«محرمانه» روایتی میدانی از غربت دختر پیامبر (ص) در اصفهان

خبرگزاری مهر، گروه استان ها:نمایش بزرگ میدانی «محرمانه» با نگاهی به روزهای سرنوشت‌ساز، روایت خود را از حوادث پس از رحلت رسول خدا (ص) آغاز می‌کند و تا واقعه شهادت حضرت زهرا (س) پیش می‌رود؛ روایتی که این بار نه در صفحات کتاب‌های تاریخ، بلکه در صحنه‌ای وسیع و در برابر چشم مخاطب جان می‌گیرد.

این نمایش در حرم مطهر حضرت زینب بنت موسی بن جعفر (ص) در اصفهان میزبان علاقه‌مندان است و با بهره‌گیری از دکورهای بزرگ، طراحی صحنه میدانی و حضور ده‌ها بازیگر، تلاش می‌کند مخاطب را به فضای ملتهب روزهای پس از رحلت پیامبر اعظم (ص) نزدیک کند.

«محرمانه» برای دومین سال متوالی در اصفهان، از ۷ آبان به مدت ۱۶ شب روی صحنه رفته است؛ نمایشی که سازندگان آن، هدف اصلی خود را بازخوانی بخشی از تاریخ اسلام و تصویرسازی از مظلومیت حضرت فاطمه زهرا (س) عنوان می‌کنند.

از مشهد تا اصفهان؛ روایتی که ادامه یافت

پیشینه شکل‌گیری نمایش «محرمانه» به سال‌ها فعالیت یک گروه هنری در مشهد مقدس بازمی‌گردد؛ هنرمندانی که پیش از این نیز تجربه اجرای آثار نمایشی با موضوع کوچه‌های بنی‌هاشم را در کارنامه خود داشتند.

سعید اسماعیلی، کارگردان این نمایش، درباره روند شکل‌گیری اثر اظهار کرد: پس از تشکیل هسته اولیه گروه، جلسات کارشناسی متعددی در کتابخانه حضرت زهرا (س) مشهد برگزار شد تا از میان روایت‌ها و منابع مختلف تاریخی، متنی متقن و قابل ارائه برای مخاطب امروز تدوین شود.

وی با اشاره به اهمیت دقت در روایت وقایع تاریخی و مذهبی افزود: اجرای اثری با چنین موضوعی، نیازمند بررسی منابع و توجه به حساسیت‌های موجود در بازنمایی حوادث صدر اسلام است؛ از همین رو، متن نمایش پیش از اجرا مراحل کارشناسی خود را طی کرد.

اسماعیلی که بیش از دو دهه در حوزه تئاتر میدانی فعالیت دارد و کارگردانی پروژه بزرگ «فصل شیدایی» را در نقاط مختلف کشور و خارج از مرزها در کارنامه خود ثبت کرده است، معتقد است تولید نمایش‌هایی در این ابعاد، تنها با یک گروه بازیگری شکل نمی‌گیرد و نیازمند هماهنگی گسترده میان بخش‌های مختلف هنری و اجرایی است.

این اثر نمایشی در دومین سال اجرای خود در اصفهان، ضمن حفظ خط اصلی داستان، بخش‌هایی تازه را نیز به روایت افزوده است. یکی از این بخش‌ها به روایت قبیله بنی‌اسلم و فضای ایجادشده در مدینه پس از رحلت پیامبر (ص) می‌پردازد؛ روایتی که به به تکمیل تصویر فضای پرالتهاب آن روزها و پویایی بیشتر داستان کمک کرده است.

وقتی تاریخ در برابر چشم مخاطب جان می‌گیرد

تئاتر میدانی، مخاطب را تنها به شنیدن یک روایت دعوت نمی‌کند؛ بلکه تلاش دارد او را در میانه یک واقعه قرار دهد. «محرمانه» نیز با تکیه بر همین ظرفیت، کوشیده است فاصله میان روایت تاریخی و مخاطب امروز را کاهش دهد.

دکورهای وسیع، حرکت گروهی بازیگران و بازسازی صحنه‌های مختلف، بخش‌هایی از فضای صدر اسلام را پیش چشم تماشاگر قرار می‌دهد. سازندگان اثر تلاش کرده‌اند روایت تاریخی را از قالب گفت‌وگوهای صرف خارج کنند و با زبان تصویر و حرکت، فضای عاطفی و اجتماعی حوادث آن دوران را بازآفرینی کنند.

کارگردان نمایش با اشاره به استقبال مردم از اجراهای سال گذشته، حضور مخاطبان را نشانه‌ای از زنده بودن ظرفیت آثار آیینی و مذهبی در جامعه دانست و گفت: با وجود دغدغه‌هایی که درباره تکراری شدن اثر وجود داشت، استقبال مردم نشان داد که همچنان ظرفیت بالایی برای تولید و ارائه آثار نمایشی با موضوعات دینی و تاریخی وجود دارد.

۹۰ بازیگر در قاب یک روایت

اجرای «محرمانه» حاصل تلاش یک گروه بزرگ هنری و اجرایی است. محمد نیکان، تهیه‌کننده این نمایش، از حضور حدود ۹۰ بازیگر در کنار نزدیک به ۳۰ نفر از عوامل فنی و اجرایی خبر داد.

وی با بیان اینکه پنج تا شش بازیگر اصلی نقش‌های محوری نمایش را بر عهده دارند، افزود: دیگر بازیگران و هنروران نیز در بخش‌های مختلف صحنه حضور دارند و شکل‌گیری این روایت گسترده، نیازمند هماهنگی و تمرین مستمر همه اعضای گروه است.

نیکان هدف اصلی تولید این اثر را معرفی و بازخوانی ابعادی از مظلومیت حضرت زهرا (س) عنوان کرد و گفت: برخی از زوایای این مقطع تاریخی، حتی برای بخشی از جامعه شیعی نیز کمتر مورد توجه قرار گرفته است و تلاش شد با استفاده از زبان هنر، فرصتی برای بازخوانی این رویدادها فراهم شود.

به گفته وی، متن نمایش پس از تدوین و بررسی‌های تیمی، برای اطمینان از صحت روایت و رعایت ملاحظات مذهبی به مراجع تقلید ارائه و پس از طی مراحل لازم، مجوز اجرا دریافت کرد.

چهار هزار تماشاگر؛ پاسخ اصفهان به یک روایت آیینی

استقبال مخاطبان از اجرای نخست «محرمانه» در اصفهان، یکی از دلایل اصلی استمرار این پروژه در سال جاری بوده است. تهیه‌کننده نمایش با اشاره به حضور گسترده مردم در اجراهای سال گذشته گفت: در هر سانس، حدود چهار هزار مخاطب به تماشای این اثر می‌نشستند و تقاضای شهروندان و علاقه‌مندان از شهرهای اطراف نیز برای ادامه اجراها قابل توجه است.

همین استقبال، گروه تولید را به بازآفرینی و اجرای دوباره نمایش در اصفهان ترغیب کرد؛ شهری که در کنار پیشینه تاریخی و فرهنگی خود، در سال‌های اخیر میزبان رویدادهای بزرگ مذهبی و هنری نیز بوده است.

«محرمانه» حالا تنها یک اجرای نمایشی نیست؛ تلاشی است برای بازگویی تاریخی که قرن‌ها از آن گذشته اما روایت آن همچنان در حافظه مذهبی و فرهنگی جامعه زنده است. تلاشی که می‌کوشد با زبان هنر، مخاطب امروز را به روزهایی ببرد که غربت دختر پیامبر (ص) در کوچه‌های مدینه رقم خورد.

دست‌اندرکاران این پروژه نیز چشم‌انداز خود را به اجرای امسال محدود نکرده‌اند و تولید اثری تازه برای ایام فاطمیه سال آینده را در برنامه دارند؛ مسیری که اگر استمرار یابد، می‌تواند به تجربه‌ای ماندگار در تولید نمایش‌های بزرگ میدانی با مضامین مذهبی و تاریخی در اصفهان تبدیل شود.