فرآوری؛ حلقه مفقوده زنجیره تولید سیب صنعتی در آذربایجان ‌غربی

خبرگزاری مهر، گروه استان ها- سکینه اسمی: آذربایجان‌ غربی به‌ عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید سیب کشور، هر سال علاوه بر تولید محصول باکیفیت و صادراتی، با حجم قابل‌توجهی سیب صنعتی و زیردرختی مواجه است؛ محصولی که قرار است از مسیر صنایع تبدیلی به ارزش افزوده تبدیل شود، اما ضعف زیرساخت‌های فرآوری، محدودیت ظرفیت کارخانه‌ها، نوسان قیمت خرید، مشکلات بازار فروش و دغدغه پرداخت مطالبات باغداران، همچنان سرنوشت بخش مهمی از دسترنج تولیدکنندگان استان را با چالش روبه‌رو کرده است.

فصل برداشت سیب در آذربایجان‌غربی، تنها فصل جمع‌آوری یکی از مهم‌ترین محصولات باغی کشور نیست؛ بلکه زمان آشکار شدن چالش‌هایی است که در بخش تولید، بازاررسانی و صنایع تبدیلی این محصول وجود دارد. در کنار سیب‌های مرغوبی که راهی بازارهای داخلی و خارجی می‌شوند.

هر سال بخش قابل‌توجهی از محصول باغداران به دلایل مختلف از جمله اندازه، شکل ظاهری، آسیب‌ های ناشی از شرایط جوی و ریزش میوه، در گروه سیب صنعتی قرار می‌گیرد؛ محصولی که اگر به‌موقع خریداری و فرآوری نشود، می‌تواند به یکی از دغدغه ‌های جدی باغداران تبدیل شود.

محدودیت ظرفیت خرید، فعالیت نامتناسب برخی واحدهای فرآوری با حجم محصول، تفاوت قیمت‌ های پیشنهادی کارخانه‌ها با انتظارات باغداران و دشواری تأمین هزینه‌های حمل‌ونقل، از جمله مسائلی است که فروش سیب صنعتی را برای تولید کنندگان به مسئله‌ای اقتصادی و گاه نگران‌کننده تبدیل می‌کند.

از سوی دیگر، سیب صنعتی برخلاف سیب تازه‌ خوری، فرصت چندانی برای نگهداری و عرضه در بازار ندارد و تأخیر در خرید آن می‌تواند کیفیت محصول را کاهش داده و قدرت چانه‌زنی باغدار را در معاملات کمتر کند. در چنین شرایطی، زمان آغاز خرید حمایتی، تعیین نرخ مناسب، پرداخت به‌موقع بهای محصول و حضور مؤثر صنایع تبدیلی در فصل برداشت، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش خسارت باغداران دارد.

موضوع مهم دیگر، ضرورت نگاه بلندمدت به صنایع تبدیلی است؛ چراکه نمی‌توان با خریدهای مقطعی و راهکارهای کوتاه‌مدت، مشکل تکرارشونده بازار سیب صنعتی را برطرف کرد. توسعه ظرفیت کارخانه‌های فرآوری، نوسازی خطوط تولید، تسهیل سرمایه‌ گذاری، تقویت بازار صادراتی فرآورده‌های سیب و ایجاد سازوکار پایدار برای خرید محصول، از الزاماتی است که می‌تواند این بخش را از یک بازار پرچالش به فرصتی برای افزایش درآمد باغداران تبدیل کند.

اکنون پرسش اصلی این است که با وجود جایگاه ممتاز آذربایجان‌غربی در تولید سیب، چرا سیب صنعتی همچنان با مشکلات خرید، قیمت‌گذاری و فرآوری مواجه است و چه موانعی اجازه نداده ظرفیت صنایع تبدیلی استان متناسب با حجم تولید باغ‌ها توسعه پیدا کند؟

ساماندهی بازار سیب صنعتی نیازمند هماهنگی میان بخش تولید، صنایع تبدیلی و شبکه خرید است

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی با اشاره به جایگاه این استان در تولید سیب کشور، گفت: ساماندهی بازار سیب صنعتی نیازمند هماهنگی میان بخش تولید، صنایع تبدیلی و شبکه خرید است و باید زمینه فروش محصول باغداران با قیمت متناسب با هزینه‌های تولید فراهم شود.

محمدرضا اصغری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت سیب صنعتی در اقتصاد باغداری استان اظهار کرد: بخشی از محصول تولیدی باغ‌های سیب به دلایل مختلف از جمله اندازه، شکل ظاهری، آسیب‌ های ناشی از شرایط جوی و ریزش میوه، در گروه سیب صنعتی قرار می‌گیرد و مدیریت بازار این محصول اهمیت زیادی در حفظ درآمد باغداران دارد.

وی با بیان اینکه صنایع تبدیلی نقش مهمی در جلوگیری از هدررفت محصول و افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی دارند، افزود: توسعه فعالیت کارخانه ‌های فرآوری و استفاده حداکثری از ظرفیت موجود می‌تواند بخش قابل‌توجهی از مشکلات بازار سیب صنعتی را کاهش دهد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در این بخش، تناسب قیمت خرید با هزینه‌های تولید و برداشت است؛ چرا که باغدار نباید در پایان یک سال تلاش و سرمایه‌ گذاری، به دلیل نبود بازار مناسب برای محصول خود متضرر شود.

اصغری با تأکید بر لزوم حمایت از باغداران اظهار کرد: با هدف حذف واسطه‌ها و ساماندهی زنجیره ارزش، ۷۳ مرکز خرید و جمع‌آوری سیب صنعتی در نقاط مختلف استان مستقر شده‌اند تا باغداران بتوانند محصول خود را بدون واسطه و با قیمت عادلانه به دست صنایع تبدیلی برسانند.

وی با اشاره به ظرفیت عظیم صنایع تبدیلی استان تصریح کرد: در حال حاضر ۴۲ کارخانه فرآوری با ظرفیت اسمی یک میلیون و ۹۰۰ هزار تن در استان فعال هستند که نه تنها نیاز سیب صنعتی استان را به‌طور کامل پوشش می‌دهند، بلکه آمادگی پذیرش محصول مازاد از سایر استان‌ها را نیز دارند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی با بیان اینکه امسال بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن سیب در استان تولید شده است که حدود ۳۰ درصد آن سهم بازار صنعتی است، تأکید کرد: سیاست راهبردی این سازمان، ارتقای دانش فنی باغداران و جایگزینی ارقام سنتی با پایه‌های «پاکوتاه و نیمه‌پاکوتاه» پرمحصول و زودبازده است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با تأکید بر اینکه کیفیت محصول نقش مهمی در تعیین جایگاه آن در بازار دارد، تصریح کرد: رعایت اصول فنی در زمان برداشت و پس از آن، تفکیک و درجه‌بندی دقیق محصول و استفاده از بسته‌بندی استاندارد، از عوامل مؤثر در حفظ کیفیت و افزایش ماندگاری سیب به شمار می‌رود که توجه به این مراحل علاوه بر کاهش ضایعات، می‌تواند شرایط حضور محصول استان در بازارهای رقابتی داخلی و خارجی را نیز تقویت کند.

اصغری بیان کرد: آذربایجان‌غربی به دلیل سهم قابل توجه در تولید سیب کشور، ظرفیت تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی و بازار کشورهای منطقه را دارد و توسعه صادرات این محصول می‌تواند نقش مؤثری در افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی استان داشته باشد.

خرید حمایتی سیب صنعتی در ۱۳ مرکز آذربایجان‌غربی دنبال می‌شود

مدیر تعاون روستایی آذربایجان‌غربی از افزایش فعالیت ۱۳ مرکز خرید حمایتی سیب صنعتی در استان خبر داد و گفت: خرید این محصول با نرخ هر کیلوگرم ۱۷ هزار تومان در راستای حمایت از باغداران و جلوگیری از عرضه محصول با قیمت‌های نامناسب انجام می‌شود.

سجاد حسامی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به آغاز خرید حمایتی سیب صنعتی در آذربایجان‌غربی اظهار کرد: با توجه به حجم تولید سیب و ضرورت حمایت از تولیدکنندگان، شبکه تعاون روستایی با ایجاد مراکز خرید در شهرستان ‌های مختلف، زمینه جذب محصول باغداران را فراهم کرده است.

وی افزود: در حال حاضر ۱۳ مرکز خرید در سطح استان فعال هستند و تلاش شده است با توزیع مناسب مراکز، دسترسی باغداران به شبکه خرید تسهیل شود.

مدیر تعاون روستایی آذربایجان‌غربی با بیان اینکه نرخ خرید حمایتی هر کیلوگرم سیب صنعتی ۱۷ هزار تومان تعیین شده است، ادامه داد: هدف از این اقدام، حمایت از باغداران و جلوگیری از ایجاد اختلال در بازار فروش محصول صنعتی است.

حسامی با اشاره به اهمیت سرعت در خرید محصول بیان کرد: سیب صنعتی به دلیل شرایط نگهداری و ضرورت انتقال سریع به واحدهای فرآوری، نیازمند سازوکار خرید منظم و به‌موقع است و مراکز خرید باید متناسب با شرایط برداشت و عرضه محصول فعالیت کنند.

وی افزود: با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده و توسعه شبکه خرید تعاون روستایی، مراکز جدیدی در شهرستان‌های مختلف استان فعال شده‌اند تا باغداران بتوانند محصول خود را با سهولت بیشتری به مراکز تعیین‌شده تحویل دهند. این مراکز در شهرستان‌های ارومیه، نقده، پیرانشهر، سلماس، مهاباد و اشنویه دایر هستند.

مدیر تعاون روستایی آذربایجان غربی تأکید کرد: حمایت از باغداران، صیانت از دسترنج تولیدکنندگان و ساماندهی بازار محصولات کشاورزی از اولویت‌های شبکه تعاون روستایی استان است و تلاش می‌کنیم با تقویت مراکز خرید و نظارت بر روند فعالیت آن‌ها، زمینه خرید منظم و تسهیل فرآیند تحویل سیب صنعتی را برای باغداران فراهم کنیم.

ساماندهی بازار سیب صنعتی نیازمند راهکار پایدار است

استاندار آذربایجان‌غربی با تأکید بر ضرورت حمایت از باغداران و ساماندهی بازار سیب صنعتی گفت: نمی‌توان اجازه داد محصولی که حاصل یک سال تلاش و هزینه‌کرد باغداران است، به دلیل ضعف در سازوکار خرید و فرآوری با افت ارزش اقتصادی مواجه شود.

وی افزود: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، تعیین قیمت متناسب با هزینه‌های تولید و فراهم کردن شرایط خرید مناسب برای باغداران است تا تولیدکنندگان در زمان برداشت با مشکل فروش محصول مواجه نشوند.

استاندار آذربایجان‌غربی با اشاره به ضرورت هماهنگی دستگاه‌های اجرایی ادامه داد: جهاد کشاورزی، تعاون روستایی، دستگاه‌های اقتصادی و صنایع تبدیلی باید در یک چارچوب مشخص برای ساماندهی بازار سیب صنعتی همکاری کنند.

رحمانی تصریح کرد: خرید حمایتی به‌تنهایی نمی‌تواند راه‌حل دائمی مشکلات این بخش باشد و در کنار آن باید ظرفیت صنایع تبدیلی توسعه یابد، سرمایه‌گذاری در این حوزه تقویت شود و بازارهای جدیدی برای فروش محصولات فرآوری‌شده ایجاد شود.

وی با بیان اینکه توسعه صادرات فرآورده‌های سیب می‌تواند به افزایش ارزش افزوده این محصول کمک کند، خاطرنشان کرد: باید از ظرفیت تولید استان برای ایجاد زنجیره کامل ارزش، از باغ تا فرآوری و صادرات، استفاده شود.

استاندار آذربایجان‌غربی تأکید کرد: حمایت از باغداران و جلوگیری از تضییع حقوق تولیدکنندگان باید در اولویت برنامه‌های دستگاه‌های مسئول قرار گیرد و تصمیمات اتخاذشده در این زمینه به‌صورت عملیاتی دنبال شود.