«گهرو» قطب تولید انگور در چهارمحال و بختیاری

خبرگزاری مهر-گروه استان ها؛ چهارمحال و بختیاری با دارا بودن ظرفیت‌های قابل توجه در بخش باغبانی، سال‌هاست که به عنوان یکی از قطب‌های تولید انگور در کشور شناخته می‌شود. این محصول نه تنها نقش مهمی در اقتصاد روستایی استان ایفا می‌کند، بلکه زنجیره ارزش گسترده‌ای از تولید تا فرآوری را پوشش می‌دهد. با این حال، در سال‌های اخیر چالش‌هایی همچون دیررسی ارقام، کاهش تقاضای بازار در زمان عرضه و تنش‌های آبی، بهره‌وری اقتصادی باغداران را تحت تأثیر قرار داده است.

بر اساس آخرین آمارهای رسمی، سطح زیر کشت انگور در استان به حدود ۴۷۰۰ هکتار رسیده که نزدیک به ۹ درصد از کل باغات را تشکیل می‌دهد. بخش عمده این سطح در شهرستان کیار و به‌ویژه منطقه گهرو متمرکز شده است؛ جایی که علاوه بر تولید بالا، واحدهای صنایع تبدیلی نیز فعال هستند. این تمرکز جغرافیایی، هم فرصت و هم تهدید محسوب می‌شود؛ فرصت از نظر تخصصی شدن تولید و تهدید از نظر وابستگی معیشت هزاران خانوار به یک محصول واحد.

در شرایطی که تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع آب، فشار مضاعفی بر کشاورزی سنتی وارد کرده، تداوم الگوی کشت فعلی بدون اصلاح جدی، می‌تواند پایداری تولید را به خطر بیندازد. ارقام دیررس که بخش قابل توجهی از باغات استان را تشکیل می‌دهند، محصول را در زمانی به بازار می‌رسانند که کشش مصرف کاهش یافته و قیمت‌ها افت می‌کند. این موضوع مستقیماً درآمد باغداران را کاهش می‌دهد و انگیزه سرمایه‌گذاری در این بخش را تضعیف می‌کند.

از سوی دیگر، شیوه آبیاری غرقابی در بسیاری از باغات، مصرف آب را افزایش داده و در شرایط کم‌آبی کنونی، توجیه اقتصادی و زیست‌محیطی خود را از دست داده است. کارشناسان معتقدند بدون حرکت به سمت آبیاری تحت‌فشار و قطره‌ای، نه تنها بهره‌وری آب کاهش می‌یابد، بلکه کیفیت و کمیت محصول نیز در بلندمدت آسیب خواهد دید. این دو چالش اصلی، یعنی اصلاح ارقام و نوسازی سیستم آبیاری، اکنون در صدر برنامه‌های دستگاه‌های متولی قرار گرفته است.

در این میان، شهرستان کیار به عنوان قلب تولید انگور استان، جایگاه ویژه‌ای دارد. برداشت سالانه حدود ۲۷ هزار تن از ۱۷۰۰ هکتار باغ در این شهرستان، نشان‌دهنده سهم بالای این منطقه در تولید کل استان است. اشتغال فصلی نزدیک به ۲۰۰۰ نفر در فصل برداشت، اهمیت اجتماعی این محصول را دوچندان می‌کند و صیانت از این ظرفیت را به یک اولویت سیاست‌گذاری تبدیل کرده است.

پیش‌بینی برداشت ۵۴ هزار تن انگور در چهارمحال و بختیاری

حسین بهرامی رئیس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به سطح زیرکشت این محصول در استان، اظهار داشت: در حال حاضر چهار و هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی باغی چهارمحال و بختیاری به کشت انگور اختصاص یافته است که این میزان حدود ۹ درصد از کل باغات استان را شامل می‌شود و نشان‌دهنده ظرفیت بالقوه این محصول در اقتصاد کشاورزی منطقه است.

وی شهرستان کیار و به‌ویژه منطقه گهرو را به عنوان قطب اصلی تولید انگور معرفی کرد و افزود: خوشبختانه با فعالیت یک واحد صنعتی مهم صنایع تبدیلی در این منطقه، بخش قابل‌توجهی از نیاز استان به فرآوری انگور مرتفع شده است؛ با این حال، با توجه به حجم تولید، توسعه زیرساخت‌های تکمیلی و افزایش ظرفیت صنایع فرآوری همچنان یک ضرورت جدی برای تکمیل زنجیره ارزش محسوب می‌شود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در ادامه با تبیین چالش‌های اساسی این حوزه، تصریح کرد: مشکل عمده باغات فعلی، تکیه بر ارقام دیررس است که موجب می‌شود محصول در زمانی به بازار عرضه شود که کشش و تقاضای لازم در بازار مصرف کاهش یافته است. این عدم انطباق زمانی با نیاز بازار، بهره‌وری اقتصادی کشاورزان را تحت‌الشعاع قرار داده که نیازمند اصلاح ساختار باغات است.

بهرامی با تأکید بر آغاز اقدامات اجرایی برای برون‌رفت از این چالش، گفت: طرح‌های مختلفی برای اصلاح نژاد باغات از طریق پیوند و جایگزینی ارقام در حال انجام است. هدف ما این است که با بهره‌گیری از ارقام زودرس، بازارپسند و دارای عملکرد بالا در واحد سطح، هم باغات موجود را اصلاح کنیم و هم در احداث باغات جدید، سیاست جایگزینی ارقام را با جدیت دنبال نماییم.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که با تداوم طرح‌های تحقیقاتی و اجرای پروژه‌های مقایسه ارقام، ضمن افزایش بهره‌وری اقتصادی در باغات انگور، شاهد تثبیت جایگاه استان در عرضه محصولات باکیفیت و مطابق با استانداردهای بازار باشیم تا کشاورزان از این تغییر الگوی کشت،بهره بیشتری ببرند.

سالانه حدود ۲۷ هزار تن انگور از شهرستان کیار برداشت می‌شود

محمدکاظم محمدی فرماندار شهرستان کیار در گفتگو با خبرنگار مهر، با اعلام آمار تولید این محصول در شهرستان کیار اظهار داشت: در حال حاضر ۱۷۰۰ هکتار از اراضی این شهرستان به کشت باغات انگور اختصاص یافته که سالانه حدود ۲۷ هزار تن محصول از این اراضی برداشت می‌شود و نقش به‌سزایی در پایداری معیشت خانواده‌ها و رونق اقتصادی منطقه ایفا می‌کند.

وی با اشاره به اهمیت اشتغال فصلی ایجاد شده در این حوزه افزود: با توجه به اینکه فعالیت‌های مربوط به برداشت انگور در این فصل برای حدود دو هزار نفر به صورت مستقیم اشتغال‌زایی می‌کند، صیانت از این ظرفیت اقتصادی و ایجاد پایداری در معیشت باغداران نیازمند توجه ویژه و نگاهی دغدغه‌مند به مسائل و مشکلات این حوزه است.

فرماندار کیار در تبیین چالش‌های اساسی تولید این محصول تصریح کرد: یکی از مشکلات جدی باغداران ما، دیررس بودن ارقام فعلی است که چالش‌هایی را در زمان عرضه به بازار به همراه دارد؛ لذا اهتمام کارشناسان و به ویژه حوزه جهاد کشاورزی می‌طلبد تا با معرفی و جایگزینی ارقام جدید و زودرس، گامی مؤثر در جهت احیا و بهسازی باغات بردارند.

محمدی در پایان با اشاره به مقوله بحران آب و تنش‌های اقلیمی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه شیوه سنتی آبیاری در برخی مناطق به صورت غرقابی است، ضرورت دارد باغداران و دستگاه‌های متولی در حوزه توسعه سیستم‌های آبیاری نوین از جمله آبیاری قطره‌ای و تحت‌فشار اهتمام جدی داشته باشند تا ضمن مدیریت بهینه منابع آب، بهره‌وری تولید و اشتغال پایدار در این بخش حفظ شود.

گر تولید پایدار بماند، اشتغال هم حفظ می‌شود

علی‌رضا کریمی که بیش از ۲۵ سال است در این حرفه فعالیت می‌کند در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: سال‌هاست با ارقام محلی کار می‌کنیم که دیر می‌رسند و وقتی به بازار می‌بریم، قیمت‌ها افت کرده است. اگر ارقام زودرس و بازارپسند در اختیارمان قرار بگیرد و سیستم آبیاری را هم قطره‌ای کنیم، هم آب کمتری مصرف می‌شود و هم محصول زودتر و با کیفیت‌تر به دست می‌آید. ما باغداران آمادگی همکاری کامل داریم، فقط نیاز به حمایت فنی و تسهیلات داریم.

وی افزود: اشتغال فصلی برای خیلی از خانواده‌ها مهم است. اگر تولید پایدار بماند، این اشتغال هم حفظ می‌شود. امیدواریم طرح‌های اصلاحی که شروع شده، هرچه زودتر به نتیجه برسد.

کریمی با اشاره به نقش صنایع فرآوری در تکمیل زنجیره ارزش اظهار داشت: وجود واحدهای تبدیلی در کنار باغات انگور، فرصت خوبی برای کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده ایجاد کرده است. اما مشکل اصلی ما همچنان دیررسی بخش عمده محصول است؛ وقتی انگور دیر به دستمان می‌رسد، بازار مصرف تازه‌خوری اشباع شده و مجبوریم بیشتر به سمت تولید آبمیوه و کنسانتره برویم که حاشیه سود کمتری دارد.

وی تأکید کرد: اگر ارقام زودرس و بازارپسند جایگزین شود، هم باغداران سود بیشتری می‌برند و هم ما می‌توانیم محصول را در زمان مناسب‌تری فرآوری کنیم. از طرفی، با گسترش آبیاری نوین و افزایش کیفیت انگور، مواد اولیه بهتری در اختیار صنایع قرار می‌گیرد و رقابت‌پذیری محصولات فرآوری‌شده نیز بالاتر می‌رود. ما آماده‌ایم در کنار جهاد کشاورزی و باغداران، در اجرای این طرح‌ها مشارکت کنیم.

به گزارش خبرنگار مهر، آمارهای اعلام‌شده نشان می‌دهد ظرفیت تولید انگور در چهارمحال و بختیاری همچنان قابل توجه است و با مدیریت صحیح می‌تواند سهم بیشتری در اقتصاد کشاورزی استان ایفا کند. پیش‌بینی برداشت ۵۴ هزار تن در سطح استان و ۲۷ هزار تن در شهرستان کیار، بیانگر پتانسیل بالای این محصول است، اما تحقق کامل این ظرفیت منوط به رفع دو گلوگاه اصلی یعنی ارقام دیررس و سیستم آبیاری سنتی است.

اجرای طرح‌های اصلاح ارقام از طریق پیوند و جایگزینی با انواع زودرس و بازارپسند، می‌تواند زمان عرضه محصول را با تقاضای بازار هماهنگ کند و درآمد باغداران را افزایش دهد. همزمان، توسعه آبیاری تحت‌فشار نه تنها مصرف آب را کاهش می‌دهد، بلکه کیفیت محصول را نیز بهبود می‌بخشد و تاب‌آوری باغات را در برابر تنش‌های اقلیمی بالا می‌برد.

وجود صنایع تبدیلی در منطقه گهرو فرصت مناسبی برای تکمیل زنجیره ارزش فراهم کرده است. با افزایش ظرفیت فرآوری و اتصال بهتر تولیدکنندگان به واحدهای صنعتی، می‌توان از ضایعات کاست و ارزش افزوده بیشتری ایجاد کرد. این موضوع به‌ویژه برای حفظ اشتغال فصلی ۲۰۰۰ نفر در شهرستان کیار اهمیت دارد.

نگاه یکپارچه دستگاه‌های اجرایی، از جهاد کشاورزی تا فرمانداری و نهادهای حمایتی، شرط موفقیت این برنامه‌هاست. تسهیلات مالی برای نوسازی باغات و آبیاری، همراه با آموزش فنی باغداران، می‌تواند سرعت اجرای طرح‌ها را افزایش دهد و مشارکت کشاورزان را جلب کند.

در نهایت، اگر اصلاح الگوی کشت و مدیریت منابع آب با جدیت دنبال شود، چهارمحال و بختیاری می‌تواند جایگاه خود را به عنوان یکی از مراکز معتبر تولید انگور باکیفیت کشور تثبیت کند و از این ظرفیت برای تقویت معیشت روستایی و رونق اقتصادی منطقه بهره بیشتری ببرد.