سهیلی: سخت‌کوشی و صبوری دو ویژگی برجسته «منصور انوری» بود

حمیدرضا سهیلی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ویژگی‌های ادبی و شخصیتی منصور انوری اظهار کرد: انوری نویسنده‌ای بود که با تخیلی قدرتمند و پژوهشی گسترده، تاریخ معاصر ایران را در قالب داستان روایت می‌کرد و توانست در مجموعه دوازده‌جلدی «جاده جنگ»، بخش مهمی از تاریخ نیم‌قرن کشور را به قصه‌ای پرکشش تبدیل کند.

نویسنده کتاب پرفروش «صدسال تئاتر مشهد» بیان کرد: انوری متولد سال ۱۳۳۴ در نیشابور بود و از سال ۱۳۶۴ نویسندگی حرفه‌ای را آغاز کرد. او از نویسندگان شاخص خراسانی به شمار می‌رفت که بیش از سه دهه از عمر خود را صرف داستان‌نویسی و روایت تاریخ معاصر ایران، انقلاب و دفاع مقدس کرد.

وی با بیان اینکه انوری بیش از همه با رمان بلند «جاده جنگ» شناخته می‌شود، افزود: این مجموعه دوازده‌جلدی که از آن به‌عنوان یکی از بلندترین رمان‌های حوزه جنگ و انقلاب یاد می‌شود، روایتی از شهریور ۱۳۲۰ و اشغال ایران آغاز می‌کند و تا پیروزی انقلاب اسلامی و سال‌های دفاع مقدس ادامه می‌دهد. انوری برای نگارش این اثر حدود یک دهه پژوهش کرد و با بهره‌گیری از اسناد تاریخی و خاطرات شفاهی، تلاش داشت رویدادهای تاریخی را از دریچه داستان برای نسل‌های بعدی بازخوانی کند.

سهیلی درباره ویژگی‌های ادبی آثار این نویسنده فقید بیان کرد: آنچه آثار انوری را متمایز می‌کند، تلاش او برای روایت تاریخ از دل انسان‌هاست، نه از دل شعارها. او به جای خلق شخصیت‌های کاملاً سیاه یا سفید، آدم‌هایی را به تصویر می‌کشید که در بزنگاه‌های تاریخی قرار گرفته‌اند و همین نگاه انسانی در کنار پشتوانه مستند پژوهش‌هایش، به آثار او ویژگی خاصی می‌بخشید.

این نویسنده و پیشکسوت تئاتر خراسان رضوی ادامه داد: انوری تخیل قدرتمندی داشت و توانسته بود تاریخ نیم‌قرن کشور را به قصه‌ای پرکشش در «جاده جنگ» تبدیل کند. البته به مطول‌نویسی او نقدهایی وارد بود، اما شیرینی و جذابیت روایتش به اندازه‌ای بود که خواننده در مواجهه با حجم زیاد اثر، کمتر احساس خستگی می‌کرد.

وی با اشاره به سخت‌کوشی و صبوری منصور انوری به‌عنوان دو ویژگی برجسته شخصیتی او گفت: این دو ویژگی پایه و اساس همه فعالیت‌های انوری بود. نویسنده‌ای که حدود ۱۰ سال برای یک رمان تحقیق می‌کند و در نهایت اثری دوازده‌جلدی می‌نویسد، بدون صبر و پشتکار نمی‌تواند چنین کاری را به سرانجام برساند. سخت‌کوشی او را می‌شد در حجم و دقت آثارش مشاهده کرد.

سهیلی افزود: انوری می‌گفت از اذان صبح تا شب فقط می‌نویسم و شغلم همین است. نوشتن برای او صرفاً یک حرفه نبود، بلکه نوعی وظیفه درونی و تعهد شخصی به شمار می‌رفت.

نویسنده و پیشکسوت تئاتر خراسان رضوی با اشاره به استمرار فعالیت ادبی انوری تا آخرین سال‌های زندگی‌اش اظهار کرد: دومین ویژگی مهم او، تعهدی بود که نسبت به کارش داشت. انوری در سال‌های پایانی عمر با بیماری دست‌وپنجه نرم می‌کرد و اگرچه دیگر توان و شرایط روزهای اوج خود را نداشت، اما هرگز دست از نوشتن نکشید و حتی درگیر نگارش رمانی درباره عاشورا بود. افسوس که حسرت ناتمام ماندن این اثر با او باقی ماند.

توجه به نسل جوان و آرزوی جهانی شدن ادبیات ایران

وی یکی دیگر از ویژگی‌های منصور انوری را علاقه‌مندی او به آموزش و پرورش نویسندگان جوان دانست و گفت: انوری شاگردانی داشت و همواره به آن‌ها توصیه می‌کرد آثاری بنویسند که از مرزهای ایران عبور کند و قابلیت ترجمه به زبان‌های دیگر را داشته باشد.

سهیلی ادامه داد: این دغدغه برای دیده شدن ادبیات ایران در جهان، در کنار روحیه معلمی او، نشان می‌داد که انوری تنها به نوشتن آثار خودش فکر نمی‌کرد، بلکه به آینده ادبیات و نویسندگان نسل بعد نیز توجه داشت.

ارادت به امام رضا(ع) در آثار نویسنده نیشابوری

این نویسنده و پیشکسوت تئاتر خراسان رضوی با اشاره به علاقه و ارادت ویژه منصور انوری به مشهد و حضرت امام رضا(ع) خاطرنشان کرد: انوری علاقه و ارادت عجیبی به مشهد، امام رضا(ع) و حتی سادات داشت. او به بومی‌نویسی و هویت فرهنگی خراسان اهمیت می‌داد و این علاقه در آثارش نیز آشکار بود.

وی افزود: سه جلد از مجموعه «عشق‌آباد تا عشق‌آباد» با محوریت امام رضا(ع) نوشته شده و در مجموعه «جاده جنگ» نیز به مشهد و حرم مطهر رضوی پرداخته است. این علاقه و دلبستگی، بخشی از هویت شخصی و ادبی او بود.

رفاقت با انوری، زمینه‌ساز گرایش من به ادبیات شد

سهیلی در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به سال‌های آشنایی و همکاری خود با منصور انوری گفت: سال‌های دور در شورای تصویب فیلمنامه صداوسیما با او همکار بودم و در همان دوران چیزهای بسیاری از انوری آموختم.

نویسنده و پیشکسوت تئاتر خراسان رضوی ادامه داد: شاید یکی از دلایل چرخش من از تئاتر به سمت ادبیات و قصه‌نویسی، همین رفاقت و معاشرت با منصور انوری بود. دوستی با او برای من تنها یک رابطه شخصی نبود، بلکه فرصتی برای آشنایی بیشتر با جهان داستان و ادبیات فراهم کرد.

وی اظهار کرد: منصور انوری نویسنده‌ای بود که با پشتکار، صبوری، تخیل و تعهد به ادبیات، تلاش کرد تاریخ را در قالب داستان برای نسل‌های بعدی زنده نگه دارد؛ میراثی که در آثارش باقی خواهد ماند.