شهر هوشمند؛ از توسعه زیرساخت‌های دیجیتال تا مدیریت داده‌محور شهرکرد
هوشمندسازی مدیریت شهری شهرکرد با توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، گسترش خدمات الکترونیکی و پیش‌بینی اعتبارات فناوری اطلاعات وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ با این حال، یکپارچگی سامانه‌ها، نظارت بر هزینه‌کردها و سنجش اثربخشی پروژه‌ها، از الزامات تبدیل این اقدامات به خدمات کارآمد برای شهروندان به شمار می‌رود.
به گزارش خبرگزاری ایمنا از چهارمحال‌وبختیاری، هوشمندسازی مدیریت شهری دیگر به ارائه خدمات الکترونیکی محدود نمی‌شود، بلکه به یکی از ضرورت‌های اداره کارآمد شهرها، کاهش هزینه‌ها، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان تبدیل شده است.
در شهرکرد نیز توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، راه‌اندازی سامانه‌های الکترونیکی و حرکت به سمت یکپارچه‌سازی اطلاعات، زمینه تازه‌ای برای تحول در مدیریت شهری فراهم کرده است؛ مسیری که تحقق اهداف آن، علاوه بر تأمین زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، به تخصیص هدفمند اعتبارات، هماهنگی میان بخش‌های مختلف شهرداری و ارزیابی مستمر نتایج نیاز دارد.
اکنون پرسش اصلی این است که شهرکرد تا چه اندازه از ظرفیت فناوری برای حل مسائل واقعی شهر بهره گرفته و برنامه‌های مدیریت شهری و شورای اسلامی شهر برای تبدیل این زیرساخت‌ها به خدمات هوشمند، یکپارچه و ملموس برای شهروندان چیست؟
زیرساخت‌های هوشمندسازی در شهرکرد توسعه یافته است
محمدحسین واحدیان شهردار شهرکرد در با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه زیرساخت‌های شهر هوشمند به خبرنگار ایمنا می‌گوید: در این مسیر، علاوه بر تدوین و تصویب سند پنج‌ساله عملیاتی، توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، تأمین سامانه‌های نرم‌افزاری و گسترش خدمات الکترونیکی در دستور کار شهرداری قرار گرفته است.
وی می‌افزاید: در سه سال گذشته، تفاهم‌نامه‌هایی با شرکت مخابرات استان و شرکت آسیاتک منعقد شده و زیرساخت فیبر نوری در سطح شهر، با هدف اتصال املاک شهرداری و مراکز عمومی شهری، توسعه یافته است. این زیرساخت امکان اتصال بخش‌هایی از مدیریت شهری از جمله دوربین‌های نظارت تصویری، دوربین‌های ثبت تخلفات رانندگی، پارک‌ها، ساختمان‌های شهرداری، میدان‌ها و فضاهای عمومی را فراهم می‌کند.
واحدیان با اشاره به گسترش خدمات الکترونیکی شهرداری تصریح می‌کند: بخشی از فرایندهای مرتبط با شهرسازی، از جمله امور مربوط به ساختمان، صدور پایان‌کار و مجوزهای حفاری، در سامانه شهرسازی متمرکز شده است. این سامانه که سال گذشته خریداری شد، پس از آموزش کاربران و اپراتورها، از ابتدای سال جاری وارد مرحله اجرا شده است.
شهردار شهرکرد ادامه می‌دهد: ثبت و پیگیری درخواست‌ها و مشکلات شهروندان نیز از طریق سامانه‌های الکترونیکی دنبال می‌شود تا درخواست‌ها به واحدهای مرتبط ارجاع داده شده و روند رسیدگی به آن‌ها قابل پیگیری باشد. هدف از این اقدام، کاهش مراجعات حضوری، تسریع در پاسخ‌گویی و افزایش شفافیت در ارائه خدمات است.
وی با تأکید بر ضرورت تکمیل سامانه‌های مدیریتی بیان می‌کند: تکمیل اطلاعات و فراهم‌کردن امکان گزارش‌گیری تحلیلی برخط از قراردادها، میزان پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها و وضعیت مالی آن‌ها از جمله برنامه‌های شهرداری است.
به گفته وی، الکترونیکی‌شدن فرایند وصول مطالبات و امکان رصد حرکت ناوگان خدمات شهری، وضعیت فضای سبز و تردد اتوبوس‌ها از محورهایی است که در مسیر توسعه مدیریت هوشمند شهری دنبال می‌شود.
واحدیان با اشاره به ظرفیت هوش مصنوعی در پاسخ‌گویی به شهروندان می‌گوید: در حوزه سامانه ۱۳۷ و رسیدگی به درخواست‌های مردمی، مذاکراتی با پارک علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان انجام شده است تا امکان استفاده از فناوری‌های هوشمند برای پردازش و پیگیری درخواست‌ها فراهم شود بنابراین در این زمینه، سناریوی اجرایی در حال آماده‌سازی است.
وی همچنین از اتصال دوربین‌های ترافیکی به بسترهای برخط خبر داد و می‌افزاید: پایش ترافیک شهری از طریق این دوربین‌ها انجام می‌شود و توسعه این ظرفیت می‌تواند به بهبود نظارت و تصمیم‌گیری در مدیریت تردد کمک کند.
شهردار شهرکرد با اشاره به اهمیت تحلیل داده‌ها در مدیریت شهری خاطرنشان می‌کند: استفاده مؤثر از سامانه‌های اطلاعاتی و گزارش‌های برخط می‌تواند به ارتقای کیفیت خدمات، افزایش رضایت شهروندان و کاهش زمینه‌های بروز تخلف کمک کند با این حال، تحقق کامل این اهداف به تکمیل سامانه‌ها، رفع نواقص نرم‌افزاری و بهره‌گیری مؤثر از اطلاعات گردآوری‌شده وابسته است.
هوشمندسازی شهرکرد در مسیر یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و نظارت بر عملکرد
محمدرضا بیاتی، نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد، با اشاره به اهمیت هوشمندسازی مدیریت شهری به خبرنگار ایمنا می‌گوید: ارتقای کیفیت خدمات به شهروندان، مستلزم توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و استفاده مؤثر از داده‌ها در فرایندهای مدیریتی است. در این مسیر، شورای اسلامی شهرکرد بر انطباق اقدامات شهرداری با برنامه‌ها و اعتبارات مصوب، میزان پیشرفت پروژه‌ها و اثربخشی هزینه‌کردها نظارت می‌کند.
وی با اشاره به اعتبارات پیش‌بینی‌شده برای سال ۱۴۰۵ می‌افزاید: در چارچوب الزامات برنامه هفتم پیشرفت و برنامه‌های مرتبط با دولت هوشمند و حکمرانی داده‌محور، برای مجموعه فعالیت‌های مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات، توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، نگهداری شبکه، طراحی و اجرای مراکز داده، هوشمندسازی فرایندها، تدوین معماری سازمانی و آموزش شهروندان، در مجموع حدود ۷۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی شده است.
بیاتی با تأکید بر اینکه توسعه فناوری باید با نیازهای واقعی شهر هماهنگ باشد، تصریح می‌کند: صرف ایجاد سامانه‌های متعدد به معنای تحقق شهر هوشمند نیست؛ بلکه لازم است این سامانه‌ها با یکدیگر ارتباط داشته باشند و اطلاعات به‌صورت مؤثر میان بخش‌های مختلف مدیریت شهری تبادل شود.
وی اضافه کرد: جلوگیری از فعالیت‌های موازی و استفاده حداکثری از زیرساخت‌های موجود نیز از موضوعاتی است که باید در اجرای طرح‌های هوشمندسازی مورد توجه قرار گیرد.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد با بیان اینکه شهرداری در حال آماده‌سازی برنامه عملیاتی برای توسعه خدمات الکترونیکی و اجرای پروژه‌های هوشمند است ادامه می دهد: هوش تجاری و کیف پول الکترونیکی از جمله محورهای مورد توجه در این برنامه به شمار می‌روند و مطالعات و مستندات فنی مربوط به آن‌ها تهیه شده است.
وی درباره نقش شورا در نظارت بر اجرای این برنامه‌ها می‌گوید: بررسی بودجه، قراردادها، صورت‌وضعیت‌ها، اسناد پرداخت و گزارش‌های عملکرد، از ابزارهای نظارتی برای ارزیابی میزان پیشرفت پروژه‌ها و نحوه هزینه‌کرد اعتبارات است. همچنین ضروری است عملکرد سامانه‌ها بر اساس شاخص‌های مشخص بررسی شود تا مشخص شود هر پروژه تا چه اندازه به اهداف پیش‌بینی‌شده دست یافته است.
بیاتی مدیریت هوشمند ترافیک را از حوزه‌های مهم توسعه فناوری در شهرکرد دانست و می‌افزاید: استفاده از چراغ‌های راهنمایی هوشمند، پایش وضعیت ترافیک، دسترسی به اطلاعات زمان رسیدن ناوگان حمل‌ونقل عمومی، رصد موقعیت وسایل نقلیه و شناسایی نقاط حادثه‌خیز می‌تواند به بهبود مدیریت تردد در شهر کمک کند. تحقق این اهداف به توسعه سامانه‌های مرتبط و هماهنگی میان بخش‌های مختلف نیاز دارد.
وی با اشاره به ضرورت توجه هم‌زمان به پروژه‌های عمرانی و فناوری اظهار می‌کند: منابع مالی شهرداری محدود است و باید میان اجرای طرح‌های ضروری عمرانی، نگهداری زیرساخت‌های موجود و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های هوشمندسازی تعادل برقرار شود. اولویت‌بندی طرح‌ها بر اساس میزان اثرگذاری و تأمین تدریجی اعتبارات می‌تواند زمینه اجرای مؤثرتر این پروژه‌ها را فراهم کند.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد با اشاره به ارائه حدود ۲۰ خدمت غیرحضوری در شهرداری می‌گوید: خدماتی از جمله امور مربوط به عوارض نوسازی املاک، عوارض صنفی و ثبت شکایت‌ها به‌صورت الکترونیکی ارائه می‌شود. ارزیابی کیفیت و سرعت ارائه این خدمات، میزان استفاده شهروندان و بررسی گزارش‌های عملکرد می‌تواند مشخص کند که خدمات الکترونیکی تا چه اندازه به کاهش مراجعات حضوری و تسهیل امور مردم منجر شده است.
بیاتی خاطرنشان می‌کند: برای جلوگیری از اجرای پروژه‌های کم‌اثر یا موازی، لازم است اهداف، زمان‌بندی و نتایج مورد انتظار هر طرح به‌صورت مشخص تعریف و عملکرد آن به‌طور مستمر ارزیابی شود. گزارش‌دهی منظم درباره پیشرفت پروژه‌ها، کاهش هزینه‌ها و بهبود کیفیت خدمات نیز به شفافیت بیشتر و افزایش اثربخشی سرمایه‌گذاری در حوزه هوشمندسازی کمک می‌کند.
فناوری زمانی به کمک شهر می‌آید که مسائل شهروندان را حل کند
زهرا سیاه‌وشی کارشناس حوزه شهری، با تأکید بر اینکه هوشمندسازی شهرها فراتر از راه‌اندازی سامانه‌های الکترونیکی و نصب تجهیزات فناوری است، به خبرنگار ایمنا می‌گوید: شهر هوشمند زمانی شکل می‌گیرد که زیرساخت‌های دیجیتال، اطلاعات شهری و خدمات الکترونیکی به‌صورت یکپارچه عمل کنند و نتیجه این هماهنگی در کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت ارائه خدمات، شفافیت تصمیم‌گیری و بهبود کیفیت زندگی شهروندان قابل مشاهده باشد.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی وضعیت شهرکرد بر اساس شاخص‌های مشخص می‌افزاید: تعداد سامانه‌ها و تجهیزات نصب‌شده به‌تنهایی معیار مناسبی برای سنجش پیشرفت هوشمندسازی نیست. باید مشخص شود چه سهمی از خدمات به‌طور کامل غیرحضوری ارائه می‌شود، میانگین زمان رسیدگی به درخواست‌ها چقدر است، مراجعات حضوری تا چه اندازه کاهش یافته و شهروندان چه ارزیابی‌ای از کیفیت خدمات دارند. همچنین هزینه ارائه هر خدمت، میزان تبادل خودکار اطلاعات میان سامانه‌ها و میزان استفاده عملی از داده‌های شهری از شاخص‌های مهم ارزیابی به شمار می‌روند.
سیاه‌وشی با بیان اینکه یکپارچگی سامانه‌ها از پیش‌نیازهای اصلی مدیریت هوشمند شهری است، تصریح می‌کند: اگر هر بخش شهرداری سامانه‌ای مستقل داشته باشد و اطلاعات میان این سامانه‌ها تبادل نشود، بخشی از ظرفیت فناوری بلااستفاده می‌ماند. استفاده از بسترهای تبادل اطلاعات سازمانی و اتصال سامانه‌های شهرسازی، مالی، خدمات شهری و سایر بخش‌ها می‌تواند از ثبت چندباره اطلاعات جلوگیری کند و زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر را فراهم آورد. البته راه‌اندازی سامانه به‌تنهایی کافی نیست و کیفیت داده‌ها، نحوه اتصال سامانه‌ها و استفاده واقعی مدیران از اطلاعات نیز اهمیت دارد.
وی داده‌های مکانی و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) را از ابزارهای مهم مدیریت شهر هوشمند دانست و ادامه می‌دهد: اطلاعات به‌روز درباره املاک، کاربری اراضی، معابر، تأسیسات شهری و پروژه‌های عمرانی می‌تواند به برنامه‌ریزی دقیق‌تر کمک کند. هنگامی که اطلاعات مکانی با داده‌های مالی و اجرایی تلفیق شود، مدیریت شهری می‌تواند اولویت پروژه‌های عمرانی را بر اساس نیاز واقعی مناطق، میزان برخورداری شهروندان و اثربخشی سرمایه‌گذاری تعیین کند و از تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای یا اجرای پروژه‌های کم‌اثر بکاهد.
این کارشناس حوزه شهری با اشاره به نقش فناوری در مدیریت ترافیک و خدمات عمومی بیان می‌کند: در یک شهر هوشمند، اطلاعات مربوط به ترافیک، حمل‌ونقل عمومی، روشنایی معابر، مصرف انرژی، جمع‌آوری پسماند و وضعیت زیرساخت‌ها می‌تواند در یک مرکز مدیریت یکپارچه گردآوری و تحلیل شود. این رویکرد امکان شناسایی سریع‌تر مشکلات، هماهنگی میان واحدهای اجرایی و تخصیص بهتر منابع را فراهم می‌کند.
سیاه‌وشی می‌افزاید: برای نمونه، چراغ‌های راهنمایی هوشمند می‌توانند با توجه به حجم تردد تنظیم شوند، مسیرهای جمع‌آوری پسماند بر اساس میزان پرشدگی مخازن و وضعیت ترافیک بهینه‌سازی شوند و سامانه‌های پایش مصرف انرژی، اطلاعات لازم برای کاهش هزینه روشنایی معابر و مصرف انرژی ساختمان‌های عمومی را در اختیار مدیران قرار دهند. با این حال، اجرای چنین طرح‌هایی باید بر پایه مطالعات امکان‌سنجی، برآورد هزینه و فایده و پیش‌بینی منابع لازم برای نگهداری و پشتیبانی انجام شود.
وی با تأکید بر اهمیت برنامه‌ریزی مرحله‌ای برای توسعه شهر هوشمند می‌گوید: در گام نخست باید وضعیت سامانه‌های موجود، زیرساخت‌های ارتباطی، کیفیت داده‌ها و نیازهای شهروندان بررسی شود. پس از آن، یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، توسعه خدمات غیرحضوری و تکمیل اطلاعات مکانی می‌تواند در اولویت قرار گیرد و در مراحل بعد، استفاده از تحلیل‌های پیش‌بینانه، پایش هوشمند زیرساخت‌ها و فناوری‌های پیشرفته‌تر دنبال شود.
این کارشناس حوزه شهری با اشاره به ظرفیت مدل‌سازی دیجیتال شهرها اظهار می‌کند: در چشم‌انداز بلندمدت، می‌توان با تکمیل داده‌های پایه شهری به سمت ایجاد «دوقلوی دیجیتال شهر» حرکت کرد؛ مدلی که امکان شبیه‌سازی سناریوهای توسعه و بررسی پیامدهای تصمیم‌های مدیریتی را پیش از اجرا فراهم می‌کند. برای مثال، آثار یک پروژه ترافیکی یا تغییر در کاربری اراضی را می‌توان در چنین مدلی بررسی کرد و سپس درباره اجرای آن تصمیم گرفت. البته دستیابی به این مرحله به اطلاعات دقیق، به‌روز و یکپارچه نیاز دارد و بدون تکمیل زیرساخت‌های پایه امکان‌پذیر نیست.
سیاه‌وشی، تعیین شاخص‌های پایه و انتشار گزارش‌های دوره‌ای را از الزامات سنجش پیشرفت هوشمندسازی می‌داند و می‌گوید: مدیریت شهری باید در آغاز مسیر، وضعیت موجود را با شاخص‌هایی مانند میانگین زمان پاسخ‌گویی به درخواست‌ها، سهم خدمات کاملاً غیرحضوری، میزان رضایت شهروندان، تعداد سامانه‌های متصل و هزینه ارائه خدمات مشخص کند. سپس می‌توان تغییرات این شاخص‌ها را در دوره‌های زمانی معین سنجید و نتایج را در اختیار شهروندان قرار داد. بدون ثبت وضعیت اولیه، ارزیابی میزان پیشرفت و اثربخشی هزینه‌کردها دشوار خواهد بود.
وی با اشاره به ضرورت توجه به منابع انسانی و امنیت اطلاعات خاطرنشان می‌کند: توسعه شهر هوشمند فقط به خرید تجهیزات و نرم‌افزار وابسته نیست؛ آموزش کارکنان، تأمین منابع پایدار برای نگهداری سامانه‌ها، حفاظت از اطلاعات و رعایت حریم خصوصی شهروندان نیز باید در برنامه‌ها دیده شود. همچنین خدمات دیجیتال باید برای سالمندان، افراد دارای معلولیت و شهروندانی که دسترسی یا مهارت کمتری در استفاده از فناوری دارند، قابل استفاده باشد تا هوشمندسازی به ایجاد شکاف در دسترسی به خدمات منجر نشود.
این کارشناس حوزه شهری تأکید می‌کند: هدف نهایی از هوشمندسازی، افزایش تعداد سامانه‌ها یا نمایش تجهیزات فناورانه نیست، بلکه باید از ظرفیت فناوری برای حل مسائل واقعی شهر، کاهش هزینه‌های مدیریت شهری، افزایش پاسخ‌گویی و ارائه خدمات دقیق‌تر و سریع‌تر استفاده شود. شهرکرد نیز برای حرکت مؤثر در این مسیر به نقشه راه مشخص، اولویت‌بندی پرروژه‌ها، ارزیابی مستمر نتایج و پیوند میان سرمایه‌گذاری‌های فناورانه و نیازهای روزمره شهروندان نیاز دارد.
به گزارش ایمنا، هوشمندسازی مدیریت شهری شهرکرد در مرحله‌ای قرار دارد که توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و ارائه خدمات الکترونیکی باید با یکپارچه‌سازی سامانه‌ها، مدیریت داده‌محور و سنجش نتایج همراه شود. اقدامات شهرداری در زمینه توسعه فیبر نوری، راه‌اندازی سامانه‌های شهرسازی و گسترش خدمات غیرحضوری، در کنار پیش‌بینی اعتبارات مرتبط با فناوری اطلاعات، زمینه حرکت در این مسیر را فراهم کرده است؛ با این حال، میزان موفقیت این اقدامات به نحوه بهره‌برداری از زیرساخت‌ها و تأثیر ملموس آن‌ها بر عملکرد مدیریت شهری وابسته است.
از سوی دیگر، نظارت مستمر بر هزینه‌کرد اعتبارات، تعیین اولویت‌های اجرایی و انتشار گزارش‌های شفاف از میزان پیشرفت پروژه‌ها می‌تواند مانع پراکندگی سرمایه‌گذاری‌ها و اجرای طرح‌های کم‌اثر شود. شهرکرد برای دستیابی به مدیریت هوشمند، به نقشه راهی مشخص با اهداف قابل سنجش نیاز دارد؛ نقشه‌ای که در آن کاهش زمان رسیدگی به درخواست‌های شهروندان، افزایش سهم خدمات کاملاً غیرحضوری، کاهش هزینه‌های اجرایی و بهبود کیفیت خدمات، معیار ارزیابی عملکرد باشد.
در نهایت، آینده شهر هوشمند شهرکرد نه با تعداد سامانه‌ها و تجهیزات نصب‌شده، بلکه با میزان حل مسائل شهری و رضایت شهروندان سنجیده خواهد شد. پیوند میان فناوری، بودجه‌ریزی هدفمند، نظارت مؤثر و پاسخ‌گویی شفاف می‌تواند زیرساخت‌های موجود را به ابزاری برای اداره کارآمدتر شهر تبدیل کند؛ مسیری که تحقق آن، نیازمند تداوم برنامه‌ریزی، ارزیابی مستمر و توجه به نیازهای واقعی شهروندان است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.