آیت‌الله صفایی بوشهری: قصاص در منطق قرآن ضامن حیات و امنیت اجتماعی است

به گزارش خبرگزاری مهر، آیت‌الله غلامعلی صفایی بوشهری در ابتدای هفتادمین نشست شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور، با بیان نکاتی تفسیری درباره آیات قرائت‌شده، به تبیین جایگاه ایمان در خطاب قرآنی، دلالت تعبیر «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ» و حکمت تشریع قصاص در منظومه احکام الهی پرداخت.

«کُتِبَ عَلَیْکُم»؛ بیانگر تأکید بر حکم الهی

نماینده ولی‌فقیه در استان بوشهر با اشاره به آغاز آیه ۱۷۸ سوره بقره با عبارت «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»، بر اهمیت خطاب قرآنی به جامعه مؤمنان تأکید کرد و توضیح داد که تعبیر «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ» از تثبیت و تأکید حکم الهی حکایت دارد.

وی با اشاره به ظرافت‌های زبانی و ادبی این تعبیر، توجه به ساختار واژگان و شیوه بیان قرآن کریم را در فهم دقیق‌تر معارف و احکام دینی ضروری دانست.

قصاص؛ حکمی برای پاسداشت حیات و امنیت جامعه

آیت‌الله صفایی بوشهری در ادامه، با اشاره به آیه شریفه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ»، به تبیین حکمت قصاص در حفظ جان انسان‌ها و پیشگیری از گسترش ناامنی پرداخت.

وی با تأکید بر اینکه یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های جامعه، امنیت در ابعاد فردی و اجتماعی است، بیان کرد که تشریع قصاص با بازداشتن افراد از ارتکاب قتل و جلوگیری از تکرار جنایت، در صیانت از جان انسان‌ها و برقراری آرامش اجتماعی نقش دارد.

به بیان وی، ممکن است در نگاه نخست، پیوند قصاص با حیات نیازمند تأمل به نظر برسد؛ اما با نگاهی عمیق‌تر می‌توان دریافت که این حکم، با مهار عوامل تهدیدکننده امنیت و جلوگیری از گسترش چرخه خشونت و انتقام، زمینه حفظ جان افراد و استمرار حیات جامعه را فراهم می‌کند.

ظرافت‌های بلاغی آیه «وَلَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ»

رئیس شورای هماهنگی و گسترش فعالیت‌های قرآنی استان بوشهر همچنین به ظرفیت‌های ادبی و بلاغی آیه ۱۷۹ سوره بقره اشاره کرد و ساختار کوتاه، فشرده و پرمعنای آن را از جلوه‌های تأمل‌برانگیز بیان قرآنی دانست.

وی با اشاره به تقابل معنایی میان «قصاص» و «حیات»، توجه به انتخاب واژگان، ترتیب اجزای جمله و تفاوت معرفه و نکره در این آیه را در فهم عمق پیام آن مهم برشمرد.

بر این اساس، آیه شریفه با بیانی موجز، حکمی را که در ظاهر با پایان‌یافتن حیات پیوند دارد، در جایگاه عاملی برای حفظ و استمرار حیات معرفی می‌کند؛ تعبیری که از نگاه تفسیری، بر حکمت تشریع و گستره آثار اجتماعی آن دلالت دارد.

پیوند حکمت احکام با عقلانیت و تقوا

آیت‌الله صفایی بوشهری در تبیین پایان آیه، یعنی عبارت «یَا أُولِی الْأَلْبَابِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»، بر ضرورت توجه خردمندان به حکمت احکام الهی تأکید کرد.

در این آیه، خطاب به صاحبان خرد، زمینه‌ای برای تأمل در آثار اجتماعی حکم قصاص و توجه به غایت تربیتی آن فراهم می‌کند؛ غایتی که با بازداشتن از قتل، رعایت حدود الهی و حرکت در مسیر تقوا پیوند دارد.

وی همچنین با اشاره به بخش پایانی آیه پیشین، که از تخفیف و رحمت الهی در موضوع عفو سخن می‌گوید، بر توجه به ابعاد مختلف حکم قرآنی و دقت در فهم مجموعه آیات تأکید کرد.

تبیین این نکات تفسیری در آغاز هفتادمین جلسه شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور، بر اهمیت تدبر در آیات قرآن کریم و توجه هم‌زمان به ابعاد معنایی، ادبی، تربیتی و اجتماعی معارف وحیانی تأکید داشت.