بصیرت افزایی در پرتو معارف اهل‌بیت(ع) رسالت خطیر مداحان و شاعران آیینی

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها- فاطمه گوگردی: کارنامه پربار انقلاب اسلامی گواهی روشن بر این حقیقت انکار ناپذیر است که آیین‌های دینی، مساجد و محافل ذکر اهل‌بیت (ع) همواره پناهگاه معنوی و سنگر استواری در برابر طوفان‌های سهمگین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده‌اند.

همیشه هیئت‌های مذهبی و تشکل‌های دینی به عنوان کانون‌های جوشان بصیرت، همبستگی و عشق به خاندان عصمت و طهارت (ع) نقشی بی‌بدیل و پیشتاز در تحولات بنیادین کشور ایفا کرده‌اند و از روزهای نخستین نهضت اسلامی به رهبری بنیان‌گذار کبیر انقلاب حضرت امام خمینی (ره) تا دوران پرشور دفاع مقدس و پس از آن در تمامی بزنگاه‌های حساس تاریخی، مداحان و شاعران آیینی همرزم و همگام با ملت بزرگ ایران در صف مقدم جهاد و ایثار حضور داشته‌اند.

مداحان و شاعران آیینی با سرودن اشعار حماسی و نوحه‌های شورآفرین روحیه مقاومت و پایداری را در رزمندگان اسلام در هشت سال دفاع مقدس زنده نگاه داشتند و در صحنه‌های خطیر دیگر نظیر فتنه سال ۱۳۸۸ یا رویدادهای سال‌های اخیر همچون جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان بار سنگین آگاهی بخشی، مدیریت تجمعات و خنثی‌سازی توطئه‌های نرم دشمنان بر عهده داشتند.

امروز نیز در عصر تهاجم همه جانبه فرهنگی و جنگ نرم که دشمنان ایران و اسلام، ارزش‌ها و هویت نسل جوان را هدف گرفته‌اند رسالت مداحان و ستایشگران اهل‌بیت (ع) ابعادی به مراتب خطیرتر و راهبردی‌تر به خود گرفته است و در چنین شرایط حساسی هیئت مذهبی دیگر فقط مکانی برای سوگواری سنتی نیست بلکه پایگاهی پویا برای «جهاد تبیین»، ترویج سبک زندگی اسلامی، انسجام اجتماعی و مقابله با انحرافات فکری به شمار می‌رود.

رئیس کانون مداحان و شعرای آیینی شهرستان بهار در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح نقش هیئت‌های مذهبی در شکل‌گیری و تداوم انقلاب اسلامی گفت: از پیش از پیروزی انقلاب اسلامی هیئت‌های مذهبی و مداحان در صف اول حضور داشتند و مردم را به مساجد، خیابان‌ها و محافل دینی فرا می‌خواندند.

مداحان روحیه ایثار و مقاومت را در جامعه زنده نگه داشتند

محمد الوندی با بیان اینکه هیئت‌های مذهبی بسترساز حرکت‌های مردمی بودند و زیر نظر روحانیت مبارز و در راس آنها حضرت امام خمینی (ره)، مبارزات را پیش می‌بردند، ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مداحان با سرودن و خواندن نوحه‌ها و اشعار حماسی روحیه ایثار و مقاومت را در جامعه زنده نگه داشتند و در خطوط مقدم همپای دیگر رزمندگان می‌جنگیدند و روحیه می‌بخشیدند.

وی به نقش مداحان در بزنگاه‌های سیاسی و اجتماعی اشاره کرد و گفت: در فتنه سال ۱۳۸۸ مداحان با حضور در میدان انقلاب و دوشادوش مردم به جهاد تبیین پرداختند و نقشه‌های دشمنان را خنثی کردند.

رئیس کانون مداحان و شعرای آیینی شهرستان بهار با بیان اینکه در حوادث اخیر از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان بیش از ۸۰ درصد مسئولیت اداره تجمعات و آگاهی بخشی به مردم بر عهده مداحان و شاعران بود، اضافه کرد: دیدارهای ویژه و مستمر رهبر شهید با مداحان اهل بیت (ع) به مناسبت میلاد حضرت زهرا (س) خود گواهی روشن بر اهمیت و جایگاه رفیع مداحی در عرصه جهاد تبیین است.

وی در ادامه با اشاره به وظایف ستایشگران اهل بیت (ع) در دوران جنگ نرم بیان کرد: مداح باید در مجالس مذهبی به گونه‌ای به اجرای برنامه و خواندن شعر بپردازد که مفاهیمی همچون حجاب و عفاف، تبیین اسلام ناب محمدی (ص) و جهاد تبیین در محتوای کلامش موج بزند تا آگاهی جامعه در برابر تهاجم فرهنگی ارتقا یابد.

الوندی درباره برنامه‌های کانون مداحان برای آموزش نسل جوان و جلوگیری از ورود سبک‌های نامتعارف و اشعار ضعیف گفت: بیش از ۱۵ سال است که ساختارهای آموزشی منسجمی شکل گرفته و کانون بسیج مداحان سپاه و کانون مداحان سازمان تبلیغات اسلامی به صورت هم‌افزا و هماهنگ عمل می‌کنند.

وی تصریح کرد: سیاست گذاری‌های آموزشی با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی تدوین می‌شود تا محتوای آموزشی به روز و کاربردی در اختیار مداحان به ویژه نوجوانان و نونهالان قرار گیرد.

رئیس کانون مداحان و شعرای آیینی شهرستان بهار ادامه داد: در کانون مداحان تمرکز ویژه‌ای بر آموزش مداحان نوجوان داریم و تاکنون دوره‌ها و کلاس‌های متعدد آموزشی با حضور اساتید مجرب برگزار کرده‌ایم.

الوندی با اشاره به اینکه در کنار آموزش، مداحان جوان، قدردان پیشکسوتان و پیرغلامان هستیم، افزود: هرساله از پیرغلامان شهرستان بهار تجلیل می‌کنیم و با ثبت خاطرات و زندگی‌نامه آنها مستنداتی ماندگار برای آیندگان و نسل جدید مداحان فراهم می‌سازیم و خوشبختانه در زمینه حمایتی نیز اقداماتی نظیر بیمه مداحان انجام شده و برخی از آنها به سن بازنشستگی رسیده‌اند.

رئیس کانون مداحان شهرستان بهار در رابطه با آمار مداحان شهرستان بهار گفت: در حال حاضر ۱۵۶ مداح برادر در سامانه «طوبی» ثبت نام کرده اند و بیش از ۲۰۰ مداح برادر در شهرستان بهار فعالیت دارند و برای ۱۶۰ نفر نیز صدور کارت شناسایی در دست اقدام است و برخی هنوز مراحل ثبت را کامل نکرده‌اند.

وی با اشاره به فعالیت حدود ۴۰ مداح خواهر بیان کرد: در مجموع ۷۰ مداح در مرکز شهر بهار فعالیت دارند که ۱۰ تا ۱۲ نفر از آنها از مداحان شاخص و مطرح شهرستان به شمار می‌روند.

مسئولیت خطیر مداحان در تبیین ارزش‌های دینی و انقلابی

نقش‌آفرینی مداحان و اهالی شعر و آیینی در عرصه‌های گوناگون فرهنگی و اجتماعی، همواره یکی از ارکان حفظ انسجام و ارتقای بصیرت دینی جامعه بوده است. در همین راستا، رحیم صفری، رئیس کانون مداحان شهرستان فامنین، در گفتگو با خبرنگار مهر به تشریح رسالت‌های این قشر، ضرورت مقابله با تهاجم فرهنگی، اهمیت استفاده از اشعار و محتوای اصیل و همچنین برنامه‌های آموزشی این شهرستان برای نسل جوان پرداخت.

رئیس کانون مداحان و شعرای آیینی شهرستان فامنین در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر نقش بی‌بدیل مداحان در تمامی شرایط به‌ویژه در موقعیت حساس کنونی و تقابل در میدان جنگ نرم، اظهار کرد: مداحان می‌توانند با تدوین و ارائه درست محتوا نقش مهمی در ایجاد وحدت و همبستگی اقشار مختلف مردم ایفا کنند.

رحیم صفری ادامه داد: در دوران تهاجم فرهنگی فعالیت مداحان باید به گونه‌ای باشد که ضمن مصون ماندن از اثرات منفی این تهاجم مخاطبان و مردم را با اشعار و نوحه‌های آگاه کننده به فیض برسانند.

وی تصریح کرد: استفاده از اشعار و سروده‌های شاعران متعهد و انقلابی که با دردها و نیازهای روز جامعه آشنا هستند، راهکاری کلیدی برای تحقق این هدف است و امری که البته به ذوق، سلیقه و میزان تحقیق و پژوهش خود مداحان در انتخاب منابع اصیل شعری بستگی دارد.

ضرورت آموزش اصولی و پیشگیری از رواج سبک‌های غیرمتعارف

رئیس کانون مداحان و شعرای آیینی شهرستان فامنین یکی از دغدغه‌های جدی کانون مداحان را جلوگیری از ورود سبک‌های غیر متعارف و محتوای بی‌ارزش به فضای هیئت دانست و افزود: بهترین راهکار برای مقابله با این پدیده برگزاری دوره‌های آموزشی صحیح و اصولی از سوی بزرگان و پیشکسوتان مداحی استان است.

وی با اشاره به اینکه برخی از مداحان نسل جوان به ویژه مداحان تازه‌کار ممکن است تنها به دلیل هیجان جوانی به سراغ سبک‌هایی بروند که منابع شعری و ساختار آهنگین آن‌ها مشخص نیست و با اصول مداحی اصیل سنخیت ندارد، خاطرنشان کرد: راه حل اساسی این چالش آموزش دستگاه‌های موسیقی اصیل ایرانی و مبانی فن مداحی است.

صفری تاکید کرد: وقتی مداح جوان با دستگاه‌های آوازی و اصول درست مداحی آشنا شود، دیگر نیازی به تقلید کورکورانه از آهنگ‌های نامانوس نخواهد داشت؛ مسیری که هم رضایت اهل‌بیت (ع) را به همراه دارد و هم مورد پسند مردم است.

وی با تاکید بر اینکه شهرستان فامنین در حوزه آموزش مداحی پیشگام بوده و دوره‌های مقدماتی ویژه‌ای را برای جوانان و نوجوانان علاقه‌مند برگزار کرده است، افزود: در دوره‌های آموزشی مداحی که با استقبال حدود ۷۶ نفر از جوانان و نوجوانان روبه‌رو شد، علاوه بر آموزش‌های تخصصی مداحی، مباحث قرآنی و شعرشناسی نیز به شرکت‌کنندگان ارائه و در پایان به فراگیران گواهی‌نامه پایان دوره اعطا شد.

وی در خصوص آمار و ساماندهی مداحان شهرستان فامنین با بیان اینکه مداحان خانم و آقا به صورت مجزا دسته‌بندی می‌شوند، اضافه کرد: تاکنون پرونده حدود ۳۷ نفر از آقایان مداح در سامانه «طوبی» به ثبت رسیده و در مجموع بیش از یکصد پرونده برای مداحان این شهرستان تشکیل شده اما در سامانه «طوبی» ثبت نشده است و فرآیند نهایی سازی صدور کارت‌های شناسایی مداحان پس از قطعی شدن تصمیمات در جلسات مربوطه انجام خواهد شد.

مداح باید با شناخت دقیق از شرایط زمانه پیامی اثرگذار به جامعه منتقل کند

وی توقف و درجا زدن مداح در گذشته را نوعی خسارت دانست و ادامه داد: مخاطبان وقت ارزشمند خود را در مجلس اهل‌بیت (ع) صرف می‌کنند و انتظار دارند علاوه بر گریستن و سوگواری اهل بیت(ع)، مداح با شناخت دقیق از شرایط زمانه، پیامی کارآمد و اثرگذار به جامعه منتقل کند و غفلت از زمان شناسی و عدم به‌روزرسانی محتوا موجب هدر رفتن وقت مردم و محرومیت از بهره‌برداری حداکثری از فضای معنوی مجلس می‌شود.

مداح رسالتی سترگ در حوزه «جهاد تبیین»، هدایت فرهنگی جامعه و صیانت از مرزهای اعتقادی نسل جوان بر عهده دارد اما آسیب‌شناسی دقیق فضای هیئت، مقابله هوشمندانه با ورود سبک‌های غیرمتعارف و محتوای ضعیف نیازمند رویکردی علمی، آموزشی و ساختار یافته است؛ خوشبختانه با برگزاری دوره‌های آموزشی منسجم، بهره‌گیری از دستگاه‌های آوازی اصیل ایرانی، تشکیل پرونده و ساماندهی فعالان این عرصه در سامانه «طوبی» و ایجاد ارتباط مستمر با جوانان و نوجوانان، گام‌های بلندی در مسیر ارتقای کیفی مجالس مذهبی برداشته شده است.