانوارها ارزیابی کرد. تجربه فروشندگان از میزان مراجعه مشتریان، وضعیت نقدینگی، زمان تسویه مطالبات و امکان تأمین مجدد کالا نیز بخش مهمی از تصویر کلی این طرح را تشکیل می‌دهد.
برای برخی کسبه، کالابرگ فرصتی برای افزایش فروش و حفظ مشتریان بوده است؛ اما برای فروشندگانی که با محدودیت سرمایه در گردش مواجه‌اند، تأخیر در دریافت مطالبات می‌تواند به مانعی جدی برای ادامه همکاری تبدیل شود. در این میان، همراهی با شرایط عمومی کشور نیز زمانی پایدار خواهد بود که مشکلات واقعی واحدهای صنفی شنیده و برای رفع آنها اقدام شود.
اظهارات مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان شمالی درباره پیگیری تسویه مطالبات فروشگاه‌ها، در کنار تأکید بر رسیدگی به اعتراض خانوارها و نظارت بر عملکرد فروشندگان، نشان می‌دهد اجرای مؤثر طرح به هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، فروشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان نیاز دارد.
از سوی دیگر، اجرای طرح‌های حمایتی ویژه مادران و کودکان، بخشی از تلاش‌ها برای حمایت از گروه‌های مشمول را نشان می‌دهد؛ حمایت‌هایی که میزان اثرگذاری آنها به اطلاع‌رسانی شفاف، شناسایی دقیق مشمولان و فراهم‌بودن امکان استفاده از اعتبار وابسته است.
در نهایت، تداوم موفقیت کالابرگ مستلزم توجه هم‌زمان به دو سوی این طرح است: خانواری که برای تأمین کالاهای اساسی به اعتبار حمایتی نیاز دارد و فروشنده‌ای که باید بتواند با دریافت به‌موقع مطالبات، کالاهای مورد نیاز مردم را تأمین کند. اگر تسویه حساب‌ها با نظم بیشتری انجام شود، اعتراض‌ها به‌موقع رسیدگی شود و نظارت بر قیمت‌ها و عرضه کالا استمرار داشته باشد، زمینه برای تقویت اعتماد عمومی و استمرار همکاری فروشگاه‌ها فراهم‌تر خواهد شد.
آنچه در بازار بجنورد بیش از هر چیز اهمیت دارد، تبدیل حمایت معیشتی به فرایندی قابل اتکا برای مردم و کسبه است؛ فرایندی که در آن نه نیاز خانوارها نادیده گرفته شود و نه مشکلات مالی فروشندگان به مانعی برای ادامه عرضه کالاهای ضروری تبدیل شود.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.