بازنگری در توسعه صنعت طیور گلستان؛ ضرورت عبور از افزایش ظرفیت به برنامه‌ریزی تولید

به گزارش خبرآنلاین یوسفی در نشست با اصحاب رسانه با اشاره به ظرفیت گسترده استان در بخش دام، طیور و آبزیان اظهار کرد: گلستان از استان‌های برخوردار از تنوع قابل توجه در حوزه تولیدات دامی است و از واحدهای مرغ گوشتی، مرغ مادر و تخم‌گذار تا دام سنگین و سبک، آبزیان، ماهیان خاویاری، میگو، زالو و گونه‌های خاص در آن فعالیت می‌کنند؛ ظرفیتی که در صورت برخورداری از برنامه‌ریزی دقیق و زیرساخت مناسب می‌تواند نقش مهمی در اقتصاد استان ایفا کند.

وی با بیان اینکه مسئله امروز صنعت طیور گلستان صرفاً افزایش ظرفیت تولید نیست، افزود: در سال‌های گذشته توسعه واحدهای مرغداری با سرعت قابل توجهی دنبال شده، اما اکنون لازم است نسبت میان ظرفیت اسمی، تولید واقعی، بازار مصرف، توان صادراتی، زیرساخت‌های انرژی و الزامات بهداشتی مورد بازنگری قرار گیرد.

یوسفی ادامه داد: در حال حاضر میان آمار برخی سامانه‌ها، مجوزهای قدیمی و تعداد واحدهای فعال تفاوت وجود دارد و نمی‌توان صرفاً براساس تعداد مجوزها درباره ظرفیت واقعی صنعت طیور تصمیم‌گیری کرد. به همین دلیل، ابتدا باید یک پایش جامع از وضعیت واحدهای موجود انجام شود و پس از مشخص شدن ظرفیت واقعی، درباره توسعه آتی این صنعت تصمیم‌گیری شود.

 ضرورت آمایش ظرفیت تولید طیور

رئیس شورای نظام دامپزشکی گلستان با اشاره به گستردگی واحدهای مرغداری در نقاط مختلف استان گفت: توسعه صنعت طیور باید با رعایت فاصله‌های بهداشتی، ظرفیت محیطی و توان زیرساختی مناطق انجام شود. اگر در منطقه‌ای ظرفیت تولید از توان بازار و زیرساخت‌های آن فراتر رفته باشد، صدور مجوز جدید نه‌تنها به توسعه کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند مشکلات موجود را افزایش دهد.

وی پیشنهاد کرد پیش از صدور مجوزهای جدید، وضعیت واحدهای فعال، نیمه‌فعال و غیرفعال، ظرفیت واقعی تولید، شرایط بهداشتی و فاصله واحدها از یکدیگر در قالب یک آمایش استانی بررسی شود و سپس برنامه توسعه به تفکیک شهرستان تدوین شود.

یوسفی با اشاره به وجود برخی مجوزهای بلااستفاده اظهار کرد: ممکن است در مواردی مجوز تولید به‌جای آنکه برای ایجاد یک واحد واقعی مورد استفاده قرار گیرد، صرفاً به‌عنوان عاملی برای افزایش ارزش زمین نگهداری شود. بنابراین باید میان مجوزهای واقعی و ظرفیت‌های بالفعل تفاوت قائل شد و مجوزهای غیرفعال و بلااستفاده را تعیین تکلیف کرد تا امکان ورود سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان واقعی فراهم شود.

وی تأکید کرد: این موضوع به معنای مخالفت با سرمایه‌گذاری یا توسعه صنعت طیور نیست، بلکه هدف، هدایت توسعه به سمت تولید پایدار و جلوگیری از ایجاد ظرفیت‌هایی است که بازار و زیرساخت لازم برای آنها وجود ندارد.

تولید بالا در برابر بازار محدود

رئیس شورای نظام دامپزشکی استان گلستان یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعلی صنعت طیور را عدم تناسب میان تولید و بازار مصرف عنوان کرد و گفت: مصرف روزانه مرغ در استان حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ تن است، در حالی که تولید در برخی روزها می‌تواند به حدود هزار تن برسد. طبیعی است که چنین فاصله‌ای میان عرضه و تقاضا، فشار زیادی به تولیدکننده وارد کند.

وی افزود: صنعت طیور علاوه بر مسئله بازار، با مشکلاتی مانند تأمین نهاده، محدودیت‌های وارداتی، ناترازی انرژی، کاهش تقاضا و دشواری‌های صادراتی نیز مواجه است. در چنین شرایطی، تولیدکننده زمانی می‌تواند برای ادامه فعالیت خود برنامه‌ریزی کند که بازار فروش و مسیر صادرات برای او قابل پیش‌بینی باشد.

یوسفی تصریح کرد: پیش از آنکه ظرفیت جدیدی به چرخه تولید اضافه شود، باید برای ظرفیت موجود بازار ایجاد کرد. صادرات تسهیل‌شده و قابل پیش‌بینی می‌تواند بخشی از این مشکل را برطرف کند و به تولیدکنندگان اجازه دهد با اطمینان بیشتری برای تولید برنامه‌ریزی کنند.

زیرساخت دامپزشکی متناسب با ظرفیت تولید نیست

وی در ادامه با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های دامپزشکی استان گفت: گلستان از نظر نیروی انسانی متخصص ظرفیت مناسبی دارد و شورای نظام دامپزشکی استان حدود یک هزار و ۴۰۰ عضو دارد، اما زیرساخت‌های فیزیکی و تخصصی متناسب با این ظرفیت توسعه پیدا نکرده است.

یوسفی افزود: حدود ۹۰ درصد مراکز دامپزشکی استان در اماکن استیجاری فعالیت می‌کنند و بسیاری از این فضاها از ابتدا برای ارائه خدمات تخصصی دامپزشکی طراحی نشده‌اند. این در حالی است که افزایش ظرفیت تولید در بخش دام و طیور باید همزمان با توسعه زیرساخت‌های تشخیصی، درمانی و بهداشتی دنبال شود.

وی از پیشنهاد ایجاد پنج بیمارستان دامپزشکی در مناطق مختلف استان خبر داد و گفت: برای این طرح مطالعات و برنامه‌های لازم تهیه شده بود، اما در مصوبات سفر رئیس‌جمهور به استان قرار نگرفت. برآورد اولیه اجرای این طرح حدود ۱۰۰ میلیارد تومان بود؛ رقمی که در مقایسه با حجم سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در بخش تولید، می‌تواند برای ایجاد زیرساخت‌های ماندگار دامپزشکی قابل توجه باشد.

رئیس شورای نظام دامپزشکی گلستان تأکید کرد: بیمارستان دامپزشکی واقعی باید امکان پذیرش، بستری، تشخیص و جراحی را داشته باشد و ایجاد چنین مراکزی می‌تواند بخشی از نیازهای تخصصی استان را پوشش دهد.

پسماند دامپزشکی؛ حلقه مغفول زنجیره سلامت

یوسفی مدیریت پسماندهای عفونی مراکز دامپزشکی را نیز یکی از چالش‌های جدی استان دانست و گفت: مراکز دامپزشکی موظف به تعیین تکلیف پسماندهای عفونی خود هستند، اما در برخی شهرستان‌ها سازوکار جمع‌آوری این پسماندها به‌صورت منظم و عملیاتی انجام نمی‌شود.

وی افزود: پسماندهای دامپزشکی و لاشه حیوانات به دلیل احتمال آلودگی و انتقال بیماری نیازمند جمع‌آوری و دفع اصولی هستند و نمی‌توان این موضوع را صرفاً به انعقاد یک قرارداد اداری محدود کرد. اگر شرکتی توان ارائه واقعی این خدمات را داشته باشد، بخش دامپزشکی آمادگی همکاری و پرداخت هزینه مربوطه را دارد.

تأکید بر نظارت بر مراکز و خدمات دامپزشکی

رئیس شورای نظام دامپزشکی گلستان با اشاره به وظایف نظارتی این مجموعه گفت: نظارت بر فعالیت مراکز دامپزشکی، رعایت ضوابط حرفه‌ای و رسیدگی به تخلفات از وظایف مهم نظام دامپزشکی است و پرونده‌های مختلفی در هیئت انتظامی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

به گفته وی، در شش ماه گذشته حدود ۳۰ پرونده به هیئت انتظامی ارجاع شده و برای سه مرکز نیز احکام تعلیق فعالیت صادر شده است. رعایت نکردن الزامات قانونی، حضور نداشتن مسئول فنی و انجام اقدامات غیرعلمی از جمله مواردی بوده که در پرونده‌های انتظامی مورد بررسی قرار گرفته است.

یوسفی همچنین با اشاره به افزایش توجه جامعه به حیوانات خانگی، بر ضرورت ساماندهی این حوزه تأکید کرد و گفت: مدیریت حیوانات خانگی باید بر مبنای ضوابط حرفه‌ای و بهداشتی انجام شود و مراکز غیرتخصصی مانند پت‌شاپ‌ها نباید وارد حوزه درمان، تشخیص یا عرضه داروهای دامپزشکی شوند.

وی درباره حیوانات بدون صاحب نیز خواستار اجرای برنامه علمی برای کنترل جمعیت، واکسیناسیون، عقیم‌سازی و شناسایی حیوانات شد و افزود: برخورد با این موضوع باید از اقدامات مقطعی و غیرعلمی فاصله بگیرد و با مشارکت دامپزشکان، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های تخصصی دنبال شود.

 توسعه پایدار، نیازمند تصمیم‌گیری مبتنی بر ظرفیت واقعی

رئیس شورای نظام دامپزشکی استان گلستان در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: گلستان از ظرفیت انسانی، تولیدی و تخصصی قابل توجهی در حوزه دام، طیور و آبزیان برخوردار است، اما ادامه مسیر نیازمند تغییر رویکرد از «افزایش صرف ظرفیت» به «برنامه‌ریزی برای ظرفیت موجود و توسعه هدفمند» است.

وی تأکید کرد: اگر ظرفیت واقعی تولید، بازار مصرف، امکان صادرات، زیرساخت‌های انرژی و بهداشت، مدیریت پسماند و توان خدمات تخصصی همزمان در تصمیم‌گیری‌ها دیده شوند، می‌توان به توسعه پایدار صنعت دام و طیور امیدوار بود؛ در غیر این صورت، افزایش کمی واحدها لزوماً به معنای رشد اقتصادی و تقویت تولید نخواهد بود.