ال‌نینو و کشاورزی خراسان رضوی؛ بایدها و نبایدهای مزارع دیم و زعفران

خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها، عاطفه وفاییان؛ با آغاز فصل پاییز و پیش‌بینی ورود پدیده‌های ناهنجار اقلیمی نظیر «ال‌نینو»، زنگ هشدار برای مدیریت مخاطرات جوی در خراسان رضوی به صدا درآمده است. پیش‌بینی وقوع بارش‌های فراتر از حد نرمال در آبان‌ماه که هم‌زمان با افزایش نسبی دما و احتمال یخبندان‌های پس از آن رخ می‌دهد، شرایط حساسی را رقم زده که نیازمند اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و واکنش سریع در تمامی بخش‌ها است.

بخش کشاورزی استان به عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین حوزه‌ها، در آستانه تلاقی بارندگی‌های سنگین با فصل حساس برداشت محصول راهبردی زعفران قرار گرفته است. از این رو، فراخوان سریع برای اجرای «آب اول» مزارع جهت جلوگیری از هم‌زمانی گل‌دهی با اوج سرما و بارندگی و همچنین توصیه به «خشکه‌کاری» غلات دیم در شهرستان‌های پربارش، نقشه راهی اساسی برای تبدیل تهدید این سامانه بارشی به فرصتی جهت رشد مزارع و کاهش مدار آبیاری تعیین شده است.

از سوی دیگر، تجارب تلخ حوادث گذشته نشان می‌دهد که ایمنی و تاب‌آوری جامعه در برابر بارش‌های رگباری، سرما و طوفان، پیوندی ناگسستنی با آموزش و آگاهی همگانی دارد. برگزاری دوره‌های تخصصی سیلاب و شرایط سخت برای نیروهای عملیاتی در کنار بسترسازی برای آموزش آحاد جامعه، به عنوان اصلی‌ترین گام برای کاهش خسارات جانی و تسریع در روند امدادرسانی به شمار می‌رود.

مواجهه اثربخش با بحران‌های پیش‌رو تنها در سایه انسجام پایدار، پرهیز از ساخت‌وساز در مسیل‌ها و توجه دقیق شهروندان به هشدارهای رسمی محقق می‌شود. در این میان، اگرچه آمادگی همه‌جانبه نیروهای امدادی ضرورتی انکارناپذیر است، اما مدیریت پایدار مخاطرات جوی مستلزم هم‌افزایی همه‌جانبه میان ارگان‌های خدمات‌رسان و مشارکت آگاهانه مردم برای پیشگیری پیش از وقوع هرگونه حادثه خواهد بود.

کشاورزان نسبت به «آب اول» زعفران و «خشکه‌کاری» دیم اقدام کنند

علی‌اصغر امانیان، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ورود و تأثیرات پدیده «ال‌نینو» اظهار کرد: بر اساس مصوبات و مباحث مطرح‌شده در جلسه کمیته فنی مشترک با اداره‌کل هواشناسی، استان خراسان رضوی نیز از این پدیده متأثر خواهد بود، هرچند شدت آن نسبت به برخی دیگر از استان‌ها ضعیف‌تر برآورد شده است.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با بیان اینکه آغاز این پدیده از ۲۰ مهرماه پیش‌بینی شده است، افزود: بیشترین میزان بارش‌ها را در آبان‌ماه پیش‌رو خواهیم داشت که این بارش‌های بیش از حد نرمال، هم‌زمان با افزایش نسبی دما رخ می‌دهد.

وی با تأکید بر اقدامات پیشگیرانه انجام‌شده تصریح کرد: جلسات کمیته فنی پدافند غیرعامل و مدیریت بحران در تمامی شهرستان‌ها تشکیل شده و هشدارهای لازم در قالب اطلاعیه‌های مکتوب، پخش از طریق صداوسیما، زیرنویس‌های اطلاع‌رسانی و بازنشر در بسترهای مجازی به اطلاع بهره‌برداران رسیده است.

امانیان با ابراز نگرانی از تلاقی بارش‌ها با فصل برداشت طلای سرخ در استان بیان کرد: بیشترین سطح زیر کشت زعفران کشور در خراسان رضوی قرار دارد و از آنجا که در آبان‌ماه بارندگی‌های فراتر از نرمال همراه با گرما و احتمال یخبندان‌های پس از آن پیش‌بینی شده، به زعفران‌کاران اکیداً توصیه کرده‌ایم که هرچه سریع‌تر نسبت به انجام «آب اول» مزارع اقدام کنند تا زمان گل‌دهی با اوج بارندگی‌ها و آسیب‌های ناشی از یخبندان و سرما هم‌زمان نشود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای غلات و کشت‌های دیم اشاره کرد و گفت: به کشاورزان شهرستان‌های مستعد و پربارش استان نظیر قوچان، چناران، گلبهار، درگز، کلات، تربت‌حیدریه، نیشابور، تایباد، مشهد و سایر شهرستان‌های دارای ظرفیت اعلام کرده‌ایم که کار را معطل بارندگی‌ها نگذارند و از هم‌اکنون به صورت «خشکه‌کاری» اقدام کنند.

وی بیان کرد: کشاورزان حتماً از بذور و ارقام سازگار با اقلیم هر منطقه که در مدیریت‌های جهاد کشاورزی شهرستان‌ها موجود و تأمین شده است، استفاده کنند تا بتوان حداکثر بهره‌برداری را از بارندگی‌های آبان‌ماه به دست آورد.

امانیان در ادامه با اشاره به تمهیدات لازم جهت مهار سیلاب‌های فصلی گفت: در جلسه ستاد مدیریت بحران استانداری تأکید کرده‌ایم که دستگاه‌های بالادستی بخش کشاورزی، به‌ویژه امور آب و اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری، نسبت به بازگشایی و اصلاح مسیرهای آب و مرمت بندهای خاکی اقدامات لازم را انجام دهند تا از ورود خسارت ناشی از سیلاب‌ها به مزارع و دسترنج کشاورزان جلوگیری شود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: اگرچه ال‌نینو یک پدیده ناهنجار اقلیمی است و مدیریت نکردن آن می‌تواند خسارت‌زا باشد، اما در صورت تمهید درست و مدیریت به‌موقع، بارندگی‌های ناشی از آن می‌تواند موجب صرفه‌جویی در مدار آبیاری اراضی آبی، بهبود وضعیت سبزینگی و افزایش رشد و عملکرد مطلوب مزارع استان شود.

آمادگی هلال‌احمر خراسان رضوی برای مواجهه با پدیده‌های جوی پاییز و زمستان

غلامرضا صیادی، معاون امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی‌شده برای فصول پاییز و زمستان اظهار کرد: با توجه به شرایط حاکم بر کشور و فعالیت سامانه‌ها در سال جاری که نمونه‌های آن در روزهای ابتدایی پاییز در غرب کشور و کرج مشاهده شد، در خراسان رضوی نیز برنامه‌ریزی‌های لازم از پیش انجام گرفته است. در همین راستا بیش از ۱۰۰ دوره آموزشی اقلیم‌شناسی در خصوص مباحث مربوطه برای امدادگران و تیم‌های عملیاتی در شهرستان‌ها برگزار شد و دوره تخصصی سیلاب نیز برای نجاتگران با بهره‌گیری از اساتید کشوری به اجرا درآمد.

معاون امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی افزود: تجهیزات، امکانات و وسایل عملیاتی در حوزه عملیات و اتاق‌های پره آماده‌عملیات در شعب شهرستان‌ها آماده‌سازی شده و نواقص موجود رفع گردیده است؛ در حال حاضر نیروها در آمادگی نسبی بسیار خوبی به سر می‌برند و تیم‌های تخصصی سیلاب در شهرستان‌ها و مرکز استان فعال شده و دوره‌های بازآموزی شرایط سخت را سپری کرده‌اند.

صیادی با اشاره به نقش مدیریت بحران استانداری و برگزاری مرتب جلسات هماهنگی برای دستگاه‌های خدمات‌رسان، نقش اصلی را متوجه آگاهی و آمادگی مردم دانست و تصریح کرد: آموزش آحاد جامعه فرصتی برای مصون ماندن از خطرات است؛ چرا که فرد آشنا با خطر، هم در زمان بروز حادثه همکاری مؤثرتری با تیم‌های تخصصی خواهد داشت و هم در لحظات اولیه، اقدامات و حداقل‌های ایمنی را تا رسیدن نیروهای امدادی رعایت می‌کند.

معاون امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر خراسان رضوی بیان کرد: تجربه بحران‌ها و حوادث گذشته نشان داده است هر جا تمرکز بر آموزش‌های مردمی بیشتر بوده، تلفات و خسارات جانی به‌مراتب کاهش یافته و عملیات‌های امدادی و نجات افراد زنده با موفقیت بیشتری همراه شده است؛ از این رو در شرایط فعلی که با بارش‌های رگباری، سرما و طوفان روبه‌رو هستیم، شهروندان باید نکاتی نظیر پرهیز از پارک خودرو در نقاط پرخطر، خودداری از گذر در محل‌های حادثه‌خیز و دوری از ساختمان‌های نیمه‌تمام و سازه‌های رهاشده در هنگام طوفان را مدنظر قرار دهند، چرا که در مدیریت حوادث همواره پیشگیری مقدم بر بازسازی است.

وی در خصوص نحوه بهره‌مندی عموم مردم از آموزش‌ها اظهار کرد: جمعیت هلال‌احمر تمام توان خود را در حوزه آموزش همگانی به کار گرفته است؛ هم‌استانی‌های عزیز می‌توانند با مراجعه به شعب جمعیت هلال‌احمر در شهرستان‌ها و همچنین شعبه مشهد و مناطق پنج‌گانه این شهر، در دوره‌های حضوری کمک‌های اولیه و دوره‌های مبتنی بر نیازهای محلی ثبت‌نام و شرکت کنند.

صیادی با اشاره به دوره‌های آموزش مجازی خاطرنشان کرد: دوره‌های آموزشی متعددی در سامانه «خادم» جمعیت هلال‌احمر به نشانی khadem.ir بارگذاری شده است. این دوره‌ها در قالب‌های زمانی مختلف نظیر ۲، ۴ و ۶ ساعته و به‌صورت متنی و ویدئویی ارائه می‌شود و هر فرد پس از یک ثبت‌نام اولیه می‌تواند در دوره‌ها شرکت کرده و در صورت قبولی در آزمون پایان دوره، بلافاصله گواهینامه معتبر آموزشی دریافت کند.

آمادگی کشاورزان خراسان رضوی برای مواجهه با پدیده «ال‌نینو»

حمیدرضا شریفی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با تبیین ماهیت پدیده ال‌نینو اظهار کرد: این پدیده اقلیمی ناشی از افزایش دمای اقیانوس آرام است که بر الگو و مقدار بارش مناطق مختلف جهان تأثیر می‌گذارد. امسال با توجه به برآوردهای صورت‌گرفته، این گرمایش اقیانوسی بیش از سال‌های گذشته است و احتمال می‌رود وضعیت اقلیمی کشور با شدت بیشتری تحت تأثیر قرار گیرد.

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی افزود: اگرچه تأثیرات این پدیده در جبهه‌های جنوبی و غربی کشور محسوس‌تر است، اما خراسان رضوی نیز از پیامدهای آن بی‌نصیب نخواهد بود. طبق پیش‌بینی مرکز ملی اقلیم‌شناسی، بارش‌ها در این استان زودتر از موعد (دهه سوم مهرماه) آغاز شده و میزان آن فراتر از نرمال خواهد بود که اوج آن در آبان‌ماه پیش‌بینی می‌شود. همچنین پاییز امسال به دلیل تغییرات اقلیمی، حدود ۲ درجه گرم‌تر از حد نرمال خواهد بود.

وی در خصوص اقدامات لازم در بخش کشاورزی غلات گفت: کشاورزان باید قبل از شروع فصل بارش، نسبت به آماده‌سازی بستر کشت، شخم و دیسک اقدام کنند. همچنین در اراضی دیم، استفاده از زیرشکن ضروری است و کاشت باید پیش از شروع بارش‌ها انجام شود تا از فرصت بارندگی‌های مهر و آبان حداکثر استفاده صورت گیرد.

شریفی تأکید کرد: در تغییر تاریخ کشت، کشاورزان باید حتماً از ارقام مناسب و سازگار با مشورت ادارات کشاورزی و مراکز تحقیقاتی استفاده کنند و از کاشت ارقام بهاره خودداری کرده و ارقام بینابین آبی و دیم را انتخاب کنند.

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی همچنین در مورد محصول چغندرقند اظهار کرد: نگرانی‌هایی در خصوص زمان برداشت این محصول وجود دارد که مبادا با بارندگی‌های آبان‌ماه و سرمای انتهای این ماه تداخل پیدا کند.

وی با اشاره به پیچیدگی‌های خاص محصول زعفران تصریح کرد: با توجه به ارزش بالای اقتصادی زعفران، بیشترین نگرانی ما متوجه این محصول است. پیش از این توصیه می‌شد آبیاری اول پس از کاهش دما و رسیدن به ۱۵ درجه انجام شود، اما به دلیل گرمای فعلی، زمان طلایی آبیاری به تأخیر افتاده و از سوی دیگر خطر تداخل دوره گلدهی با بارندگی و سرما وجود دارد.

شریفی ادامه داد: توصیه ما به زعفران‌کاران این است که برای اجتناب از خسارت بزرگ‌تر ناشی از برخورد گلدهی با بارندگی، آبیاری را زودتر از موعد انجام دهند. اگرچه با این کار برگ‌ها زودتر ظاهر شده و برداشت دشوارتر می‌شود، اما از خسارت سنگین به عملکرد محصول جلوگیری خواهد شد.

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی خاطرنشان کرد: تمامی دستورالعمل‌های فنی تدوین‌شده در اختیار سازمان جهاد کشاورزی قرار گرفته و بهره‌برداران می‌توانند از طریق مدیریت ترویج، صدا و سیما، خبرگزاری‌ها و ادارات جهاد کشاورزی، توصیه‌های به‌روز را دریافت و اجرا کنند.