آرایش جنگی در منطقه؛ آماده باش ترامپ

همزمان دونالد ترامپ، پنج‌شنبه هشتم اکتبر، مدعی شد امریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد و گفت‌وگوها با تهران را «سازنده» خواند. او همزمان بر ادامه محاصره تأکید کرد و بار دیگر ادعاهایی درباره وضعیت اقتصادی و نظامی ایران و عبور نفت از هرمز مطرح کرد.

به گزارش اعتماد، موضع‌گیری ترامپ پس از انتشار گزارش اکسیوس درباره دستور پنتاگون به سنتکام برای تکمیل آمادگی ازسرگیری عملیات گسترده مطرح شد. باراک راوید در این گزارش، به نقل از مقام‌های امریکایی، ادعا کرد دستور یادشده تاریخ مشخصی برای آغاز حمله نداشت و تصمیم نهایی نیز گرفته نشده. اکسیوس همچنین احتمال اثرگذاری تشدید تنش بر انتخابات امریکا و اسراییل را بررسی کرد و ادعاکرده وضعیت اضطراری می‌تواند برای نتانیاهو منفعت انتخاباتی داشته باشد؛ برداشتی که ارزیابی این رسانه است، نه نتیجه قطعی تحولات. همزمان نیویورک‌تایمز نیز از تهیه گزینه‌هایی با محور عملیاتی کوتاه و شدید، حدودا سه‌روزه، خبر داد و مدعی شد ترامپ در ماه‌های اخیر پنج پیشنهاد برای عملیات گسترده علیه ایران یا انصارالله را رد کرده است. وال‌استریت ژورنال نیز حرکت نیروهای دریایی تازه به سوی منطقه و بررسی ارسال تجهیزات پدافندی و مهمات را گزارش کرد. 

انتخابات و چشم‌انداز مبهم توافق

تریتا پارسی، بنیان‌گذار و معاون اجرایی موسسه کوئینسی و کارشناس روابط ایران و امریکا، معتقد است ترامپ انگیزه محدودی برای توافق پیش از انتخابات دارد؛ زیرا هزینه سیاسی توافق ممکن است فورا آشکار شود، اما منافع اقتصادی و سیاسی آن لزوما تا روز رأی‌گیری محسوس نخواهد بود. به باور او، محاسبه دولت امریکا می‌تواند حفظ وضعیت موجود تا انتخابات باشد. این تحلیل، توضیحی احتمالی برای زمان‌بندی اعلام‌شده ترامپ است، نه اثبات انگیزه نهایی او. در سوی دیگر، کریس مورفی، سناتور دموکرات، پس از دیدار با امیر قطر و میانجی ارشد، احتمال دستیابی به توافق در آینده نزدیک را پایین ارزیابی کرد. الحدث نیز از قول یک منبع امریکایی گزارش داد میانجی‌ها برای ادامه مذاکرات مهلت بیشتری خواسته‌اند و تغییر لحن ترامپ الزاما نشانه گشایش نیست. 

اختلاف بر سر غنی‌سازی و ترتیب تعهدات

عراقچی اعلام کرد تبادل پیام‌ها از طریق میانجی‌ها ادامه دارد و تهران دیدگاه‌های امریکا درباره «طرح هفت‌روزه» را بررسی می‌کند؛ پاسخی که به گفته او، احتمالا ظرف چند روز ارایه خواهد شد. محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی، نیز بر کنار نگذاشتن غنی‌سازی تأکید کرد. در مقابل، ان‌بی‌سی، به نقل از منابع خود، گزارش داد واشنگتن توافقی می‌خواهد که موضوع هسته‌ای را نیز حل کند و تمایلی به یادداشت تفاهمی درباره هرمز با موکول کردن مذاکرات هسته‌ای به آینده ندارد. همزمان تحلیل الجزیره، اختلاف را به ظرفیت غنی‌سازی محدود نمی‌کند. سایمون مابون، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه لنکستر، به این رسانه گفت مطالبه ونس برای «کاهش معنادار» ظرفیت غنی‌سازی می‌تواند نشانه انعطاف نسبت به خواسته قبلی واشنگتن برای کنار گذاشتن کامل آن باشد. با این حال، او تأکید کرد اولویت‌های تهران شامل رفع تحریم‌ها، پایان محاصره، آزادسازی دارایی‌ها و توقف درگیری‌های منطقه‌ای است. از نگاه مابون، پرداختن صرف به موضوع هسته‌ای، موانع اصلی توافق را نادیده می‌گیرد. 

تحریم و انرژی؛ وقتی فشار ادامه دارد

در شرایطی که تنش‌ها افزایش یافته وزارت خزانه‌داری امریکا بیست‌وهفت شرکت و نهاد، شش فرد و بیست‌ودو شناور را تحریم کرد. این وزارتخانه مدعی شد اهداف تازه در انتقال نفت و فرآورده‌های ایران نقش داشته‌اند. ادعای واشنگتن درباره ازکارافتادن شبکه انتقال نفت، نتیجه‌ای تأییدشده نیست؛ اما تصمیم تازه نشان می‌دهد فشار اقتصادی در دوره مذاکره متوقف نشده است. بازار انرژی نیز همچنان تحت تأثیر نگرانی‌ها قرار دارد. طبق گزارش الجزیره، نفت برنت پنج‌شنبه با رشد ۴.۱ درصدی به ۱۰۴.۲۸ دلار رسید و پس از اظهارات ترامپ از اوج روزانه فاصله گرفت. قطر پیش‌تر هشدار داده بود پیامدهای بحران از نفت و گاز فراتر رفته و تأمین نهاده‌های کود، هلیوم و آلومینیوم را نیز تحت فشار گذاشته است. در همین راستا و با هدف بررسی ابعاد پیدا و پنهان دیپلماسی میان تهران و واشنگتن و احتمال رویارویی میان دو کشور آن هم در آستانه انتخابات میان دوره‌ای امریکا و کارزار پارلمانی اسراییل روزنامه اعتماد با دیهیم خان‌بیگی، کارشناس ارشد روابط بین‌الملل گفت‌وگو کرده که مشروح آن در ادامه آماده است.