گربه پالاس؛ گنجینه پنهان حیات‌وحش آذرشهر در معرض تهدید

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- اسد بابایی: در دامنه‌های کوهستانی سهند و محدوده شهرستان آذرشهر، گونه‌ای ارزشمند و کمتر شناخته‌شده از حیات‌وحش به نام گربه پالاس زندگی می‌کند که حضور آن در آذربایجان‌شرقی، این منطقه را به یکی از نقاط مهم حفاظت از تنوع زیستی تبدیل کرده است؛ گونه‌ای که آخرین رکورد ثبت‌شده مشاهده آن در آذرشهر به سال ۱۳۸۷ بازمی‌گردد و حفاظت از آن به شناخت دقیق، پایش مستمر و مشارکت جوامع محلی نیاز دارد.

گربه پالاس از گونه‌های ارزشمند گربه‌سانان حیات‌وحش ایران و جهان به شمار می‌رود که در ارزیابی اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده نزدیک به تهدید قرار دارد. قرار گرفتن آذربایجان‌شرقی در غربی‌ترین محدوده زیستگاهی شناخته‌شده این گونه، اهمیت پایش و حفاظت از آن را دوچندان کرده است.

حفاظت از گربه پالاس نیازمند شناخت و پایش مستمر است

محمدحسین حسن‌زاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت حفاظت از گربه پالاس، بر ضرورت ارتقای دانش تخصصی، شناخت دقیق وضعیت گونه و ایجاد هماهنگی میان مجموعه‌های علمی، اجرایی و محلی برای صیانت از آن و زیستگاه‌هایش تأکید کرد.

وی با بیان اینکه حفاظت از تنوع زیستی بیش از گذشته به سمت مشارکت دادن بخش‌های مختلف جامعه حرکت کرده است، اظهار داشت: حفاظت مؤثر از گونه‌های ارزشمند حیات‌وحش مستلزم بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی، اقتصادی و تخصصی در کنار اقدامات دستگاه‌های متولی است.

حسن‌زاده با اشاره به اهمیت مشارکت بخش خصوصی در حفاظت از محیط زیست، ورود مسئولانه مجموعه‌های صنعتی و اقتصادی به این حوزه را ظرفیتی برای پشتیبانی از برنامه‌های حفاظتی دانست.

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی همچنین بر ضرورت استمرار اقدامات حفاظتی و توجه به زیستگاه‌های گونه تأکید کرد؛ موضوعی که با شناخت بهتر وضعیت گربه پالاس، پایش مستمر و همکاری میان دستگاه‌های مسئول و جوامع محلی امکان تحقق بیشتری خواهد داشت.

گربه پالاس گنجینه پنهان حیات‌وحش آذرشهر است

رضا رحمت‌الهی، فرماندار شهرستان آذرشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی و ژئوپارک بودن این شهرستان، گربه پالاس را گنجینه پنهان حیات‌وحش منطقه توصیف کرد و بر ضرورت شناسایی، پایش و صیانت از این گونه جانوری تأکید داشت.

از نگاه مدیریت شهرستان، گربه پالاس بخشی از ارزش‌های طبیعی آذرشهر و نشانه‌ای از اهمیت زیستی منطقه است؛ گونه‌ای که حفاظت از آن را می‌توان در چارچوب صیانت از میراث طبیعی سهند و مسئولیت نسل حاضر در قبال آینده محیط زیست تعریف کرد.

این رویکرد، حفاظت از گربه پالاس را از یک موضوع صرفاً تخصصی محیط زیستی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از مسئولیت مشترک مدیریت محلی، دستگاه‌های اجرایی و جامعه تبدیل می‌کند.

گربه پالاس به برنامه‌ریزی حفاظتی مبتنی بر شواهد نیاز دارد

هادی مردمی، رئیس اداره حیات‌وحش حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر اهمیت گربه پالاس به عنوان یکی از گونه‌های ارزشمند و کمتر شناخته‌شده حیات‌وحش ایران، شناخت دقیق، پایش مستمر و برنامه‌ریزی حفاظتی مبتنی بر شواهد را از الزامات حفاظت مؤثر از این گونه دانست.

وی اظهار کرد: حفاظت مؤثر زمانی محقق می‌شود که دانش تخصصی و تجربه میدانی در کنار شناخت و مشارکت جوامع محلی قرار گیرد و بخش‌های مختلف جامعه نیز مسئولیت خود را در قبال حفاظت از تنوع زیستی به رسمیت بشناسند.

مردمی با اشاره به نقش کارشناسان، محیط‌بانان، مدیران محلی و جوامع روستایی در حفاظت از گونه‌های حیات‌وحش، بر اهمیت هم‌افزایی میان دانش، مدیریت و مشارکت مردمی تأکید کرد.

رئیس اداره حیات‌وحش حفاظت محیط زیست آذربایجان‌شرقی همچنین خاطرنشان کرد: حفاظت از حیات‌وحش با اقدامات مقطعی به پایان نمی‌رسد و ارزش برنامه‌های حفاظتی در اقداماتی است که برای شناخت بهتر وضعیت گونه، پایش زیستگاه‌ها و جلب مشارکت مردم دنبال می‌شود.

روستاییان و دامداران؛ حلقه مهم شناسایی و حفاظت از گونه

در کنار اقدامات تخصصی محیط زیست، جوامع محلی، دامداران و روستاییان از مهم‌ترین ظرفیت‌ها برای شناسایی و پایش گربه پالاس در محدوده‌های مستعد حضور این گونه به شمار می‌روند.

اطلاع‌رسانی به‌موقع مردم درباره مشاهده این گربه‌سان به اداره‌کل حفاظت محیط زیست می‌تواند به ثبت داده‌های میدانی، تکمیل اطلاعات مربوط به پراکنش گونه و شناسایی محدوده‌های احتمالی زیست آن کمک کند.

همکاری مردم در این زمینه، علاوه بر افزایش امکان پایش مستمر، زمینه را برای شناخت بهتر شرایط زیستگاهی و برنامه‌ریزی دقیق‌تر اقدامات حفاظتی فراهم می‌کند؛ موضوعی که به‌ویژه در محدوده‌های خارج از دسترس مستمر نیروهای تخصصی اهمیت دارد.

حفاظت از گربه پالاس؛ ضرورت صیانت از میراث زنده سهند

آنچه حفاظت از گربه پالاس در آذربایجان‌شرقی را به موضوعی مهم تبدیل می‌کند، تنها ارزش این گونه جانوری نیست، بلکه موقعیت زیستگاهی آن و ضرورت شناخت دقیق وضعیت کنونی‌اش نیز اهمیت دارد.

آخرین مشاهده ثبت‌شده در سال ۱۳۸۷ و قرار گرفتن منطقه در غربی‌ترین محدوده زیستگاهی شناخته‌شده گونه، ضرورت تقویت برنامه‌های پایش و حفاظت را برجسته می‌کند؛ اقداماتی که بدون همکاری محیط زیست، متخصصان، جوامع محلی و بخش‌های مختلف جامعه قابل تحقق نخواهد بود.

صیانت از گربه پالاس در آذربایجان‌شرقی، در نهایت، تلاشی برای حفظ تعادل طبیعی، پایداری تنوع زیستی و پاسداری از میراث زنده کوهستان‌های سهند است؛ میراثی که حفاظت از آن، مسئولیتی مشترک برای امروز و نسل‌های آینده به شمار می‌رود.