آیا ترامپ راه را برای حذف نتانیاهو باز کرد؟

گادی آیزنکوت، رئیس حزب «یاشار» و ژنرال بازنشسته ارتش اسرائیل، مأمور تشکیل دولت جدید شد؛ تحولی که می‌تواند به نزدیک به دو دهه سلطه سیاسی بنیامین نتانیاهو بر بخش بزرگی از سیاست اسرائیل پایان دهد.

 آیزنکوت اکنون ۲۸ روز فرصت دارد تا ائتلافی با دست‌کم ۶۱ کرسی در پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل تشکیل دهد؛ مأموریتی دشوار که نتیجه آن نه‌تنها آینده نتانیاهو، بلکه مسیر جنگ و سیاست خارجی اسرائیل را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

به گزارش عصر ایران به نقل از واشنگتن‌پست، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، پس از مشورت با احزاب سیاسی، مأموریت تشکیل دولت را به آیزنکوت سپرد. او در صورت نیاز می‌تواند از یک مهلت دو هفته‌ای اضافی نیز استفاده کند.

این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که حزب یاشار به رهبری آیزنکوت در انتخابات ماه گذشته ۲۱ کرسی به دست آورد و مجموع کرسی‌های بلوک مخالفان نتانیاهو به ۴۸ رسید؛ رقمی که با اکثریت ۶۱ کرسی فاصله دارد.

با این حال، آیزنکوت در مرحله رایزنی‌های سیاسی توانست حمایت گروه‌هایی با مجموع ۶۷ نماینده را برای دریافت مأموریت تشکیل دولت جلب کند؛ درحالی‌که احزاب حامی نتانیاهو تنها ۴۶ کرسی را به او توصیه کرده بودند.

نتانیاهو به دنبال بازگشت از مسیر دولت وحدت ملی

نتانیاهو که سال‌ها بر سیاست اسرائیل تسلط داشته، حالا با احتمال از دست دادن قدرت روبه‌رو است. او در هفته‌های اخیر به ترامپ و دیگر رهبران خارجی گفته بود بهترین سناریو برای اسرائیل، تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت حزب لیکود و بلوک آیزنکوت، اما با حفظ نخست‌وزیری خودش است.

نخست‌وزیر اسرائیل شنبه‌شب نیز در یک پیام ویدئویی خواستار تشکیل دولتی گسترده با حضور احزاب اردوگاه ملی و احزاب صهیونیست شد و آن را تنها راه مقابله با تهدید هسته‌ای ایران دانست.

این موضع‌گیری در شرایطی صورت گرفت که نتانیاهو ماه‌ها با وعده تشکیل دولت راست‌گرا در انتخابات شرکت کرده بود. درخواست اخیر او برای تشکیل دولت وحدت ملی را می‌توان عقب‌نشینی از آن موضع انتخاباتی دانست.

اما آیزنکوت حاضر نیست با حفظ نخست‌وزیری نتانیاهو وارد چنین ائتلافی شود. او شنبه اعلام کرد تشکیل دولت وحدت ملی با لیکود را رد نمی‌کند، اما تنها در صورتی که خودش نخست‌وزیر باشد.

آیزنکوت در واکنش به پیشنهاد نتانیاهو گفت کسانی که جامعه اسرائیل را از درون دچار شکاف کرده‌اند، تنها زمانی از وحدت سخن می‌گویند که احساس کنند دوران حضورشان در قدرت رو به پایان است.

معمای ۶۱ کرسی؛ اعراب یا احزاب مذهبی؟

بزرگ‌ترین مشکل آیزنکوت، رسیدن به حد نصاب ۶۱ کرسی است. او برای تشکیل دولت چند مسیر پیش رو دارد، اما هیچ‌کدام بدون هزینه سیاسی نیست.

نخستین گزینه، جلب حمایت احزاب عرب است. این احزاب در انتخابات اخیر مجموعاً ۱۹ کرسی به دست آورده‌اند؛ ۸ کرسی برای حزب رعام و ۱۱ کرسی برای فهرست مشترک عربی.

با این حال، آویگدور لیبرمن، رهبر حزب راست‌گرای «اسرائیل خانه ما»، با ورود احزاب عرب به دولت مخالف است و این موضوع می‌تواند ائتلاف مخالفان نتانیاهو را با بحران مواجه کند.

گزینه دیگر، تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب مذهبی افراطی است. این احزاب با خدمت اجباری نظامی مخالف‌اند؛ درحالی‌که آیزنکوت، لیبرمن و دیگر متحدانشان، اجرای خدمت سربازی اجباری برای همه شهروندان اسرائیلی را از محورهای اصلی برنامه سیاسی خود قرار داده‌اند.

با این حال، لیبرمن اخیراً از امکان تشکیل دولتی با حمایت احزاب مذهبی افراطی استقبال کرده است؛ موضعی که می‌تواند یکی از موانع پیش روی آیزنکوت را کاهش دهد.

ترامپ و آینده سیاسی نتانیاهو

تحولات سیاسی اسرائیل در شرایطی رخ می‌دهد که روابط ترامپ و نتانیاهو نیز با پیچیدگی‌هایی روبه‌رو شده است. ترامپ که پیش‌تر حمایت آشکاری از انتخاب مجدد نتانیاهو کرده بود، پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اسرائیل و جنگ با ایران را در شکل‌گیری این شکست مؤثر دانست.

واشنگتن همچنین بسته کمک نظامی ۱۰ ساله به اسرائیل را زودتر از موعد کوتاه کرد؛ اقدامی که در کنار تحولات داخلی اسرائیل، فشارها بر نتانیاهو را افزایش داده است و انگار حالا پس از شکست در انتخابات میان دوره ای آمریکا که یکی از مهم ترین دلایل آن جنگ ایران بوده است، ترامپ خیلی هم مشکلی با کنار رفتن نتانیاهو ندارد.