پشت صحنه مسابقات قرآنی؛ سرنوشت استعدادهای کشف‌شده چه می‌شود؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، نام برگزیدگان اعلام می‌شود، نفرات برتر مورد تقدیر قرار می‌گیرند و یک دوره دیگر از مسابقات قرآنی به پایان می‌رسد؛ اما در این میان، پرسشی اساسی همچنان باقی است: استعدادهایی که در جریان این رقابت‌ها شناسایی شده‌اند، پس از خاموش شدن شور مسابقات چه سرنوشتی پیدا می‌کنند؟

مسابقات قرآنی مدهامّتان ظرفیت آن را دارد که فراتر از یک رویداد سالانه، به سکوی پرتاب استعدادهای قرآنی در مساجد و محلات تبدیل شود؛ فرصتی برای دیده شدن نوجوانان و جوانانی که شاید در فاصله‌ای دور از محافل حرفه‌ای، توانمندی‌های ارزشمندی دارند، اما هنوز مجال بروز و پرورش آن‌ها فراهم نشده است.

با این حال، کشف استعداد تنها نخستین گام این مسیر است. اگر پس از پایان مسابقات، برنامه‌ای برای آموزش، هدایت و حمایت از شرکت‌کنندگان وجود نداشته باشد، بخش مهمی از ظرفیت این رویداد در همان روزهای رقابت باقی خواهد ماند. ماندگاری مدهامّتان نه صرفاً با تعداد شرکت‌کنندگان و معرفی برگزیدگان، بلکه با سرنوشت استعدادهایی سنجیده می‌شود که باید پس از مسابقات نیز در مسیر قرآن باقی بمانند.

علی نیکی، قاری ممتاز کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در کرمانشاه، با اشاره به ظرفیت‌های این رویداد اظهار کرد: مدهامّتان از ظرفیت‌های ارزشمندی برای شناسایی، پرورش و معرفی استعدادهای قرآنی برخوردار است؛ به‌ویژه نوجوانان و جوانانی که به دلیل محدودیت امکانات، نداشتن دسترسی به آموزش‌های تخصصی یا فاصله از محافل حرفه‌ای، کمتر فرصت معرفی توانایی‌های خود را پیدا کرده‌اند.

وی افزود: نباید تصور کرد تنها افرادی که از ابتدا در سطح حرفه‌ای قرار دارند، امکان حضور در رقابت‌های قرآنی را دارند. یکی از ویژگی‌های مدهامّتان این است که می‌تواند به علاقه‌مندان فرصت تجربه‌اندوزی بدهد و آنان را با فضای جدی‌تر فعالیت‌های قرآنی آشنا کند.

رقابت از مسجد آغاز می‌شود؛ فرصتی برای دیده شدن استعدادهای پنهان

این قاری ممتاز کشور با تأکید بر اهمیت مسجدی و محلی بودن مسابقات بیان کرد: آغاز رقابت‌ها از مسجد و محله، فرصت حضور را برای طیف گسترده‌تری از نوجوانان و جوانان فراهم می‌کند و فاصله میان فعالیت‌های قرآنی مردمی و رقابت‌های حرفه‌ای را کاهش می‌دهد.

نیکی افزود: ممکن است فردی استعداد قابل‌توجهی در قرائت، حفظ یا دیگر رشته‌های قرآنی داشته باشد، اما به دلیل شرایط محیطی و محدودیت امکانات، هنوز فرصت بروز توانایی‌های خود را پیدا نکرده باشد. چنین رویدادهایی می‌توانند زمینه دیده‌شدن این افراد را فراهم کنند.

وی مسجد را نخستین ایستگاه رشد استعدادهای قرآنی دانست و عنوان کرد: مسجد می‌تواند جایی باشد که علاقه شکل می‌گیرد، مهارت تقویت می‌شود و فرد برای حضور در عرصه‌های بالاتر آمادگی پیدا می‌کند.

آزمون اصلی مدهامّتان بعد از اعلام نتایج آغاز می‌شود

شناسایی استعدادهای قرآنی زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که به برنامه‌ای برای پرورش آن‌ها منتهی شود؛ موضوعی که به اعتقاد این قاری ممتاز، نباید پس از پایان رقابت‌ها به فراموشی سپرده شود.

نیکی با تأکید بر ضرورت استمرار حمایت از شرکت‌کنندگان گفت: شناسایی استعدادها زمانی نتیجه‌بخش است که پس از مسابقات نیز برای رشد آنان برنامه وجود داشته باشد. آموزش تخصصی، تمرین مستمر، هدایت صحیح و فراهم کردن فرصت حضور در مراحل بالاتر، از عواملی است که می‌تواند یک استعداد نوظهور را به قاری یا حافظی توانمند تبدیل کند.

به اعتقاد وی، مدهامّتان نباید صرفاً به یک رویداد مقطعی تبدیل شود، بلکه باید بستری برای پیگیری وضعیت شرکت‌کنندگان و تقویت توانمندی‌های آنان در طول سال باشد.

بر این اساس، یکی از ضرورت‌های مهم در مسیر توسعه این مسابقات، ایجاد سازوکاری برای ارتباط مستمر با شرکت‌کنندگان، شناسایی ظرفیت‌های فردی آنان و فراهم کردن زمینه بهره‌مندی از استادان و دوره‌های آموزشی تخصصی است؛ مسیری که می‌تواند فاصله میان کشف یک استعداد و تبدیل شدن آن به یک چهره توانمند قرآنی را کاهش دهد.

از رقابت فردی تا شکل‌گیری گروه‌های قرآنی در مساجد

ظرفیت مدهامّتان تنها به معرفی استعدادهای فردی محدود نمی‌شود؛ بخش دیگری از اهمیت این رویداد را باید در تقویت فعالیت‌های جمعی و شکل‌گیری گروه‌های قرآنی جست‌وجو کرد.

این قاری ممتاز کشور درباره تیمی بودن مسابقات نیز اظهار کرد: فعالیت گروهی در رقابت‌های قرآنی، فرصتی برای تمرین همکاری، مسئولیت‌پذیری و همدلی است و به نوجوانان می‌آموزد که دستیابی به موفقیت، علاوه بر توانایی فردی، به هماهنگی و تلاش مشترک نیز نیاز دارد.

وی افزود: شکل‌گیری گروه‌های قرآنی در مساجد می‌تواند آثار مسابقات را از فضای رقابت فراتر ببرد؛ چراکه این گروه‌ها ظرفیت آن را دارند که پس از پایان رویداد نیز به فعالیت خود ادامه دهند و جلسات تلاوت، حفظ و محافل قرآنی را زنده نگه دارند.

در واقع، اگر هر دوره از این مسابقات به شکل‌گیری یا تقویت یک گروه فعال قرآنی منجر شود، دستاورد آن از معرفی چند نفر برگزیده فراتر خواهد رفت و می‌تواند زمینه‌ساز استمرار فعالیت‌های قرآنی در محلات شود.

هر مسجد یک پایگاه قرآن؛ مطالبه‌ای فراتر از برگزاری مسابقه

نیکی با اشاره به مطالبه «هر مسجد یک پایگاه قرآن» خاطرنشان کرد: برگزاری مسابقات مدهامّتان در فضای مسجد می‌تواند به تحقق این رویکرد کمک کند، اما این هدف زمانی محقق می‌شود که فعالیت قرآنی به روزهای برگزاری مسابقات محدود نماند.

وی برگزاری منظم جلسات تلاوت، آموزش روخوانی و روان‌خوانی، محافل قرآنی و برنامه‌های ویژه نوجوانان و جوانان را از زمینه‌های استمرار فعالیت‌های قرآنی در مساجد دانست.

این قاری ممتاز عنوان کرد: هر دوره از مدهامّتان باید فرصتی برای تقویت یا شکل‌گیری یک هسته قرآنی فعال در مسجد باشد؛ مجموعه‌ای که بتواند در طول سال فعالیت کند و افراد بیشتری را به فضای قرآن جذب کند.

از این منظر، مسجد نباید صرفاً محل برگزاری مرحله‌ای از مسابقات باشد؛ بلکه باید به محیطی برای آموزش، تمرین، ارتباط مستمر با استادان و پرورش نسل تازه‌ای از فعالان قرآنی تبدیل شود. تحقق چنین رویکردی نیازمند برنامه‌ریزی مستمر و همراهی متولیان فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی است.

استعداد جوانان دیده شود؛ پیوندی دوباره میان نسل جدید و مسجد

یکی دیگر از ظرفیت‌های مدهامّتان، ایجاد انگیزه برای حضور و مشارکت بیشتر نسل جوان در مساجد است؛ ظرفیتی که در صورت برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند ارتباط نوجوانان و جوانان با فعالیت‌های دینی و قرآنی را تقویت کند.

نیکی مسابقات قرآنی را فرصتی برای تقویت ارتباط نسل جوان با مسجد دانست و گفت: نوجوانان و جوانان به محیطی نیاز دارند که در کنار معنویت، امکان بروز استعداد، مشارکت، رقابت سالم و تجربه موفقیت را نیز برای آنان فراهم کند.

وی افزود: زمانی که یک نوجوان احساس کند توانایی‌هایش دیده می‌شود و برای پیشرفت او فرصت وجود دارد، انگیزه بیشتری برای حضور و مشارکت پیدا می‌کند. مدهامّتان می‌تواند از همین مسیر، میان علاقه جوانان به پیشرفت و رقابت با انس با قرآن و حضور در مسجد پیوند برقرار کند.

مدهامّتان زمانی ماندگار می‌شود که استعدادها بعد از مسابقه رها نشوند

آنچه می‌تواند مدهامّتان را به رویدادی اثرگذار و ماندگار تبدیل کند، صرفاً تعداد شرکت‌کنندگان، کیفیت برگزاری رقابت‌ها یا معرفی برگزیدگان نیست؛ بلکه باید دید این مسابقات چه تعداد استعداد تازه را به مسیر آموزش و فعالیت مستمر قرآنی وارد می‌کند و چه تعداد مسجد را به پایگاه‌های فعال قرآنی تبدیل خواهد کرد.

در این میان، یک مطالبه جدی پیش روی متولیان قرار دارد؛ اینکه برای استعدادهای شناسایی‌شده، برنامه‌ای مشخص پس از پایان مسابقات تعریف شود؛ برنامه‌ای که از آموزش و هدایت تخصصی تا حمایت از گروه‌های قرآنی و فراهم کردن فرصت حضور در رقابت‌های بالاتر را دربرگیرد.

واقعیت این است که استعداد قرآنی با یک رقابت کشف می‌شود، اما با آموزش، حمایت و فرصت رشد به ثمر می‌رسد. اگر مدهامّتان بتواند این حلقه مفقوده را تکمیل کند، دیگر صرفاً نام یک مسابقه سالانه نخواهد بود؛ بلکه به جریانی مستمر برای تربیت نسل تازه‌ای از قاریان، حافظان و فعالان قرآنی تبدیل می‌شود؛ جریانی که نقطه آغاز آن مسجد است، اما ثمراتش می‌تواند در سراسر جامعه گسترش پیدا کند.