بازار هنر شیراز؛ از وعده احیا تا رویای گردشگری صنایع دستی

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: شیراز فقط شهر شعر و باغ و بناهای تاریخی نیست؛ سال‌هاست که نام این شهر در حوزه صنایع دستی نیز در سطح ملی و جهانی مطرح شده و قرار گرفتن آن در جایگاه شهر جهانی صنایع دستی، مسئولیت و انتظاری فراتر از برگزاری چند نمایشگاه و رویداد مقطعی ایجاد کرده است.

در چنین شهری، ایجاد فضایی دائمی برای عرضه آثار، معرفی هنرهای بومی، ارتباط مستقیم هنرمند با گردشگر و نمایش فرایند تولید صنایع دستی می‌تواند بخشی از زنجیره گردشگری فرهنگی را تکمیل کند.

«بازار هنر شیراز» نیز با همین نگاه شکل گرفت؛ مجموعه‌ای با ده‌ها غرفه که قرار بود تنها محل فروش محصولات صنایع دستی نباشد، بلکه به پاتوقی برای هنرمندان، محلی برای آموزش و برگزاری کارگاه‌های تخصصی و فضایی برای اجرای زنده هنرهای دستی تبدیل شود.

ظرفیتی که اگر به شکل درست فعال شود، می‌تواند هم به اقتصاد هنرمندان کمک کند و هم گردشگران را با بخشی از هویت زنده و معاصر شیراز پیوند دهد.

با این حال، این بازار در مسیر فعالیت خود با چالش‌های قراردادی و مدیریتی روبه‌رو شد و سرنوشت غرفه‌ها و هنرمندانی که در این مجموعه فعالیت می‌کردند، برای مدتی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت.

تعطیلی بازار و بلاتکلیفی فعالان آن، پرسش‌هایی را درباره نحوه اداره مجموعه، جایگاه دستگاه‌های متولی و آینده این ظرفیت گردشگری در شیراز ایجاد کرد؛ پرسش‌هایی که با توجه به جایگاه این شهر در شبکه جهانی صنایع دستی، صرفاً یک مسئله اداری و قراردادی نیست.

در شرایطی که صنایع دستی برای بسیاری از هنرمندان تنها یک فعالیت فرهنگی نیست و بخشی از معیشت آنان را تشکیل می‌دهد، بلاتکلیفی چنین فضایی می‌تواند فرصت‌های اقتصادی و گردشگری قابل توجهی را نیز معطل بگذارد. از سوی دیگر، شیراز برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم گردشگری فرهنگی کشور، به فضاهایی نیاز دارد که هنر و میراث ناملموس آن در آنها به‌صورت زنده و مستمر در برابر شهروندان و گردشگران روایت شود.

بازار هنر شیراز اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که می‌تواند یا دوباره به چرخه فعالیت هنرمندان بازگردد و به یک محور واقعی برای گردشگری صنایع دستی تبدیل شود، یا همچنان درگیر مسائل مدیریتی و قراردادی باقی بماند.

پرونده این بازار، در واقع آزمونی برای چگونگی بهره‌گیری از یک ظرفیت شهری در خدمت هنرمندان، گردشگری و هویت فرهنگی شیراز است.

اعلام آمادگی میراث فرهنگی فارس برای احیای بازار هنر

بهزاد مریدی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، بازار هنر شیراز را ظرفیتی مهم برای گردهمایی هنرمندان صنایع دستی دانست گفت: یکی از آرزوهای دیرینه من این بود که بتوانیم استادان و علاقه‌مندان صنایع دستی را در یک مجموعه گرد هم آوریم تا این مکان به محور گردشگری صنایع دستی تبدیل شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس افزود: تصور کنید ۶۲ غرفه با حضور حدود ۱۲۰ هنرمند در این مجموعه فعال باشند، هنرمندان کار زنده انجام دهند و کارگاه‌های آموزشی و تخصصی برگزار شود؛ تحقق چنین فضایی از آرزوهای دیرینه من بوده است.

مریدی ادامه داد: شرکت توسعه گردشگری ایران حدود دو سال پیش این مجموعه فاخر را که توسط شهرداری شیراز احداث شده بود، اجاره کرد و غرفه‌ها را در اختیار برخی هنرمندان قرار داد.

شرایط اقتصادی فعالیت هنرمندان را دشوار کرد

وی با اشاره به شرایط دشوار صنایع دستی در سال‌های اخیر گفت: با توجه به شرایط سختی که صنایع دستی با آن مواجه بود، به‌ویژه در دوران جنگ، توان پرداخت اجاره‌ها کاهش پیدا کرد.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس بیان کرد: شرکت توسعه گردشگری ایران در ۲۴ اسفند سال ۱۴۰۴ اعلام کرد با توجه به تغییرات هیئت‌مدیره و تغییر رویکرد، بنا ندارد ادامه‌دهنده این مسیر باشد.

مریدی گفت: حدود یک ماه پس از این موضوع، با محمدحسن اسدی، شهردار شیراز گفت‌وگو و آمادگی معاونت صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی فارس برای تحقق آرزوی دیرینه بسیاری از هنرمندان اعلام شد.

وی افزود: این آمادگی مشروط به آن بود که نیت ارزشمند شهرداری شیراز در یک شهر جهانی صنایع دستی محقق شود و فضایی در اختیار هنرمندان قرار گیرد که شهرداری از آن انتفاعی نداشته باشد.

مدیرکل میراث فرهنگی فارس ادامه داد: شهردار شیراز این موضوع را پذیرفت و مسئله در مسیر تدوین تفاهم‌نامه قرار گرفت، اما این اتفاق به دلیل مداخلات متعدد شکل نگرفت و در نهایت فضایی ایجاد شد که بازار هنر برای چندین روز بسته بود و نگرانی‌هایی را به وجود آورد.

متولی صنایع دستی فارس آماده ادامه مسیر است

مریدی تأکید کرد: امیدوارم این فضا توسط هر فرد، مجموعه یا نهادی که امکان آن را دارد، دوباره شکل بگیرد، اما بدون شک متولی حوزه صنایع دستی در استان فارس، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است.

وی در پایان با اشاره به حواشی ایجادشده در بازار هنر شیراز گفت: این مطالب را بهانه قرار می‌دهم تا از همه هنرمندانی که در بازار هنر صنایع دستی مورد بی‌احترامی یا بی‌توجهی قرار گرفتند، صمیمانه عذرخواهی کنم؛ گرچه در این موضوع هیچ مداخله و نقشی نداشتم.

قرارداد شرکت توسعه گردشگری با شهرداری شیراز خاتمه یافت

محمدحسن اسدی شهردار شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به وضعیت بازارچه هنر شیراز گفت: این بازارچه با حدود ۶۲ غرفه، به‌طور کامل متعلق به شهرداری شیراز است و نگاه مدیریت شهری به این مجموعه، کسب درآمد از محل اجاره غرفه‌ها نیست.

شهردار شیراز با بیان اینکه بازارچه هنر حدود دو سال پیش با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و استاندار فارس به بهره‌برداری رسید، افزود: این مجموعه از ابتدا با هدف حمایت از هنرمندان و فعالان صنایع دستی ایجاد شده است.

اسدی ادامه داد: شرکت توسعه گردشگری ایران به‌عنوان مستأجر شهرداری، مطابق قراردادی که با مدیریت شهری داشت، موظف بود غرفه‌های بازارچه را برای فعالیت در اختیار صنایع‌دستی‌کاران قرار دهد.

حمایت شهرداری شیراز از صنایع دستی ادامه دارد

وی با اشاره به پایان همکاری با شرکت توسعه گردشگری ایران گفت: این شرکت حدود یک تا دو ماه پیش درخواست خاتمه و فسخ قرارداد را ارائه کرد که موضوع از نظر مفاد قرارداد و مسائل حقوقی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت خاتمه قرارداد اعلام شد.

شهردار شیراز تأکید کرد: بازارچه هنر متعلق به صنایع‌دستی‌کاران است و قطعاً با محوریت شهرداری، فرایندی برای تعیین تکلیف و ادامه فعالیت این مجموعه تعریف خواهد شد.

اسدی با تأکید بر اینکه شهرداری شیراز حمایت از هنرمندان و صنایع‌دستی‌کاران را ادامه می‌دهد، گفت: تلاش می‌کنیم با تعریف یک فرایند مناسب، هنرمندان و فعالان صنایع دستی بتوانند در این بازارچه فعالیت خود را آغاز کنند.

وی با اشاره به جایگاه شیراز به‌عنوان شهر جهانی صنایع دستی افزود: شهرداری شیراز در این زمینه اهتمام لازم را دارد و حمایت از مجموعه صنایع دستی و هنرمندان این حوزه همچنان ادامه خواهد داشت.