در جریان مذاکرات محرمانه واشنگتن و تهران، تحولات آرام، اما مهمی در حال وقوع است/مذاکرات اسرائیل را عمیقاً نگران کرده/گفت‌و‌گو‌ها اسرائیل را به تهیه سندی موضعی درمورد نظام راستی‌آزمایی هسته‌ای واداشته/یک کارشناس آمریکایی: اسرائیل می‌خواهد مذاکرات راستی‌آزمایی شکست بخورد تا از دستیابی به توافق جلوگیری

پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : سیمور هرش، خبرنگار کهنه‌کار تحقیقی نوشت: من از منابع آمریکایی و اسرائیلی که اطلاعات موثقی در اختیار دارند، مطلع شده‌ام که در جریان مذاکرات محرمانه میان واشنگتن و تهران، تحولات آرام اما مهمی در حال وقوع است؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان رو به وخامت می‌رود و تنها راه پیش روی رهبران ایران، دستیابی به توافقی متمرکز بر برنامه هسته‌ای این کشور است.   به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: حرف زدن آسان است، اما گفت‌وگوهای کنونی برخی اسرائیلی‌های نگران را که در زمینه فعالیت‌های نظامی و هسته‌ای تجربه دارند، به تهیه سندی موضعی با عنوان «یک نظام راستی‌آزمایی هسته‌ای کاملاً نفوذناپذیر در ایران باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟» واداشته است.   وجود این سند و گردش آن در میان گروه کوچکی از کارشناسان راستی‌آزمایی نشان می‌دهد که مذاکرات محرمانه جاری، اسرائیل را عمیقاً نگران کرده است. اسرائیل در شرایطی قرار دارد که به‌دلیل ادامه کشتار و بدرفتاری با غیرنظامیان فلسطینی در غزه و کرانه باختری، با محکومیت جهانی مواجه است؛ اقداماتی که بسیاری آن‌ها را نسل‌کشی می‌نامند.   اسرائیل همچنان متقاعد است که تندروهای ایران، به‌صورت مخفیانه شعله برنامه هسته‌ای را زنده نگه داشته‌اند.   نکته اصلی این سند آن است که هرگونه نظام جدید بازرسی هسته‌ای، «مستلزم سطحی بی‌سابقه از مداخله و دسترسی است؛ سطحی که بسیار فراتر از پادمان‌های استاندارد بین‌المللی خواهد بود».   در این سند آمده است: «از آنجا که هیچ اعتمادی وجود ندارد و ایران از دانش فنی گسترده و سابقه فعالیت در تأسیسات مخفی برخوردار است، این نظام باید بر اصل راستی‌آزمایی مطلق بنا شود.»   از دیدگاه اسرائیل، رویه‌های معمول راستی‌آزمایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که به مواد هسته‌ای اعلام‌شده می‌پردازند، دیگر کافی نیستند. کاخ سفید ترامپ و ایران باید فراتر بروند و اجازه دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تمام اطلاعات و مکان‌ها را بدهند.   همچنین باید به بازرسان آژانس اختیار داده شود که ظرف ۲۴ ساعت به هر تأسیسات هسته‌ای در ایران، چه نظامی و چه غیرنظامی، دسترسی پیدا کنند؛ آن هم با هدف «جلوگیری از پاک‌سازی شواهد».   به بیان دیگر، هیچ تقلبی نباید امکان‌پذیر باشد.   یکی دیگر از نگرانی‌های دیرینه اسرائیل، ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران با غنای ۶۰ درصد است که گفته می‌شود در چندین تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی نگهداری می‌شوند.   این سند می‌گوید که این ذخایر باید یا به‌طور کامل رقیق شوند و غنای آن‌ها کاهش یابد، یا از کشور خارج شوند.   این شرط نشان می‌دهد که اسرائیل، با وجود صحبت‌هایش درباره انجام عملیاتی مخفیانه برای یافتن و خارج کردن یا نابود کردن این مواد، از ابتدا نیز درک کرده است که اجرای چنین مأموریتی ناممکن خواهد بود.   من نسخه‌ای از این سند را دریافت کردم و آن را با یک کارشناس آمریکایی در میان گذاشتم. او این سند را بحثی بسیار سطح بالا درباره مسائل فنی و راستی‌آزمایی مرتبط با تعطیل کردن تأسیسات هسته‌ای ایران ارزیابی کرد.   این کارشناس آمریکایی خاطرنشان کرد که سند به مسائل سیاسی مرتبط با جلوگیری از دستیابی ایران به بمب نمی‌پردازد. بااین‌حال، او درباره اسرائیلی‌ها افزود: «آن‌ها پیشنهادی را روی میز گذاشته‌اند.»   دور اخیر مذاکرات میان ایالات متحده و ایران، بسیار جدی‌تر و فنی‌تر از گفت‌وگوهای قبلی بوده است؛ گفت‌وگوهایی که جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهور، و استیو ویتکاف، سرمایه‌دار حوزه املاک در نیویورک و دوست قدیمی رئیس‌جمهور، در آن‌ها نقش داشتند.   هیچ‌یک از این دو فرستاده، دانش چندانی درباره سلاح‌های هسته‌ای ندارند.   ایران همچنان توانایی تولید و شلیک پهپادها و موشک‌ها را دارد، اما همان‌طور که به‌طور گسترده گزارش شده است، اقتصاد این کشور ویران شده است.   به من گفته شده که مسیرهای دیرینه حمل‌ونقل با کامیون و قاچاق نفت ایران به پاکستان، افغانستان، عراق و سوریه، دیگر مانند گذشته فعال نیستند.   این کارشناس آمریکایی هشدار داد که پیشرفت در مذاکرات با تهران، هرچند «عالی» است، بسیار محدود باقی مانده است.   او گفت معتقد است کاخ سفید «قرار نیست برای انتخابات، با این ترفند که بگوید ما پیروز شده‌ایم، وارد عمل شود».   او به من یادآوری کرد که ایرانی‌ها پیش‌تر نیز به دولت بایدن وعده‌های مشابهی درباره منع اشاعه داده بودند، اما پس از آن، قابلیت غنی‌سازی در سطح مناسب برای تولید سلاح را توسعه دادند.   او تأکید کرد: «این بار نباید هیچ‌گونه کاهش فشاری در کار باشد، چون فشار اقتصادی فعلی مؤثر است. تا زمانی که کار کاملاً قطعی نشده باشد، فشار را کاهش نخواهیم داد.»   (ترامپ دوشنبه‌شب در سخنرانی خود در ایالت نبراسکا، به توانایی ایران برای «از بین بردن» لس‌آنجلس و سن‌دیگو در صورت دستیابی به بمب هسته‌ای اشاره کرد و گفت جنگ جاری «خیلی زود پایان خواهد یافت».)   این کارشناس آمریکایی گفت: «اسرائیلی‌ها می‌خواهند مذاکرات راستی‌آزمایی شکست بخورد تا از دستیابی به توافقی که به نابودی کامل برنامه تسلیحاتی ایران منجر نمی‌شود، جلوگیری کنند.»   هراس عمیق اسرائیل از توافق آمریکا با ایران، در صورتی که کمتر از این هدف باشد ــ هدفی که در دوران ترامپ نیز بعید به نظر می‌رسد ــ توضیح می‌دهد که چرا سند مورد اشاره تهیه شده است. این سند، فهرستی از الزامات حفاظتی را مطرح می‌کند که آن مقام از آن با عنوان «فهرست فوق‌العاده سخت‌گیرانه خواسته‌های اسرائیل» یاد کرده است؛ الزامات و تدابیری که باید در هرگونه توافق هسته‌ای با ایران گنجانده شوند.   این کارشناس آمریکایی به من گفت که تعارض میان مطالبات امنیتی اسرائیل و خواسته جامعه بین‌المللی برای بازگشایی تنگه هرمز، دیپلماسی را پیچیده کرده است.   نخستین گام، تعریف و پاسخ‌گویی به دیدگاه ایران درباره «توسعه صلح‌آمیز» است؛ دیدگاهی که استفاده داخلی از انرژی هسته‌ای را در بر می‌گیرد.   در همین حال، اسرائیل ده‌ها سلاح هسته‌ای در اختیار دارد که هرگز به‌طور رسمی وجود آن‌ها را تأیید نکرده است؛ هرچند به‌طور گسترده شناخته شده است که رآکتور دیمونا در این کشور، از اواخر دهه ۱۹۶۰ تولید کلاهک‌های هسته‌ای را آغاز کرده است.   به گفته نویسنده سند راستی‌آزمایی هسته‌ای، دیدگاه اسرائیل این است که دولت ترامپ، که برای دستیابی به توافق هسته‌ای پیش از انتخابات ماه نوامبر عجله دارد، در حال فریب خوردن از سوی حکومت ایران است؛ حکومتی که به گفته این سند، «با لبخند دروغ خواهد گفت و تقلب خواهد کرد و وقتی پشتش به دیوار برسد، بر مواضع خود پافشاری بیشتری خواهد کرد».   این کارشناس گفت متقاعد شده است که رهبران ایران «در حال خریدن زمان برای بهبود» اقتصاد هستند و پس از تحقق این هدف، «دفاع پیرامون سه تأسیسات هسته‌ای اصلی خود در نطنز، اصفهان و فردو را تقویت خواهند کرد».   هر سه تأسیسات در سال‌های اخیر به‌شدت هدف بمباران هواپیماهای آمریکایی و اسرائیلی قرار گرفته‌اند.   این مقام اسرائیلی گفت اسرائیل «وحشت‌زده» است، زیرا «ایرانی‌ها معتقدند تنها راه بقا، حمله متقابل و وارد آوردن ضربه است».   او گفت رهبران ایران، مانند محمدعلی، بوکسور بزرگ آمریکایی، آموخته‌اند چه زمانی باید از تاکتیک «طناب‌به‌دور» استفاده کنند و ضربات حریف را تحمل کنند تا او را فرسوده سازند و سپس ضربه خود را وارد کنند.