بناهای تاریخی بوشهر؛ سرمایه‌ای که بدون مراقبت به خاطره تبدیل می‌شود

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: بناهای تاریخی بوشهر با مجموعه‌ای از عمارت‌ها، خانه‌های تاریخی، بناهای مذهبی و ساختمان‌های اداری و تجاری، روایتگر دوره‌های مختلف شکل‌گیری و توسعه این بندر است؛ بناهایی که هر کدام بخشی از تاریخ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جنوب ایران را در خود جای داده‌اند.

اهمیت این بناها تنها به قدمت آنها محدود نمی‌شود، بلکه معماری، مصالح، شیوه ساخت و کارکردهای تاریخی آنها اطلاعات ارزشمندی درباره سبک زندگی، مناسبات اجتماعی و شرایط اقتصادی نسل‌های گذشته ارائه می‌کند. از این منظر، تخریب هر بنای تاریخی به معنای از دست رفتن بخشی از اسناد هویتی استان است.

در سال‌های اخیر، شماری از بناهای تاریخی بوشهر به دلایل مختلف از جمله فرسودگی، نبود اعتبار کافی، تغییر کاربری نامتناسب و قرار گرفتن در اختیار دستگاه‌های مختلف، با خطر آسیب و تخریب مواجه بوده‌اند. استمرار این وضعیت می‌تواند امکان مرمت و بهره‌برداری آینده از این ظرفیت‌ها را دشوارتر کند.

در عین حال، حفاظت از بناهای تاریخی نباید صرفاً با نگاه حفاظتی و موزه‌ای دنبال شود. بسیاری از این بناها قابلیت تبدیل شدن به اقامتگاه سنتی، مجموعه فرهنگی، فضای گردشگری، صنایع‌دستی و سایر کاربری‌های سازگار را دارند و می‌توانند در کنار حفظ هویت تاریخی، به فعالیت اقتصادی و ایجاد اشتغال نیز کمک کنند.

تجربه‌های موجود نشان می‌دهد که احیای بناهای تاریخی زمانی پایدار خواهد بود که دستگاه‌های دولتی، مدیریت استان، وزارت میراث فرهنگی، بخش خصوصی و جامعه محلی در کنار یکدیگر قرار گیرند. تعیین تکلیف بناهای در اختیار دستگاه‌های مختلف و تأمین منابع لازم برای مرمت، از مهم‌ترین گام‌ها برای جلوگیری از ادامه روند فرسودگی این سرمایه‌های تاریخی است.

تعیین تکلیف بناهای تاریخی بوشهر نیازمند اقدام فوری

رئیس مجمع نمایندگان استان بوشهر در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت صیانت از ابنیه تاریخی استان بوشهر اظهار کرد: حفظ و احیای این بناها موضوعی فرابخشی است و بدون همکاری و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی مختلف نمی‌توان به نتیجه مطلوب دست یافت.

جعفر پورکبگانی افزود: بخشی از ساختمان‌های تاریخی بوشهر در اختیار دستگاه‌هایی قرار دارد که متولی مستقیم میراث فرهنگی نیستند و لازم است درباره وضعیت این بناها تصمیم جدی گرفته شود تا از ادامه روند فرسودگی و تخریب آنها جلوگیری شود.

حفظ این بناها سرمایه‌گذاری برای آینده گردشگری و صیانت از هویت تاریخی بوشهر است نماینده مردم بوشهر، گناوه و دیلم در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: انتظار می‌رود وزارت میراث فرهنگی با ورود جدی‌تر به این موضوع و رایزنی در سطوح کلان دولت، زمینه تعیین تکلیف ساختمان‌های تاریخی را که در اختیار سایر دستگاه‌ها قرار دارند، فراهم کند.

پورکبگانی با اشاره به وضعیت عمارت هفت‌بنکله گفت: این مجموعه از آثار به‌جامانده از دوره حضور انگلیسی‌ها در بوشهر است و متأسفانه دو مورد از بناهای آن تاکنون از بین رفته و وضعیت ساختمان‌های باقی‌مانده نیز به گونه‌ای است که رسیدگی و اقدام فوری را ضروری می‌کند.

وی ادامه داد: نمایندگان استان آمادگی دارند در هماهنگی با دولت و دستگاه‌های مسئول برای حل مسائل حوزه گردشگری و میراث فرهنگی همکاری کنند و معتقدیم حتی در شرایط دشوار موجود نیز با تعامل میان دستگاه‌ها می‌توان اقدامات مؤثری برای حفظ این سرمایه‌ها انجام داد.

رئیس مجمع نمایندگان استان بوشهر خاطرنشان کرد: از وزارت میراث فرهنگی انتظار داریم موضوع بناهای تاریخی در اختیار دستگاه‌های زیرمجموعه وزارت امور اقتصادی و دارایی را از طریق تعامل با وزیر اقتصاد دنبال کند و زمینه بازپس‌گیری، تعیین تکلیف و تغییر کاربری مناسب آنها را فراهم آورد؛ چرا که حفظ این بناها سرمایه‌گذاری برای آینده گردشگری و صیانت از هویت تاریخی بوشهر است.

حفاظت از بناهای تاریخی بوشهر با جدیت دنبال می‌شود

ارسلان زارع در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حفاظت، مرمت و احیای بناهای تاریخی استان بوشهر از موضوعاتی است که مدیریت استان با جدیت آن را دنبال می‌کند و تلاش داریم منابع و ظرفیت‌های لازم برای تحقق این هدف فراهم شود.

وی افزود: بناهای تاریخی صرفاً ساختمان‌های قدیمی نیستند، بلکه بخشی از هویت شهرها و استان بوشهر محسوب می‌شوند و صیانت از آنها به معنای حفاظت از بخشی از هویت و پیشینه فرهنگی مردم این منطقه است.

استاندار بوشهر تصریح کرد: برای حفاظت و مرمت این بناها اعتبار لازم تا حد امکان تخصیص خواهد یافت و در این زمینه نگاه ویژه وزارت میراث فرهنگی می‌تواند به تسریع روند احیا و بهره‌برداری از ظرفیت‌های تاریخی استان کمک کند.

زارع ادامه داد: توسعه گردشگری و بوم‌گردی در اماکن و بناهای تاریخی از برنامه‌هایی است که می‌توان با رعایت ضوابط میراث فرهنگی دنبال کرد و از ظرفیت این بناها برای رونق گردشگری و ایجاد فعالیت‌های اقتصادی استفاده کرد.

وی خاطرنشان کرد: دولت و بخش خصوصی باید در کنار یکدیگر برای احیای بناهای تاریخی استان بوشهر وارد میدان شوند و مدیریت استان نیز از طرح‌هایی که ضمن حفاظت از اصالت بنا، زمینه بهره‌برداری مناسب و توسعه گردشگری را فراهم کند، حمایت خواهد کرد.

بناهای تاریخی باید به ظرفیت اقتصادی و گردشگری تبدیل شوند

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز در جریان سفر به استان بوشهر بر ضرورت ایجاد پیوند میان حفاظت از بناهای تاریخی و کارکردهای اقتصادی و گردشگری تأکید کرد.

رضا صالحی‌امیری اظهار کرد: احیای بناهای تاریخی زمانی می‌تواند به الگویی موفق تبدیل شود که در کنار حفظ اصالت و هویت معماری، امکان بهره‌برداری مناسب از بنا و ایجاد ارزش اقتصادی برای جامعه محلی نیز فراهم شود.

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی افزود: نگاه ما به بناهای تاریخی صرفاً حفاظت از کالبد آنها نیست، بلکه باید زمینه‌ای فراهم شود که این بناها بتوانند در زندگی امروز جامعه نیز نقش‌آفرینی کنند و به ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تبدیل شوند.

صالحی‌امیری خاطرنشان کرد: استفاده از بناهای تاریخی به عنوان اقامتگاه‌های سنتی، در صورت رعایت ضوابط و اصول حفاظتی، یکی از مسیرهای فعال‌سازی ظرفیت‌های میراثی است و می‌تواند به افزایش ماندگاری گردشگران و تقویت اقتصاد جوامع محلی کمک کند.

وی تأکید کرد: توسعه گردشگری در بناهای تاریخی باید به شکلی دنبال شود که ضمن ایجاد کارکرد جدید، هویت و اصالت معماری بنا حفظ شود و منافع حاصل از این ظرفیت نیز به تقویت اقتصاد محلی و رونق گردشگری منطقه کمک کند.

بناهای تاریخی بوشهر در شرایطی قرار دارند که تصمیم‌های امروز درباره آنها، سرنوشت بخش مهمی از میراث معماری فردا را تعیین می‌کند. جلوگیری از تخریب، تعیین تکلیف بناهای در اختیار دستگاه‌های مختلف و تأمین منابع مرمت، اقداماتی است که نمی‌توان آنها را به آینده موکول کرد.

اکنون پیوند میان ظرفیت‌های دولتی و توان بخش خصوصی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای احیای این بناها ایجاد کند؛ مسیری که در صورت رعایت اصول حفاظت و اصالت تاریخی، علاوه بر صیانت از هویت بوشهر، زمینه رونق گردشگری، توسعه بوم‌گردی، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد محلی را نیز فراهم خواهد کرد.