گزارش | ظرفیت صنایع‌دستی چهارمحال‌وبختیاری برای اشتغال پایدار زنان

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، گاهی فاصله میان یک استعداد و یک شغل، نه کمبود توانایی، بلکه نبود فرصتی برای شروع است؛ فرصتی که به یک دختر جوان اجازه دهد مهارتی را که آموخته به محصولی قابل فروش و تلاش روزانه‌اش را به درآمدی قابل اتکا تبدیل کند.

در چهارمحال و بختیاری نیز بررسی مسیر کارآفرینی زنان، تنها روایت موفقیت چند نفر نیست؛ بلکه فرصتی برای سنجش این واقعیت است که ظرفیت‌های فردی زنان جوان تا چه اندازه امکان تبدیل شدن به فعالیت اقتصادی پایدار را پیدا می‌کند.

کارآفرینی می‌تواند یکی از مسیرهای گسترش انتخاب‌های شغلی دختران باشد، اما داشتن انگیزه و یادگیری یک حرفه به‌تنهایی برای رسیدن به درآمد پایدار کافی نیست و تداوم فعالیت به شرایط اقتصادی و امکانات موجود نیز وابسته است.

در چهارمحال و بختیاری، حوزه‌هایی مانند صنایع‌دستی، تولیدات محلی، مشاغل خانگی، خدمات و فعالیت‌های نوآورانه می‌توانند زمینه آغاز کسب‌وکار باشند؛ به‌ویژه برای کسانی که امکان تأمین سرمایه زیاد ندارند.

با این حال، شروع یک فعالیت اقتصادی لزوماً به معنای تضمین فروش و سودآوری نیست. مسئله اصلی این است که زنان تا چه اندازه می‌توانند از مرحله آموزش و تولید محدود عبور کنند و به بازاری برسند که درآمد آن، هزینه‌های کسب‌وکار را پوشش دهد.

مشاغل خانگی مسیر مناسب ورود به فعالیت اقتصادی

مشاغل خانگی یکی از مسیرهای ورود به فعالیت اقتصادی هستند. در مسیر تبدیل مهارت به درآمد، چالش‌ها به سرمایه اولیه محدود نمی‌شود. تهیه مواد اولیه، خرید تجهیزات، شناخت مشتری، قیمت‌گذاری، تبلیغات و دسترسی به بازار فروش، عواملی هستند که می‌توانند آینده یک کسب‌وکار کوچک را تعیین کنند.

آموزش مهارت‌های فنی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که با شناخت بازار، فروش اینترنتی و توانایی عرضه محصول همراه شود؛ بنابراین، تعداد دوره‌های آموزشی یا مجوزهای صادرشده به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش موفقیت برنامه‌های اشتغال‌زایی نیست.

از سوی دیگر، نوسان هزینه‌ها، محدودیت نقدینگی، دشواری دریافت تسهیلات و ضعف شبکه‌های توزیع می‌تواند توسعه کسب‌وکار را دشوار کند. برای دخترانی که مسئولیت‌های خانوادگی نیز بر عهده دارند، هماهنگ کردن زمان کار با سایر مسئولیت‌ها نیز ممکن است به یکی از موانع تبدیل شود.

در مقابل، کسب‌وکارهای موفق ظرفیت ایجاد فرصت شغلی برای دیگران، رونق اقتصاد محلی و گسترش استقلال اقتصادی را دارند؛ به شرط آنکه امکان ادامه فعالیت و رشد آن‌ها فراهم باشد.

دو سوم صنعتگران صنایع دستی استان را بانوان تشکیل می‌دهند

 اسماعیل رمضانی، معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به ظرفیت صنایع دستی برای اشتغال بانوان گفت: حدود دو سوم صنعتگران صنایع دستی استان را بانوان تشکیل می‌دهند و در مجموع حدود 12 هزار صنعتگر زن و مرد در استان دارای مجوز فعالیت هستند.

وی افزود: متقاضیان می‌توانند آموزش‌های لازم را از طریق این معاونت یا سازمان فنی‌وحرفه‌ای بگذرانند و پس از کسب دانش فنی، بدون مراجعه حضوری و از طریق درگاه ملی مجوزها برای دریافت مجوز فعالیت تولیدی انفرادی یا کارگاهی اقدام کنند.

معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: پس از دریافت پروانه تولید و قرار گرفتن صنعتگران تحت پوشش این معاونت، در زمینه توسعه کسب‌وکار، پرداخت تسهیلات، بیمه و معرفی به نمایشگاه‌ها با آن‌ها همکاری خواهد شد.

رمضانی با دعوت از بانوان و دختران علاقه‌مند به فعالیت در حوزه صنایع دستی گفت: صنایع دستی از جمله کسب‌وکارهایی است که می‌توان با حداقل سرمایه‌گذاری وارد آن شد و به‌تدریج فعالیت را توسعه داد.

تشریح رشته‌های صنایع دستی دارای مزیت استان

وی با بیان اینکه صنایع دستی می‌تواند زمینه‌ای برای اشتغال و درآمدزایی دختران باشد، اظهار کرد: نمدمالی، چغابافی، گلیم‌بافی و تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی از رشته‌های دارای مزیت استان هستند که بازار مناسبی دارند و بانوان علاقه‌مند می‌توانند با ورود به این حوزه‌ها، کسب‌وکار خود را راه‌اندازی کنند.

رمضانی یکی از مهم‌ترین موانع فروش محصولات صنایع دستی را آشنایی ناکافی صنعتگران با کسب‌وکار در فضای مجازی دانست و افزود: بسیاری از صنعتگران، به‌ویژه بانوان فعال در این حوزه، با شیوه‌های فعالیت و فروش در فضای مجازی آشنایی کافی ندارند. از سوی دیگر، محدودیت فضاهای فیزیکی عرضه محصولات و ظرفیت نمایشگاه‌ها نیز باعث شده است امکان حضور همه تولیدکنندگان در این بازارها فراهم نباشد.

وی با اشاره به فعالیت دو بازارچه صنایع دستی در شهرکرد و بروجن گفت: راه‌اندازی بازارچه‌ای در چالشتر در دست پیگیری است و برای ایجاد بازارچه دیگری در بروجن نیز اقداماتی انجام می‌شود. نمایشگاه‌های صنایع دستی نیز در طول سال و در مقاطع مختلف برگزار می‌شوند و صنعتگران علاقه‌مند برای حضور در آن‌ها معرفی می‌شوند.

معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه حضور در بازارچه‌ها و نمایشگاه‌ها به فروش محصولات نیز منجر می‌شود، اظهار کرد: با این حال، ظرفیت موجود برای حضور صنعتگران در نمایشگاه‌ها کافی نیست و امکان معرفی همه تولیدکنندگان از این طریق وجود ندارد.

ناتوانی تولیدکنندگان خرد در معرفی محصولات

رمضانی با اشاره به مشکلات تولیدکنندگان خرد در بازاریابی و معرفی محصولات خود بیان کرد: یکی از مشکلات صنعتگران این است که توان کافی برای معرفی محصولاتشان را ندارند و همین موضوع، توسعه بازار فروش را دشوار می‌کند. در همین راستا وزارتخانه اقداماتی را برای اتصال صنعتگران به پلتفرم دیجی‌کالا آغاز کرده است.

رمضانی ادامه داد: در کنار این اقدامات، با دستگاه‌های اجرایی نیز تعامل داریم تا از محصولات صنایع دستی برای تهیه هدایای خود استفاده کنند. همچنین حضور در نمایشگاه‌های تهران و سایر شهرها فرصتی برای معرفی صنایع دستی استان و تبلیغ این محصولات است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده از طریق ثبت ملی برخی رشته‌های صنایع دستی استان گفت: شهرکرد در سال 1397 به‌عنوان شهر ملی نمد ثبت شد و منطقه بازفت نیز در سال 1403 به‌عنوان منطقه چغابافی به ثبت رسید. از این ظرفیت‌ها برای تبلیغات و بازاریابی صنایع دستی استان استفاده می‌کنیم و این اقدامات در معرفی و فروش محصولات مؤثر بوده است.

معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری با اشاره به حمایت‌های مالی از صنعتگران اظهار کرد: در سال گذشته و امسال، تسهیلات اشتغال در قالب تبصره‌های 15، 16 و 18 و ماده 90 به تعدادی از صنعتگران پرداخت شده است.

وی افزود: این تسهیلات در راستای حمایت از کسب‌وکارها و ایجاد اشتغال پرداخت می‌شوند و برخی صنعتگران با بهره‌مندی از آن‌ها توانسته‌اند فعالیت خود را توسعه دهند.

جذب سرمایه‌گذار؛ برنامه توسعه بازار صنایع دستی

رمضانی جذب سرمایه‌گذار کلان را از برنامه‌های توسعه صنایع دستی در سال 1405 عنوان کرد و گفت: یکی از مشکلات اساسی صنایع خرد، جذب سرمایه گذار است؛ به‌گونه‌ای که تولیدکنندگان خرد به‌تنهایی نمی‌توانند آن‌طور که باید در بازار حضور مؤثر داشته باشند.

وی افزود: هدف ما جذب سرمایه‌گذاران بزرگ در بخش صنایع دستی است تا با تقویت سرمایه‌گذاری، زمینه توسعه فعالیت‌ها و شکل‌گیری بازارهای مناسب‌تر فراهم شود.

معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی چهارمحال و بختیاری با تأکید بر ظرفیت این حوزه برای اشتغال بانوان بیان کرد: با وجود مشکلاتی که شرایط فعلی برای کسب‌وکارها ایجاد کرده است، برخی رشته‌های صنایع دستی استان همچنان بازار مناسبی دارند و فعالان این رشته‌ها می‌توانند درآمد مطلوبی کسب کنند.

وی نمدمالی، چغابافی، گلیم‌بافی و تراش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی را از جمله رشته‌های دارای مزیت استان دانست و گفت: بانوانی که بیکار هستند یا قصد راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی دارند، می‌توانند با بررسی ظرفیت‌های این رشته‌ها و ورود به آن‌ها، زمینه اشتغال و درآمدزایی خود را فراهم کنند.

رمضانی با اشاره به آمادگی معاونت صنایع دستی برای راهنمایی متقاضیان اشتغال به صنایع دستی، گفت: در هر 12 شهرستان استان آمادگی داریم به علاقه‌مندان مشاوره ارائه کنیم تا بتوانند با توجه به علاقه و رشته موردنظر خود، مسیر ورود به صنایع دستی را انتخاب کنند.

بسیاری از هنرمندان به‌تنهایی نمی‌توانند وارد بازار شوند

در ادامه به سراغ یک بانوی موفق چهارمحال و بختیاری در حوزه صنایع دستی رفتیم که سال‌هاست رشته سرمه دوزی را در پیش گرفته است.

 وجیهه اسداللهی، فعال حوزه صنایع‌دستی، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به ظرفیت این هنرها برای اشتغال بانوان اظهار کرد: همه بانوان امکان اشتغال در محیط‌های کارمندی را ندارند، اما صنایع‌دستی این فرصت را فراهم می‌کند که زنان در خانه و در کنار تحصیل و مسئولیت‌های شخصی و خانوادگی، فعالیت کنند و از مهارت خود درآمد داشته باشند.

وی با اشاره به تجربه شخصی خود در رشته سرمه‌دوزی افزود: فعالیت خود را از مسیر استادشاگردی و بر اساس علاقه آغاز کردم و به‌تدریج، با کسب تجربه و ارتقای کیفیت کار، به مربیگری روی آوردم. سپس از طریق آموزش، تولید محصولات باکیفیت و شرکت در نمایشگاه‌ها توانستم بازار خود را پیدا کنم و با بانوانی که آموزش داده بودم، مجموعه‌ای برای همکاری تشکیل دهم.

این فعال حوزه صنایع‌دستی با بیان اینکه مجموعه آن‌ها مشتریان ثابتی دارد، گفت: فروش محصولات از طریق فروشگاه، آموزش و حضور در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها انجام می‌شود.

اسداللهی با تأکید بر اینکه بسیاری از هنرمندان به‌تنهایی نمی‌توانند وارد بازار شوند، تصریح کرد: هنرجویانی که هنر را یاد می‌گیرند، ممکن است امکان بازاریابی و فروش مستقل نداشته باشند؛ بنابراین، می‌توانند با مجموعه‌های فعال همکاری کنند، سفارش تولید بگیرند و در قبال محصولات خود دستمزد دریافت کنند. در این شرایط، مجموعه می‌تواند مواد اولیه را در اختیار هنرجو قرار دهد و محصولات تولیدشده را به بازار عرضه کند.

ضرورت تکمیل زنجیره تولید و فروش را برای رسیدن به درآمد پایدار

وی تکمیل زنجیره تولید و فروش را برای رسیدن به درآمد پایدار ضروری دانست و افزود: این زنجیره باید از آموزش و تأمین مواد اولیه باکیفیت و قیمت مناسب تا تولید، بسته‌بندی و عرضه متناسب با نیاز مشتری را در بر بگیرد؛ در حالی که این زنجیره در بسیاری از رشته‌های صنایع‌دستی ناقص است. هر محصولی قابلیت ورود به بازار را ندارد و تولید باید بر اساس نیاز مشتری و شرایط بازار انجام شود.

این فعال حوزه صنایع‌دستی با اشاره به ظرفیت‌های چهارمحال و بختیاری به دلیل برخورداری از جامعه روستایی و عشایری بیان کرد: رشته‌های مختلفی مانند گبه‌بافی، نمدمالی، دوخت لباس محلی، قلم‌زنی و سرمه‌دوزی در استان فعال هستند.

وی با تأکید بر جایگاه ویژه چهارمحال و بختیاری در رشته سرمه‌دوزی گفت: بیشترین سرمه‌دوزی کل ایران در استان چهارمحال و بختیاری انجام می‌شود.

اسداللهی درباره راهکار توسعه اشتغال دختران در این حوزه گفت: آشنایی دختران با صنایع‌دستی باید از مدارس آغاز شود و آن‌ها با رشته‌های مختلف و استادان باتجربه آشنا شوند. آموزش باکیفیت و انتخاب رشته متناسب با علاقه و استعداد، در کنار ارتباط با مجموعه‌های تولیدی و بازار فروش، می‌تواند مسیر اشتغال را هموار کند.

وی افزود: آموزش نباید صرفاً برای گرفتن نمره باشد، بلکه دختران باید هنرهای مختلف را به‌صورت جدی و اصولی یاد بگیرند تا بتوانند بر اساس علاقه و نیاز جامعه، رشته مناسبی انتخاب کنند و برای ورود به بازار کار آماده شوند. آشنایی با کارگاه‌های تولیدی و مشاهده فعالیت هنرمندان نیز می‌تواند در شناخت این رشته‌ها و انتخاب مسیر شغلی مؤثر باشد.

 علاقه و استعداد از عوامل مهم موفقیت در حوزه صنایع دستی

این فعال حوزه صنایع‌دستی، علاقه و استعداد را از عوامل مهم موفقیت در این حوزه دانست و گفت: اگر دختران متناسب با استعداد و علاقه خود آموزش ببینند، بازاریابی را یاد بگیرند و با افرادی که در بازار فعالیت دارند ارتباط برقرار کنند، می‌توانند محصولات خود را عرضه کرده و به درآمد برسند.

اسداللهی با اشاره به موانع فعالیت برخی کسب‌وکارهای خانگی و کارگاه‌های کوچک اظهار کرد: نداشتن بازار مشخص، تأمین مواد اولیه با قیمت نامناسب یا کیفیت پایین و پیدا نکردن مسیر مناسب فروش از عواملی است که مانع رسیدن این کسب‌وکارها به درآمد پایدار می‌شود.

وی شرایط نامناسب اقتصادی و افزایش قیمت مواد اولیه را از دیگر موانع فروش محصولات صنایع‌دستی دانست و افزود: وضعیت اقتصادی و کاهش قدرت خرید مردم بر بازار صنایع‌دستی تأثیر گذاشته و افزایش نرخ ارز نیز تأمین مواد اولیه را دشوار کرده است. رفع این مشکلات می‌تواند به بهبود فروش و جذب نیروهای بیشتر در این حوزه کمک کند.

این فعال حوزه صنایع‌دستی با اشاره به سودآوری این فعالیت‌ها گفت: صنایع‌دستی سود دارد، اما در کسب‌وکار من میزان سود چندان بالا نیست؛ زیرا تلاش می‌کنیم بازار و مشتریان خود را حفظ کنیم؛ اما می‌توان میزان سود صنایع دستی تولید شده را بین 10 تا 30 درصد عنوان کرد.

ضرورت حمایت از کسب‌وکارهای نوپا

اسداللهی با اشاره به نقش تسهیلات در آغاز فعالیت خود بیان کرد: کسب‌وکارمان را با تسهیلاتی که دریافت کردیم آغاز کردیم و با تلاش و پیگیری توانستیم آن را رونق بدهیم. در ادامه نیز یاد گرفتیم که روی پای خودمان بایستیم.

وی با تأکید بر ضرورت حمایت از کسب‌وکارهای نوپا اظهار کرد: مسئولان می‌توانند زمینه حضور هنرمندان در نمایشگاه‌ها، به‌ویژه نمایشگاه‌های بین‌المللی، را با هزینه کمتر فراهم کنند تا آن‌ها به‌تدریج با بازار آشنا شوند و مشتریان خود را پیدا کنند.

این فعال حوزه صنایع‌دستی با اشاره به دشواری ورود به بازارهای خارجی گفت: هزینه‌های بالای حضور در نمایشگاه‌های خارجی، ارتباط با مشتریان کشورهای دیگر را دشوار کرده است. اگر هنرمندان بتوانند حتی یک یا دو بار با حمایت لازم در این نمایشگاه‌ها شرکت کنند، فرصت پیدا کردن مشتریان خارجی و ارسال محصولات برای آن‌ها فراهم می‌شود.

اسداللهی خاطرنشان کرد: توسعه صادرات می‌تواند ارزآوری داشته باشد و زمینه فعالیت افراد بیشتری را در حوزه صنایع‌دستی فراهم کند.