رسم دیرینه سیستانی ها برای کاهش هزینه‌های ازدواج و سوگواری

دادخدا خدایار در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: یکی از خرده‌فرهنگ‌های رایج در سیستان، رسم «هم‌خرجی» است که بر اساس آن، اقوام، همسایگان، دوستان و اهالی یک محله یا روستا در هزینه‌های مراسم ازدواج یا سوگواری یکدیگر مشارکت می‌کنند.

مدیر بنیاد ایران‌شناسی در سیستان و بلوچستان افزود: در گذشته، هنگامی که فردی عزیزی را از دست می‌داد، اطرافیان در روز مراسم ختم، علاوه بر مشارکت در تهیه و توزیع غذا، مبالغی را برای کمک به خانواده متوفی پرداخت می‌کردند و این کمک‌ها ثبت می‌شد تا در مناسبت‌های مشابه برای دیگر اعضای جامعه نیز تکرار شود.

وی ادامه داد: این سنت در مراسم ازدواج نیز رواج داشته و همچنان در میان بسیاری از خانواده‌ها ادامه دارد؛ به‌گونه‌ای که مشارکت اقوام در تأمین هزینه‌ها می‌تواند زمینه ازدواج آسان‌تر جوانان را فراهم کند.

خدایار با اشاره به شکل جدید هم‌خرجی در برخی طوایف و خانواده‌ها بیان کرد: امروزه برخی گروه‌های فامیلی و طایفه‌ای صندوق‌های همیاری تشکیل می‌دهند و اعضا با پرداخت حق عضویت، منابع مالی مشترکی فراهم می‌کنند تا هنگام فوت یکی از اعضا، مبلغی برای تأمین هزینه‌های اولیه در اختیار خانواده او قرار گیرد.

نقش آفرینی اقوام در تشریفات مراسمات شادی و عزا

وی توضیح داد: پس از پرداخت کمک اولیه، سهم هر یک از اعضا مشخص و جمع‌آوری می‌شود تا منابع صندوق برای حمایت از خانواده‌های دیگر در حوادث مشابه نیز حفظ شود. این شیوه، امکان مدیریت بهتر هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده و کاهش فشار مالی بر خانواده‌های داغدار را فراهم می‌کند.

مدیر بنیاد ایران‌شناسی در سیستان و بلوچستان با اشاره به مشارکت مستقیم اقوام در برگزاری مراسم گفت: در این سنت، بسیاری از امور مانند پذیرایی، تهیه غذا، توزیع قرآن و چای و سایر تشریفات مراسم را خود اعضای خانواده و بستگان انجام می‌دهند و به این ترتیب، نیاز به صرف هزینه برای خدمات بیرونی کاهش می‌یابد.

خدایار خاطرنشان کرد: هم‌خرجی نمونه‌ای از همبستگی اجتماعی و مسئولیت‌پذیری جمعی در فرهنگ سیستان است که می‌تواند در شرایط دشوار اقتصادی، بخشی از بار مالی خانواده‌ها را کاهش دهد؛ از این رو، حفظ و تقویت این رسم ارزشمند می‌تواند به تداوم حمایت‌های متقابل و تحکیم پیوندهای اجتماعی کمک کند.