ولادیمیر پوتین

کودکی، تحصیل و کاگ‌ب

ولادیمیر ولادیمیرویچ پوتین در ۱۵ مهر ۱۳۳۱ (۷ اکتبر ۱۹۵۲) در لنینگراد، سن‌پترزبورگ کنونی، در خانواده‌ای کارگری به دنیا آمد. او در سال ۱۹۷۵ از دانشکدهٔ حقوق دانشگاه دولتی لنینگراد فارغ‌التحصیل شد و به سازمان اطلاعات شوروی (کاگ‌ب) پیوست. پوتین ۱۶ سال در کاگ‌ب خدمت کرد، از ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۰ در درسدن آلمان شرقی مأمور بود و با درجهٔ سرهنگ دومی در ۱۹۹۱ کناره‌گیری کرد تا فعالیت سیاسی را در سن‌پترزبورگ در کنار آناتولی سابچاک آغاز کند.

رسیدن به قدرت

پوتین در ۱۹۹۶ به مسکو رفت و در دولت بوریس یلتسین مسئولیت‌هایی گرفت؛ سپس مدتی ریاست سرویس امنیت فدرال (اف‌اس‌بی) و دبیری شورای امنیت روسیه را بر عهده داشت. در مرداد ۱۳۷۸ (اوت ۱۹۹۹) نخست‌وزیر شد و با استعفای یلتسین در ۱۰ دی ۱۳۷۸ (۳۱ دسامبر ۱۹۹۹) سرپرستی ریاست‌جمهوری را بر عهده گرفت. او در مارس ۲۰۰۰ به ریاست‌جمهوری برگزیده و در ۲۰۰۴ دوباره انتخاب شد. به دلیل محدودیت دو دورهٔ پیاپی در قانون اساسی، از ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ در دولت دیمیتری مدودف نخست‌وزیر بود و در ۲۰۱۲ به ریاست‌جمهوری بازگشت؛ انتخاباتی که با اتهام تقلب و اعتراض همراه بود. اصلاحات قانون اساسی در ۲۰۲۰ امکان ماندن او در قدرت تا ۲۰۳۶ را فراهم کرد و در مارس ۲۰۲۴ برای دورهٔ پنجم برگزیده شد؛ ناظران مستقل این انتخابات را آزاد و منصفانه ندانستند.

جنگ‌ها و رابطه با غرب

دوران پوتین با جنگ دوم چچن، جنگ ۲۰۰۸ با گرجستان، الحاق کریمه در ۲۰۱۴ و مداخلهٔ نظامی در سوریه از ۲۰۱۵ برای حمایت از بشار اسد همراه بوده است. در ۵ اسفند ۱۴۰۰ (۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۲) به دستور او حملهٔ تمام‌عیار روسیه به اوکراین آغاز شد که محکومیت بین‌المللی و تحریم‌های گسترده را در پی داشت. در مارس ۲۰۲۳ دیوان کیفری بین‌المللی به اتهام انتقال غیرقانونی کودکان اوکراینی حکم بازداشت او را صادر کرد؛ روسیه صلاحیت این دیوان را نمی‌پذیرد. پوتین در ۲۴ مرداد ۱۴۰۴ (۱۵ اوت ۲۰۲۵) با دونالد ترامپ در آلاسکا دیدار کرد، اما توافقی برای پایان جنگ حاصل نشد. آتش‌بس کوتاه فروردین ۱۴۰۵ نیز دوام نیاورد. در شهریور ۱۴۰۵ پوتین با فرستادگان آمریکا دربارهٔ طرح صلح گفت‌وگو کرد و در ۳ مهر ۱۴۰۵ گفت روسیه دربارهٔ مذاکرات «بر اساس منافع خود» تصمیم می‌گیرد و قصد حمله به اروپا را ندارد.

پوتین و ایران

پوتین در مهر ۱۳۸۶ (اکتبر ۲۰۰۷) برای شرکت در اجلاس کشورهای حاشیهٔ خزر به تهران رفت؛ این نخستین سفر یک رهبر روس یا شوروی به ایران پس از کنفرانس تهران در ۱۹۴۳ بود و او در آن از حق کشورهای خزر برای برنامهٔ هسته‌ای صلح‌آمیز سخن گفت. او در آذر ۱۳۹۴ در اجلاس کشورهای صادرکنندهٔ گاز در تهران با آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کرد، در شهریور ۱۳۹۷ در نشست سه‌جانبهٔ ایران، روسیه و ترکیه دربارهٔ سوریه در تهران حضور یافت و در تیر ۱۴۰۱ نیز به تهران سفر کرد و با رهبر ایران و ابراهیم رئیسی گفت‌وگو کرد. به گفتهٔ آمریکا، اوکراین و کشورهای غربی، ایران پهپادهای «شاهد» را در اختیار روسیه گذاشت که در جنگ اوکراین به کار رفت؛ مقام‌های ایرانی ارسال پهپاد برای استفاده در این جنگ را رد کرده‌اند. در ۲۸ دی ۱۴۰۳ (۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۵) پوتین و مسعود پزشکیان در مسکو پیمان مشارکت راهبردی جامع بیست‌ساله را امضا کردند که در مهر ۱۴۰۴ لازم‌الاجرا شد؛ این پیمان بند دفاع متقابل ندارد، اما هر طرف متعهد است در صورت حمله به طرف دیگر به متجاوز کمک نکند. پوتین حملهٔ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در تیر ۱۴۰۴ را «تجاوز بی‌دلیل» خواند و در ۲ تیر ۱۴۰۴ با عباس عراقچی در مسکو دیدار کرد.

موضع در جنگ ۲۰۲۶ ایران

پس از کشته شدن آیت‌الله خامنه‌ای در حملات آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴، پوتین در پیام تسلیت آن را «قتلی بدبینانه» و نقض اخلاق و حقوق بین‌الملل خواند. روس‌اتم بخشی از کارکنان خود را از نیروگاه بوشهر خارج کرد. در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بیشکک (شهریور ۱۴۰۵)، پوتین به پزشکیان گفت روسیه «کمک‌های لازم» را به ایران ادامه خواهد داد. برخی رسانه‌های غربی به نقل از مقام‌های ناشناس از کمک اطلاعاتی و ارسال قطعات پهپاد روسیه به ایران خبر داده‌اند که مقام‌های روس آن را به‌صراحت تأیید نکرده‌اند.

زندگی شخصی و تصویر عمومی

پوتین در ۱۹۸۳ با لیودمیلا شکربنوا ازدواج کرد و این دو در ۲۰۱۴ جدا شدند؛ آنان دو دختر به نام‌های ماریا و کاترینا دارند. هوادارانش او را عامل ثبات و بازگرداندن جایگاه روسیه می‌دانند و منتقدانش از سرکوب مخالفان، محدودیت رسانه‌ها و تمرکز قدرت در دوران او انتقاد می‌کنند.