از «ظرفیت» تا «فرصت»؛ سمنان در جست‌وجوی راهی برای عبور گردشگری از پیچ‌وخم بروکراسی

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین استان سمنان، مجتمع تجاری گردشگری قصر برلیان دربند در هشتم مهرماه ۱۴۰۵ میزبان نشستی بود که رنگ و بوی متفاوتی از جلسات معمول اداری داشت؛ استاندار سمنان در کنار مدیران دولتی، فعالان، سرمایه‌گذاران و مدیران حوزه گردشگری نشست تا درباره صنعتی سخن گفته شود که بسیاری آن را یکی از مسیرهای جدی توسعه اقتصادی استان می‌دانند.

نشست هم‌اندیشی محمدجواد کولیوند، استاندار سمنان، با فعالان، مدیران و سرمایه‌گذاران حوزه گردشگری، به مناسبت هفته گردشگری برگزار شد؛ نشستی با حضور معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان، فرماندار مهدی‌شهر، جمعی از مدیران دستگاه‌های اجرایی، رؤسای انجمن‌های حرفه‌ای گردشگری و مصطفی کواکبیان.

اما اهمیت این جلسه تنها به حضور مسئولان و فعالان گردشگری محدود نماند؛ آنچه این نشست را به یک اتفاق قابل توجه تبدیل کرد، تلاش برای تبدیل «شنیدن دغدغه‌ها» به «تصمیم اجرایی» بود.

وقتی سرمایه‌گذار حرف می‌زند

گردشگری در سمنان سال‌هاست از یک واقعیت روشن سخن می‌گوید؛ استانی که از کویر تا کوهستان، از کاروانسراهای تاریخی تا بناهای ارزشمند فرهنگی و از روستاهای بکر تا ظرفیت‌های طبیعی و اقلیمی متنوع را در خود جای داده، اما برای تبدیل این داشته‌ها به ثروت، اشتغال و رونق اقتصادی، همچنان با موانعی مواجه است.

در این نشست، سرمایه‌گذاران و مدیران حوزه گردشگری فرصت یافتند بدون واسطه درباره مشکلات و موانع موجود سخن بگویند؛ از دشواری‌های اداری و روندهای طولانی گرفته تا ضرورت هماهنگی بیشتر دستگاه‌ها و فراهم شدن زمینه‌ای امن‌تر و شفاف‌تر برای سرمایه‌گذاری.

محمد طاهریان، معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان، این نشست را فرصتی برای گفت‌وگوی مستقیم میان سیاست‌گذاران و فعالان میدانی گردشگری دانست و تأکید کرد که چنین جلساتی می‌تواند زمینه هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی را فراهم کند.

به گفته او، هدف از این گفت‌وگوها باید فراتر از طرح مشکلات باشد و به راهکارهای عملی برای بهبود زیرساخت‌ها و تسهیل فرآیند سرمایه‌گذاری در پروژه‌های گردشگری منجر شود.

هفت خانه تاریخی در مسیر بازگشت به زندگی

جلال تاجیک، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان نیز در این نشست از یکی از برنامه‌های مهم این اداره‌کل برای فعال کردن ظرفیت بناهای تاریخی سخن گفت؛ واگذاری خانه‌های تاریخی به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی.

او اعلام کرد طی سه تا چهار ماه گذشته حدود هفت نقطه برای واگذاری در نظر گرفته شده و برنامه این است که واگذاری بناهای تاریخی در شهرستان‌های مختلف استان نیز ادامه پیدا کند.

خانه‌های تاریخی اگر تنها در قاب عکس‌ها و صفحات کتاب‌ها باقی بمانند، بخشی از هویت زنده یک سرزمین را از دسترس مردم خارج می‌کنند؛ اما وقتی همین بناها به اقامتگاه، مرکز فرهنگی، فضای گردشگری یا کسب‌وکار تبدیل می‌شوند، تاریخ دوباره به اقتصاد امروز پیوند می‌خورد.

تاجیک با اشاره به حمایت مدیریت استان از حوزه گردشگری، بخش خصوصی را مهم‌ترین حلقه توسعه این صنعت دانست و گفت سرمایه‌گذارانی که سرمایه خود را وارد مسیر توسعه می‌کنند، در کنار ایجاد زیرساخت، برای اشتغال و آبادانی کشور نیز نقش‌آفرینی می‌کنند.

۶۵۰۰ تخت برای میزبانی از مسافران

مدیرکل میراث‌فرهنگی استان همچنین از وجود حدود ۶۵۰۰ تخت اقامتی در استان خبر داد و گفت در حال حاضر حدود ۱۷ هتل، ۱۳۰ واحد بوم‌گردی و حدود ۳۵ دفتر خدمات مسافرتی در سمنان فعال هستند.

به گفته تاجیک، ظرفیت گردشگری استان تنها به یک نقطه جغرافیایی محدود نیست؛ از ایوانکی تا میامی، مجموعه‌ای متنوع از ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی وجود دارد.

کویرهای جنوب استان، مناطق کوهستانی شمال، روستاها و زیست‌بوم‌های متنوع، بناهای تاریخی و کاروانسراها، همه قطعات پازلی هستند که اگر درست کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توانند تصویری متفاوت از سمنان به گردشگر ایرانی و خارجی ارائه دهند.

استان سمنان همچنین در پرونده ثبت جهانی کاروانسراهای ایرانی، شش کاروانسرای ثبت‌شده جهانی دارد و سه مسجد استان نیز در پرونده ثبت جهانی مساجد ایران به عنوان گزینه‌های قطعی مطرح شده‌اند؛ ظرفیت‌هایی که به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی استان می‌تواند جایگاه گردشگری تاریخی و فرهنگی سمنان را تقویت کند.

کواکبیان: گردشگری یکی از سه مسیر اصلی توسعه سمنان است

مصطفی کواکبیان، دبیرکل حزب مردم‌سالاری و نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی، در این نشست گردشگری را یکی از سه مسیر اصلی توسعه استان سمنان عنوان کرد و بر ضرورت معرفی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی استان تأکید داشت.

کواکبیان با اشاره به ظرفیت‌های شهرستان مهدی‌شهر، بر ضرورت معرفی بیشتر داشته‌های این منطقه تأکید کرد و تجربه خود از سفر به قونیه ترکیه را نیز مورد اشاره قرار داد؛ جایی که به گفته او، شخصیت‌ها و میراث فرهنگی مرتبط با ایران و از جمله شیخ علاءالدوله سمنانی در سطح گسترده‌ای معرفی شده‌اند.

این سخنان در واقع یک پرسش جدی را پیش روی متولیان گردشگری قرار می‌دهد: آیا مسئله سمنان کمبود جاذبه است یا کمبود معرفی، برندسازی و تبدیل جاذبه به محصول گردشگری؟

پاسخ هرچه باشد، واقعیت این است که گردشگری امروز تنها با داشتن اثر تاریخی یا طبیعت زیبا رونق نمی‌گیرد؛ گردشگر باید بداند کجا باید برود، چه چیزی ببیند، کجا اقامت کند، چه تجربه‌ای به دست آورد و چرا باید دوباره به آن مقصد بازگردد.

دستور استاندار؛ کارگروهی برای باز کردن گره‌ها

اما مهم‌ترین خروجی نشست قصر برلیان، در سخنان استاندار سمنان شکل گرفت.

محمدجواد کولیوند با تأکید بر اینکه مدیریت استان خود را در کنار سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی می‌داند، از ضرورت کاهش بروکراسی و رفع موانع اداری سخن گفت و دستور تشکیل کارگروه ویژه «رفع موانع گردشگری» را صادر کرد.

بر اساس این دستور، کارگروه با ریاست معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری و دبیری مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تشکیل خواهد شد و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست و مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان نیز اعضای ثابت آن خواهند بود.

قرار است با توجه به موضوع هر پرونده، مدیران دستگاه‌های اجرایی مرتبط نیز به جلسات دعوت شوند و در پرونده‌های کلان و گره‌های پیچیده، استاندار شخصاً در جلسات حضور پیدا کند.

این تصمیم، اگر با پیگیری مستمر همراه شود، می‌تواند یکی از حلقه‌های مفقوده مسیر سرمایه‌گذاری گردشگری باشد؛ یعنی ایجاد یک مسیر مشخص برای طرح مشکل، حضور دستگاه مسئول، تعیین تکلیف و رسیدن به نتیجه.

از شعار تا اقدام

کولیوند تأکید کرده است که حمایت از سرمایه‌گذاری در گردشگری نباید در حد شعار باقی بماند و باید به تصمیم‌های اجرایی منجر شود.

این جمله شاید مهم‌ترین پیام نشست قصر برلیان باشد؛ چراکه سرمایه‌گذار بیش از آنکه به وعده نیاز داشته باشد، به «مسیر روشن» نیاز دارد.

سرمایه زمانی وارد یک پروژه می‌شود که صاحب آن بداند برای دریافت مجوز، حل مشکل زمین، مسائل محیط‌زیستی، تأمین منابع، هماهنگی دستگاه‌ها و رفع موانع اداری، با چه فرآیندی مواجه خواهد بود.

از همین منظر، کارگروه ویژه رفع موانع گردشگری می‌تواند محک جدی سیاست گردشگری استان باشد؛ محک آنکه آیا یک دستور اداری می‌تواند به حل یک مشکل واقعی در میدان منجر شود یا خیر.

سمنان؛ استانی که هنوز ناشناخته‌های زیادی دارد

استان سمنان را نمی‌توان تنها با یک جاذبه معرفی کرد. اینجا سرزمین تضادهای جذاب است؛ کویر و کوهستان، جنگل و دشت، کاروانسرا و روستا، تاریخ و طبیعت.

اما ظرفیت، زمانی به مزیت تبدیل می‌شود که برای آن برنامه وجود داشته باشد؛ و مزیت زمانی به ثروت تبدیل می‌شود که سرمایه‌گذار، زیرساخت، تبلیغات، خدمات و بازار در کنار یکدیگر قرار گیرند.

هفته گردشگری امسال در سمنان شاید بیش از هر چیز یادآور همین حقیقت بود که «گردشگری» دیگر صرفاً یک موضوع فرهنگی نیست؛ یک زنجیره اقتصادی است که از میراث و طبیعت آغاز می‌شود و به اشتغال، سرمایه‌گذاری، رونق کسب‌وکارهای محلی و افزایش درآمد جامعه می‌رسد.

در پایان این نشست نیز از جمعی از فعالان و چهره‌های اثرگذار حوزه گردشگری استان تجلیل شد؛ تقدیری از کسانی که بخشی از سرمایه خود را برای ساختن آینده گردشگری سمنان به میدان آورده‌اند.

حالا توپ در زمین دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی است؛ دستگاه اجرایی باید راه را هموار کند و سرمایه‌گذار باید فرصت‌ها را به پروژه تبدیل کند.

سمنان برای توسعه گردشگری، کمبود قصه ندارد؛ آنچه بیش از هر چیز نیاز دارد، قصه‌گویی حرفه‌ای، سرمایه‌گذاری هوشمند، زیرساخت مناسب و مدیریتی است که موانع را از سر راه این صنعت کنار بزند.

و شاید کارگروه تازه‌تأسیس «رفع موانع گردشگری» نخستین آزمون جدی برای عبور از همین مسیر باشد؛ مسیری که پایان آن، اگر درست پیموده شود، می‌تواند به جای خاک خوردن ظرفیت‌ها، شاهد شکوفایی آنها باشد.

46