حافظ «رکن اصلی هویت ایرانی» و دگرگون‌ساز غزل فارسی است

به گزارش خبرگزاری ایمنا از فارس، سیدعباس صالحی شامگاه _دوشنبه بیستم مهر_ در آیین گرامیداشت سی‌امین یادروز حافظ، ضمن تحلیل جایگاه بی‌بدیل لسان‌الغیب در تاریخ زبان فارسی، اظهار کرد: حافظ فراتر از یک شاعر، تحول‌آفرینی است که با بهره‌گیری از خلاقیت‌های زبانی، افق‌های تازه‌ای را در ادبیات گشود و ما امروز مدیون این میراث‌دار بزرگ هستیم.

وی با اشاره به بررسی‌های صورت‌گرفته بر دیوان حافظ افزود: طبق تحلیل‌های آماری، حدود ۵۰۶ واژه محوری در دیوان حافظ نسبت به کاربردهای پیش از او، دستخوش تحول معنایی شده‌اند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به واژه «رند» به عنوان نمونه‌ای از این نوآوری، گفت: حافظ تنها به ظرفیت‌های موجود اکتفا نکرد، بلکه کلمات را در افق‌های تازه‌ای از مفهوم قرار داد و به آنها معنای جدیدی بخشید.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، تغییر ساختار غزل را از دیگر شاهکارهای حافظ برشمرد و اظهار کرد: پیش از حافظ، قصیده با واژگان مستحکم و فخیم شناخته می‌شد و غزل از آن درجه از استحکام بهره‌مند نبود؛ اما حافظ با درهم‌شکستن این مرزبندی، غزل را به فخامت قصیده رساند و همزمان، صنعت «ایهام» را به سطحی از عمق و چندمعنایی ارتقا داد که مخاطب را به لایه‌های درونی و تامل‌برانگیز متن هدایت می‌کند.

موسیقی؛ جوهره شعر حافظ

صالحی با تأکید بر اینکه حافظ شعر خود را به «موسیقی» تبدیل کرده است، خاطرنشان کرد: توانایی او در نغمه‌پردازی تنها محدود به وزن و قافیه نیست؛ بلکه موسیقی در شعر حافظ با مضمون و محتوا پیوند خورده و به نیرویی برای انتقال عاطفه و اندیشه بدل شده است.

وی افزود: استفاده هوشمندانه حافظ از ترکیب‌های فارسی و عربی، که مورد توجه علامه دهخدا نیز بوده، نشان از هنر والای او در پیوند عناصر زبانی و غنا بخشیدن به زبان فارسی دارد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان با اشاره به جایگاه حافظ در گسترش نفوذ فرهنگی ایران گفت: حافظ مرزهای جغرافیایی را درنوردید و به پیوندی ماندگار در حوزه تمدنی ایران تبدیل شد.

وی ابراز امیدواری کرد: با تکیه بر میراث معنوی حافظ و آرمان‌های او در خصوص عدالت، آزادی و کرامت انسانی، بتوانیم در برابر توطئه‌هایی که هویت ملی را هدف قرار می‌دهند، ایستادگی کرده و به جهانی همخوان با آرمان‌های حافظ دست یابیم.