علیرضا افتخاری

کودکی و آموزش

علیرضا افتخاری مهیاری در ۱۰ فروردین ۱۳۳۷ در اصفهان در خانواده‌ای کم‌بضاعت به دنیا آمد. او در کودکی نزد نوازنده‌ای به نام طباطبایی ویولن آموخت و از ۱۲ سالگی نزد جلال‌الدین تاج اصفهانی به فراگیری ردیف‌های آوازی پرداخت. پس از آن از آموزش‌های جلیل شهناز و حسن کسائی نیز بهره گرفت و از سال ۱۳۶۰ نزد غلامرضا دادبه آموزش دید. افتخاری در سال ۱۳۵۷ در آزمون باربد و در حضور داورانی چون علی‌اکبر شهنازی، داریوش صفوت و علی تجویدی رتبهٔ نخست آواز را به دست آورد.

نخستین آثار؛ وفاداری به مکتب اصفهان

نخستین آلبوم او، «آتش دل»، در سال ۱۳۶۲ به توصیهٔ فرامرز پایور و به یاد تاج اصفهانی منتشر شد. صدای او نخستین بار در سال ۱۳۶۳ با آوازی در ماهور در مجموعهٔ تلویزیونی «امیرکبیر» از تلویزیون ایران پخش شد. افتخاری در این دوره آثاری چون «راز و نیاز» (۱۳۶۷) با آهنگسازی حسین علیزاده، «مهرورزان» با محمدعلی کیانی‌نژاد و «مقام صبر» (۱۳۷۳) با پرویز مشکاتیان را خواند و در اواخر دههٔ ۱۳۶۰ در کشورهایی چون ژاپن، آلمان، کانادا و بریتانیا کنسرت داد. او از نخستین خوانندگانی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ غزل‌های حافظ را در قالب تصنیف و ترانه اجرا کرد.

دوران اوج و آثار پرفروش

از میانهٔ دههٔ ۱۳۷۰، افتخاری سبک شخصی خود را یافت و بسیار پرکار شد. آلبوم «نیلوفرانه» (۱۳۷۵) با آهنگسازی عباس خوشدل، به گزارش منابع موسیقی، حدود سه میلیون نسخه فروخت و از پرفروش‌ترین آلبوم‌های تاریخ موسیقی ایران شمرده می‌شود. «یاد استاد» (۱۳۷۷)، بازخوانی آثار پیش از انقلاب علی تجویدی با اجازهٔ خود او، «صیاد» (۱۳۸۴) با آهنگسازی محمدرضا چراغعلی و «قلندروار» (۱۳۸۶) با آهنگسازی عماد توحیدی از دیگر آثار پرفروش اوست. افتخاری در کنار آواز سنتی، آلبوم‌های پاپ‌سنتی و تلفیقی نیز خواند که برخی منتقدان آن را دور شدن از موسیقی دستگاهی دانستند؛ او در پاسخ گفته است که حق تجربهٔ فضاهای تازه را دارد. تنوع سبک‌هایش سبب شد از او با عنوان «مرد هزارچهرهٔ موسیقی ایران» یاد شود. او تاکنون بیش از هفتاد آلبوم منتشر کرده و در سال ۱۳۸۹ نشان «چهرهٔ ماندگار» را دریافت کرد. حضور بداهه‌خوانی او در برنامهٔ تلویزیونی «با کاروان شعر و موسیقی» در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ نیز شناخته‌شده است.

حاشیه‌ها و مواضع

در ۱۷ مرداد ۱۳۸۹ افتخاری در مراسم روز خبرنگار، محمود احمدی‌نژاد را در آغوش گرفت و خطاب به او گفت «آقای رئیس‌جمهور دوستت دارم». این رفتار با انتقاد شدید مخالفان دولت روبه‌رو شد و او بعدها از فشارهای اجتماعی پس از آن سخن گفت؛ افتخاری در سال ۱۳۹۴ در مصاحبه‌ای از این کار ابراز پشیمانی کرد. در سال ۱۳۹۲ قطعهٔ «گل نسرین» را به نسرین ستوده، فعال حقوق بشر، تقدیم کرد که با انتقاد روزنامهٔ کیهان همراه بود. در دی ۱۴۰۰ نیز در مراسم دومین سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی در تالار وحدت، قطعهٔ «مرد میدان» را با ارکستر صداوسیما اجرا کرد.

رویدادهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

پس از کشته شدن آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در حملات آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴، افتخاری نماهنگ «سوگ خورشید» را در سوگ او منتشر کرد که رسانه‌هایی چون خبرآنلاین، باشگاه خبرنگاران جوان و خبرگزاری آنا آن را بازتاب دادند. او همچنین در گفت‌وگویی از دیدار خود با رهبر پیشین روایت کرد و به نقل رسانه‌ها گفت که او وی را به «شاد خواندن» و برگزاری کنسرت تشویق کرده بود. در مرداد ۱۴۰۵ خودروی افتخاری در محور اصفهان–تهران با یک کامیون برخورد کرد؛ به گزارش خبرگزاری‌های مهر و ایمنا و خبرگزاری صداوسیما، او پس از مدتی بستری از بیمارستان مرخص شد و وضعیت عمومی‌اش رو به بهبود گزارش شد.

جایگاه

افتخاری از پرمخاطب‌ترین خوانندگان ایران پس از انقلاب است و برخی رسانه‌ها او را «پرفروش‌ترین خوانندهٔ پس از انقلاب» خوانده‌اند. هنرمندانی چون عباس خوشدل از وضوح ادای شعر در آواز او ستایش کرده‌اند و برخی دیگر، مانند پرواز همای، از فاصله گرفتن آثار متأخرش با آثار ردیفی نخستین انتقاد کرده‌اند. او در سال‌های اخیر کم‌کارتر از دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ بوده است. افتخاری ازدواج کرده و سه دختر به نام‌های الهام، مرجان و آوا دارد.