یادداشت/ تورم صفر به اهواز می‌رسد؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اهواز، خرید مایحتاج روزانه در اهواز، از میوه و سبزی گرفته تا برنج، روغن و حبوبات، مجموعه‌ای از محصولات‌ که هر خانواده باید با درآمد ماهانه خود تطبیق دهد. برای برخی خانوارها، تفاوت قیمت چند قلم کالا در پایان ماه رقم قابل‌توجهی می‌شود. همین مسئله، دسترسی به مراکز عرضه مستقیم و کالاهای اساسی با قیمت ثابت را به موضوعی فراتر از یک خدمت معمول شهری تبدیل کرده است.

در تهران، طرح «تورم صفر» با هدف تثبیت قیمت 12 قلم کالای اساسی برای شش ماه آغاز شده است. طرحی که قرار است با تامین مستقیم کالا و استفاده از شبکه توزیع شهرداری، هزینه خرید بخشی از مایحتاج خانوارها را قابل پیش‌بینی‌تر کند. هم‌زمان در اهواز نیز چهار بازارچه عرضه مستقیم میوه و تره‌بار به بهره‌برداری رسیده‌اند و مسئولان شهری از برنامه توسعه این مراکز سخن گفته‌اند. با این تفاوت که بازارچه‌های فعلی بر عرضه میوه و تره‌بار متمرکز هستن و هنوز نمی‌توان آنها را معادل اجرای طرح تثبیت قیمت سبد کالاهای اساسی دانست.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تورم ماهانه کشور در شهریور 1405 به 4.2 درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه به 89.8 درصد و تورم سالانه به 73.6 درصد رسید. در چنین شرایطی بررسی عملکرد مراکز عرضه مستقیم و امکان گسترش طرح‌های تثبیت قیمت، برای شهری مانند اهواز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. شهری که اکنون هم بازارچه‌های تازه‌تاسیس را در اختیار دارد و هم سازوکار نظارت بر قیمت کالاهای ضروری در استان فعال است.

بازارچه‌های تازه‌تاسیس از عرضه مستقیم تا مقایسه قیمت‌ها

چهار بازارچه عرضه مستقیم میوه و تره‌بار شهرداری اهواز در مناطق چهارصد دستگاه، کیانپارس، باهنر و پادادشهر افتتاح شده‌ است. راه‌اندازی این مراکز با هدف بهبود دسترسی شهروندان به محصولات کشاورزی و عرضه مستقیم آنها دنبال شده است. اقدامی که می‌تواند بخشی از نیاز خرید روزانه خانوارها را پوشش دهد.

حجت‌الله دهدشتی، شهردار اهواز، در مراسم گشایش این بازارچه‌ها بر توجه مدیریت شهری به مسائل معیشتی شهروندان تاکید کرده است. احمد یوسفی، مدیرعامل سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآورده‌های کشاورزی شهرداری اهواز، نیز از برنامه توسعه بازارچه‌ها و افزایش تعداد آنها تا 24 مرکز خبر داده است.

با این حال، برای سنجش میزان اثرگذاری این مراکز، صرف شمارش بازارچه‌های افتتاح‌شده کافی نیست. باید مشخص شود قیمت محصولات عرضه‌شده در آنها چه تفاوتی با قیمت همان کالاها در سایر نقاط شهر دارد و آیا این اختلاف برای خانوارها به‌اندازه‌ای هست که هزینه رفت‌وآمد و خرید روزانه را توجیه کند یا خیر!

بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مدیرعامل سازمان ساماندهی مشاغل شهری، قیمت محصولات در این بازارچه‌ها با مبنا قرار دادن نرخ میدان میوه و تره‌بار و با درصدی اضافه تعیین می‌شود. برای میوه 10 درصد و برای تره‌بار 15 درصد بالاتر از نرخ اعلام‌شده میدان. بنابراین ارزیابی دقیق عملکرد بازارچه‌ها به مقایسه قیمت چند قلم محصول یکسان در یک روز مشخص نیاز دارد. مقایسه‌ای که می‌تواند روشن کند این مراکز تا چه اندازه به کاهش هزینه خرید شهروندان کمک کرده‌اند.

از سوی دیگر، توسعه بازارچه‌ها در مناطق مختلف شهر اهمیت دارد. اگر مراکز عرضه مستقیم تنها در چند نقطه متمرکز بمانند، بخشی از شهروندان برای دسترسی به آنها ناچار به طی مسافت بیشتری خواهند بود. به همین دلیل، تحقق برنامه توسعه بازارهای روز در 24 منطقه اهواز، علاوه بر تعداد مراکز، به محل استقرار، تنوع محصولات و استمرار عرضه نیز وابسته است.

رصد قیمت‌ها در خوزستان گام بعدی تثبیت قیمت‌هاست؟

در سطح استان، نظارت بر بازار کالاهای ضروری از مسیر رصد قیمت‌ها دنبال می‌شود. جواد الباجی‌نسب، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خوزستان، هفتم شهریورماه از بررسی هفتگی قیمت 50 قلم کالای اساسی و ضروری خبر داده بود. بر اساس این اعلام، قیمت‌ها در جلسات تخصصی بررسی می‌شوند و دستگاه‌های مسئول نیز بر نحوه عرضه و رعایت ضوابط قیمت‌گذاری نظارت دارند.

این سازوکار می‌تواند به شناسایی نوسانات بازار و رسیدگی به تخلفات کمک کند. با این حال رصد قیمت با تثبیت آن تفاوت دارد. در روش نخست، تغییرات قیمت بررسی و تخلفات احتمالی پیگیری می‌شود اما در طرح تثبیت قیمت، عرضه‌کننده متعهد می‌شود کالاهای مشخص را در بازه زمانی تعیین‌شده با قیمت معین عرضه کند. تعهدی که به تامین پایدار کالا و منابع مالی روشن نیاز دارد.

طرح تورم صفر تهران بر همین مبنا طراحی شده است. در مرحله نخست، 12 قلم کالای اساسی برای شش ماه در شبکه عرضه وابسته به شهرداری تهران با قیمت ثابت عرضه می‌شود و قرار است اقلام دیگری نیز به این فهرست اضافه شوند. همچنین از بررسی امکان گسترش این تجربه به شهرهای دیگر خبر داده شده است.

موضوعی که می‌تواند زمینه بررسی شرایط اجرای چنین الگویی در اهواز را فراهم کند اما به معنای تصویب یا آغاز آن در این شهر نیست.

برای اهواز، پرسش اصلی این است که آیا می‌توان با استفاده از ظرفیت بازارچه‌های موجود و همکاری دستگاه‌های اقتصادی استان، تعدادی از کالاهای پرمصرف را برای یک دوره مشخص با قیمت ثابت عرضه کرد؟ پاسخ به این پرسش به بررسی شیوه تأمین کالا، هزینه حمل‌ونقل، منابع جبران افزایش قیمت خرید و ظرفیت توزیع وابسته است.

در کنار آن، مقایسه منظم قیمت کالاها در بازارچه‌های شهرداری با بازار عادی، انتشار عمومی قیمت‌ها و اعلام میزان موجودی کالا می‌تواند مبنایی برای ارزیابی عملکرد مراکز عرضه مستقیم باشد. اگر قرار است این مراکز به یکی از ابزارهای حمایت معیشتی تبدیل شوند، نتیجه کار باید در قیمت نهایی خرید مردم و دسترسی آسان‌تر آنها به کالاهای ضروری دیده شود.

اکنون در اهواز، بازارچه‌های عرضه مستقیم در حال فعالیت‌ هستند و نظام رصد قیمت کالاهای اساسی نیز در استان وجود دارد اما اجرای طرحی مشابه تورم صفر همچنان نیازمند بررسی و اعلام موضع رسمی مسئولان شهری و اقتصادی خوزستان است. مشخص‌شدن امکان اجرای طرح، اقلام مشمول، شیوه تامین و زمان‌بندی آن می‌تواند این موضوع را از یک ایده کلی به برنامه‌ای قابل ارزیابی تبدیل کند. برنامه‌ای که نتیجه آن نه با تعداد مراکز یا جلسات بلکه با قیمت کالاهایی سنجیده می‌شود که مردم هر روز به سبد خرید خود اضافه می‌کنند.

یادداشت از: حمیده عبدالهی، فعال رسانه‌ای