هفته حکمت و فلسفه با محوریت بزرگداشت علامه طباطبایی برگزار می شود

به گزارش خبرنگار مهر، محمدباقر خراسانی پیش از ظهر شنبه در نشست خبری دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی با تشریح برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این مناسبت اظهار کرد: امسال تلاش شده است دامنه فعالیت‌های مرتبط با بزرگداشت علامه طباطبایی از محافل تخصصی و دانشگاهی فراتر برود و زمینه آشنایی اقشار مختلف جامعه با شخصیت علمی، اخلاقی و سیره عملی این فیلسوف و مفسر برجسته فراهم شود.

وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای برگزاری نخستین هفته حکمت و فلسفه در کشور افزود: این هفته از ۲۴ آبان‌ماه، هم‌زمان با سالروز رحلت علامه طباطبایی، آغاز می‌شود و تا ۳۰ آبان‌ماه، سالروز بزرگداشت ابونصر فارابی و روز جهانی فلسفه ادامه خواهد داشت.

خراسانی با بیان اینکه نام‌گذاری رسمی روزی به نام حکمت و فلسفه از مطالبات فرهنگی چندین سال اخیر بوده است، ادامه داد: طی حدود دو دهه گذشته مکاتبات و پیگیری‌های متعددی با شورای فرهنگ عمومی برای اختصاص روزی به این موضوع انجام شد و در سال گذشته نیز با پیگیری معاون اول رئیس‌جمهور، این موضوع بار دیگر در دستور کار قرار گرفت.

وی اضافه کرد: در نهایت شورای فرهنگ عمومی با ارسال نامه‌ای، ۳۰ آبان‌ماه را به عنوان روز حکمت و فلسفه مورد توجه قرار داد و بر همین اساس تصمیم گرفته شد فاصله زمانی میان سالروز رحلت علامه طباطبایی تا روز بزرگداشت فارابی به عنوان هفته حکمت و فلسفه تعریف شود.

مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی خاطرنشان کرد: در این زمینه با حجت‌الاسلام خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز گفت‌وگو و مکاتبه شده است تا این مناسبت در قالب یک هفته به صورت رسمی از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام شود.

برنامه‌های فلسفی از قم فراتر می‌رود

خراسانی با اشاره به گستره جغرافیایی برنامه‌های امسال بیان کرد: برای این دوره، مجموعه‌ای از فعالیت‌های علمی و فرهنگی در شهرهای مختلف کشور پیش‌بینی شده و تلاش داریم با بهره‌گیری از ظرفیت نهادهای علمی، دانشگاهی، فرهنگی و حوزوی، این مناسبت را در سطح عمومی جامعه نیز مطرح کنیم.

وی از برگزاری برنامه‌ای با همکاری رایزنی جمهوری اسلامی ایران در تونس خبر داد و گفت: در چارچوب هفته حکمت و فلسفه، مراسمی در روز ۳۰ آبان‌ماه در کرمانشاه برگزار می‌شود و مشهد نیز روز پنجشنبه ۲۸ آبان‌ماه میزبان یکی دیگر از برنامه‌های این هفته خواهد بود.

خراسانی افزود: علاوه بر این موارد، برنامه‌های دیگری نیز در مرحله طراحی و هماهنگی قرار دارد که امیدواریم در روزهای آینده زمینه اجرای آن‌ها فراهم شود و بتوانیم از نظر تعداد و کیفیت، مجموعه فعالیت‌های امسال را نسبت به دوره‌های گذشته توسعه دهیم.

وی با اشاره به ضرورت ورود مباحث مربوط به علامه طباطبایی به محیط‌های آموزشی تصریح کرد: از استادان معارف اسلامی دانشگاه‌ها درخواست شده است در روز ۲۴ آبان‌ماه بخشی از مباحث و فضای آموزشی کلاس‌های خود را به معرفی شخصیت و اندیشه‌های علامه طباطبایی اختصاص دهند تا این موضوع در محیط‌های دانشگاهی به یک جریان علمی و فرهنگی تبدیل شود.

مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی ادامه داد: هدف آن است که بزرگداشت علامه طباطبایی صرفاً به برگزاری چند مراسم محدود نشود، بلکه در قالب یک حرکت مستمر علمی و فرهنگی، آثار و اندیشه‌های ایشان در فضای دانشگاهی و اجتماعی بازتاب پیدا کند.

بیش از ۱۵۰ برنامه برای بزرگداشت علامه طراحی شده است

خراسانی با اشاره به استقبال مجموعه‌های علمی و فرهنگی از برنامه‌های دوازدهمین دوره بزرگداشت علامه طباطبایی گفت: در حال حاضر نزدیک به ۱۰۰ برنامه با موضوع، استاد و زمان برگزاری مشخص به مجمع عالی حکمت اسلامی پیشنهاد شده و امیدواریم این تعداد به بیش از ۱۵۰ برنامه افزایش یابد.

وی افزود: یکی از محورهای مورد توجه در برنامه‌ریزی امسال، بهره‌گیری از ظرفیت آستان‌های مقدس و مراکز مذهبی برای معرفی ابعاد شخصیتی علامه طباطبایی است که در این زمینه رایزنی‌هایی با حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها انجام شده است.

خراسانی با اشاره به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در ۲۲ و ۲۳ آبان‌ماه اظهار کرد: با توجه به جایگاه این ایام، تلاش شده است برنامه‌های بزرگداشت علامه با رعایت حرمت مناسبت‌های مذهبی تنظیم شود و از برگزاری فعالیت‌های گسترده در این دو روز پرهیز شود.

وی ادامه داد: برنامه مشترکی با آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها در دست پیگیری است که زمان دقیق اجرای آن با توجه به هماهنگی‌های فرهنگی مشخص خواهد شد، اما قطعاً در هفته دوم ویژه‌برنامه‌های امسال برگزار می‌شود.

مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی همچنین از مکاتبه با آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی علیه‌السلام خبر داد و گفت: با انجام هماهنگی‌های لازم و صدور دستورات مربوط، در تلاش هستیم یک برنامه قرآنی نیز در این آستان مقدس برگزار کنیم.

خراسانی با تأکید بر توجه به جنبه‌های عمومی این مناسبت بیان کرد: امسال علاوه بر مباحث تخصصی فلسفی و علمی، معرفی اخلاق، رفتار اجتماعی و سیره عملی علامه طباطبایی نیز در اولویت قرار گرفته است تا عموم مردم بتوانند با ابعاد مختلف زندگی این شخصیت آشنا شوند و زمینه الگوبرداری از منش علمی و اخلاقی ایشان فراهم شود.

صدای استادان علوم عقلی در برنامه امسال شنیده می‌شود

خراسانی در بخش دیگری از سخنان خود به برگزاری شانزدهمین گردهمایی استادان علوم عقلی اشاره کرد و گفت: این گردهمایی روز چهارشنبه ۲۷ آبان‌ماه برگزار خواهد شد و در طراحی آن تلاش شده است رویکردی متفاوت از نشست‌های معمول سخنرانی و ارائه دیدگاه‌های فردی دنبال شود.

وی افزود: در این دوره، بستری برای طرح مستقیم دیدگاه‌ها، پرسش‌ها و دغدغه‌های استادان علوم عقلی فراهم شده است تا با حضور معاونان حوزه، مدیران و مسئولان برنامه‌ریزی در عرصه آموزش و پژوهش علوم عقلی، مسائل و چالش‌های موجود بررسی و پاسخ‌های لازم ارائه شود.

خراسانی با بیان اینکه هدف از این تغییر رویکرد، افزایش جنبه کاربردی گردهمایی است، اظهار کرد: تلاش داریم به جای محدود کردن برنامه به سخنرانی‌های متداول، زمینه گفت‌وگوی مؤثر میان استادان و مدیران حوزه‌های آموزشی و پژوهشی فراهم شود و پیشنهادها و مسائل مطرح‌شده در مسیر ارتقای فعالیت‌های علمی مورد استفاده قرار گیرد.

وی همچنین از آماده‌سازی مجموعه‌ای از تولیدات رسانه‌ای برای دوازدهمین ویژه‌برنامه بزرگداشت علامه طباطبایی خبر داد و تصریح کرد: بخشی از مستندهای مرتبط با این مناسبت از سال گذشته آماده شده و بخش دیگری نیز در سال جاری تولید و تکمیل شده است.

مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی ادامه داد: ۲۵ پوستر با عنوان علامه در کلام امام شهید و با موضوع دیدگاه‌ها و سخنان ایشان درباره علامه طباطبایی تهیه شده است که رسانه‌های علاقه‌مند می‌توانند برای استفاده و انتشار آن‌ها با مجمع هماهنگی کنند.

خراسانی افزود: مستند المیزان که در سال‌های گذشته نیز تولید و منتشر شده بود، امسال با انجام ویرایش جدید آماده شده تا در اختیار عموم مردم، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکزی قرار گیرد که قصد برگزاری برنامه‌هایی با محوریت علامه طباطبایی را دارند.

وی خاطرنشان کرد: مجموعه‌ای از محتوای رسانه‌ای درباره ویژگی‌های شخصیتی و علمی علامه طباطبایی نیز با استناد به دیدار سال ۱۴۰۲ دست‌اندرکاران کنگره بزرگداشت ایشان با امام شهید تهیه شده است که این بسته رسانه‌ای نیز برای بهره‌برداری رسانه‌ها در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.

علامه طباطبایی یک مکتب فکری است

خراسانی با تأکید بر ضرورت معرفی گسترده‌تر شخصیت علامه طباطبایی در داخل و خارج از کشور اظهار کرد: علامه طباطبایی را نباید صرفاً یک شخصیت علمی و فردی دانست، بلکه ایشان بنیان‌گذار یک جریان فکری و مکتبی اثرگذار در عرصه حکمت، فلسفه و تفسیر هستند که ظرفیت‌های علمی آن باید بیش از گذشته معرفی شود.

وی با اشاره به برگزاری کنگره بزرگداشت علامه طباطبایی در سال ۱۴۰۲ بیان کرد: در مراسم اختتامیه این کنگره که در دانشگاه الزهرا برگزار شد، پروفسور علی‌اکبر از روسیه به عنوان رئیس مرکز شرق‌شناسی این کشور حضور داشت و درباره جایگاه علمی علامه سخنرانی کرد.

خراسانی افزود: این استاد روس پس از مشاهده استقبال گسترده حاضران و شکوه مراسم، در گفت‌وگو با سفیر جمهوری اسلامی ایران و رایزنان فرهنگی کشور اظهار کرده بود که از میزان علاقه و توجه ایرانیان به علامه طباطبایی اطلاع نداشته است.

وی با بیان اینکه چنین بازخوردهایی ضرورت بازنگری در شیوه معرفی مفاخر علمی کشور را نشان می‌دهد، ادامه داد: در حالی که شخصیت‌هایی همچون علامه طباطبایی از ظرفیت علمی و فکری گسترده‌ای برخوردارند، هنوز در معرفی ابعاد مختلف اندیشه و فعالیت‌های آنان در سطح داخلی و بین‌المللی با کاستی‌هایی روبه‌رو هستیم.

خراسانی با اشاره به ثبت نام علامه طباطبایی در فهرست چهره‌های جهانی یونسکو در سال جاری گفت: این موضوع با پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و همراهی کشورهایی از جمله ترکیه، پاکستان، عراق و جمهوری آذربایجان دنبال شده است.

وی اضافه کرد: توجه برخی کشورهای دیگر به شخصیت علامه طباطبایی و تلاش برای معرفی و برجسته‌سازی میراث فکری ایشان، مسئولیت نهادهای فرهنگی کشور را در زمینه تبیین دقیق جایگاه این اندیشمند افزایش می‌دهد و لازم است ظرفیت‌های علمی و فلسفی ایشان به شکل گسترده‌تری در سطح جهانی مطرح شود.

مطالبه‌گری برای معرفی علامه باید جدی گرفته شود

مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی با دعوت از رسانه‌ها و فعالان فرهنگی برای پیگیری عملکرد دستگاه‌های مسئول در زمینه معرفی علامه طباطبایی گفت: انتظار می‌رود خبرنگاران و رسانه‌ها در ایام بزرگداشت ایشان، عملکرد نهادهای فرهنگی و مراکز علمی را در زمینه معرفی این شخصیت در داخل کشور و عرصه بین‌المللی مورد مطالبه قرار دهند.

خراسانی افزود: دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران نیز در گفت‌وگوهای انجام‌شده، از درخواست دفتر یونسکو در پاریس برای ارائه گزارش درباره اقدامات صورت‌گرفته در سال ۲۰۲۶ پیرامون شخصیت علامه طباطبایی خبر داده است.

وی ادامه داد: در این زمینه با دکتر فرتوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، مکاتباتی انجام شده و موافقت وی برای راهبری برنامه‌های مرتبط با علامه طباطبایی از سوی مجمع عالی حکمت اسلامی اعلام شده است.

خراسانی با اشاره به ضرورت پاسخ‌گویی دستگاه‌های فرهنگی در این زمینه اظهار کرد: باید مشخص شود نهادهای مسئول، دانشگاه‌ها و مجموعه‌های فرهنگی برای معرفی شخصیت‌هایی همچون علامه طباطبایی چه اقداماتی انجام داده‌اند و چه برنامه‌ای برای شناساندن میراث فکری آنان به نسل جوان و مخاطبان خارجی دارند.

وی با بیان اینکه معرفی نکردن چهره‌های برجسته علمی و فرهنگی می‌تواند زمینه آشنایی ناکافی نسل جدید با مفاخر کشور را فراهم کند، تصریح کرد: زمانی که از فاصله گرفتن بخشی از نوجوانان و جوانان از الگوهای فرهنگی سخن گفته می‌شود، باید به این مسئله نیز توجه کرد که تا چه اندازه شخصیت‌های اثرگذار و اندیشمندان برجسته خود را به نسل جدید معرفی کرده‌ایم.

علامه طباطبایی در حمایت از مردم فلسطین نقش داشت

خراسانی در ادامه با اشاره به یکی دیگر از محورهای مورد توجه در برنامه‌های امسال گفت: موضوع علامه طباطبایی و فلسطین از جمله مباحثی است که امسال با تأکید بیشتری دنبال می‌شود، زیرا برخی روایت‌های منتشرشده درباره شخصیت ایشان، تصویری محدود و غیرواقعی از مواضع و فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی این اندیشمند ارائه می‌کنند.

وی افزود: در برخی سال‌ها و هم‌زمان با سالروز رحلت علامه طباطبایی، مطالبی منتشر شده که ایشان را شخصیتی مخالف انقلاب، نهضت اسلامی و فعالیت‌های سیاسی معرفی می‌کند، در حالی که بررسی اسناد و شواهد تاریخی می‌تواند ابعاد دیگری از مواضع و اقدامات ایشان را روشن کند.

خراسانی با اشاره به حمایت علامه طباطبایی از مبارزان فلسطینی اظهار کرد: بر اساس اسناد تاریخی، علامه طباطبایی در حدود سال ۱۳۴۹ با همکاری شهید مرتضی مطهری و مرحوم موسوی زنجانی، در راه‌اندازی یک حساب برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی به مبارزان فلسطینی مشارکت داشتند و این اقدام با استقبال مردم و جمع‌آوری کمک‌های قابل توجه همراه شد.

وی ادامه داد: این فعالیت با حساسیت دستگاه امنیتی رژیم پهلوی مواجه شد و ساواک با پیگیری موضوع، مانع انتقال مستقیم کمک‌های جمع‌آوری‌شده به مبارزان فلسطینی شد، به همین دلیل راه دیگری برای رساندن این مبالغ به مقصد در نظر گرفته شد.

خراسانی اضافه کرد: بر اساس روایت مطرح‌شده، علامه طباطبایی از شهید محلاتی که از شاگردان ایشان بود خواستند با عنوان سفر زیارتی به مکه برود و کمک‌های جمع‌آوری‌شده را همراه خود منتقل کند تا در آنجا به مبارزان فلسطینی تحویل داده شود.

وی این اقدام را نمونه‌ای از حضور و نقش‌آفرینی علامه طباطبایی در مسائل اجتماعی و بین‌المللی دانست و گفت: این شواهد نشان می‌دهد که نباید شخصیت ایشان را صرفاً در چارچوب فعالیت‌های فلسفی، تفسیری و علمی بررسی کرد، بلکه مواضع و اقدامات ایشان در قبال مسائل جهان اسلام نیز بخشی از کارنامه این اندیشمند است.

خراسانی با اشاره به حوادث ۱۹ دی‌ماه سال ۱۳۵۶ در قم بیان کرد: در جریان تحولات آن روز و در شرایطی که اعتراضات مردمی به کشتار معترضان انجامید، علمای قم نیز گردهمایی و تجمعی برگزار کردند که بنا بر روایت تاریخی، علامه طباطبایی در آن نشست حضور داشتند و سخنرانی کردند.

وی افزود: به دلیل ضعف صدای علامه و نبود امکانات صوتی در آن زمان، مرحوم آیت‌الله یزدی مطالب و سخنان ایشان را برای حاضران بازگو می‌کردند که این موضوع نیز از جلوه‌های حضور ایشان در تحولات اجتماعی و همراهی با نهضت اسلامی به شمار می‌رود.