دشواری پرستاری با کمبود نیرو و مطالبات بی‌پاسخ/اصافه کاری بدون انگیزه
کمبود پرستار در بیمارستان‌های چهارمحال‌وبختیاری، اجرای کامل استانداردهای مراقبتی را دشوار کرده است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، پرستاری از آن حرفه‌هایی است که دشواری‌هایش را می‌توان در لحظه‌های حساس زندگی بیماران دید؛ زمانی که بیماری درد می‌کشد، خانواده‌ای نگران نتیجه درمان است یا بیماری در نیمه‌شب به مراقبت نیاز دارد. در تمام این لحظه‌ها، پرستار باید آماده باشد؛ با دقت، تمرکز و مسئولیتی که گاهی حتی فرصت استراحت را از او می‌گیرد.
اما پشت این مراقبت مداوم، واقعیتی وجود دارد که کمتر در نگاه‌های روزمره دیده می‌شود؛ پرستاری که باید هم‌زمان به چند بیمار رسیدگی کند، میان درخواست‌های پی‌درپی پاسخ‌گو باشد و در شرایط خستگی، همچنان دقت خود را حفظ کند. اینجاست که کمبود نیرو از یک مسئله سازمانی فراتر می‌رود و به بخشی از تجربه روزانه پرستار و بیمار تبدیل می‌شود.
کمبود پرستار فقط به معنای خالی ماندن یک جایگاه شغلی نیست؛ یعنی تقسیم شدن زمان و توان یک نیروی درمانی میان بیمارانی که هرکدام به مراقبت نیاز دارند.هرچه فشار کاری بیشتر شود، فرصت گفت‌وگو با بیمار، پیگیری دقیق وضعیت او و رسیدگی به جزئیاتی که در روند درمان اهمیت دارند، محدودتر می‌شود.
نبود پیوند مؤثر میان آموزش، استخدام و ماندگاری پرستاران
در چنین شرایطی، پرستار میان مسئولیت حرفه‌ای و توان جسمی و روانی خود قرار می‌گیرد. از یک سو، انتظار می‌رود مراقبت دقیق و مستمر ارائه دهد و از سوی دیگر، باید با شیفت‌های طولانی، خستگی انباشته و فشار ناشی از مسئولیت جان انسان‌ها کنار بیاید. ادامه این وضعیت می‌تواند فرسودگی شغلی را تشدید کند و انگیزه ماندن در حرفه را کاهش دهد.
با این حال، مسئله پرستاری تنها به تعداد نیروهای حاضر در بیمارستان محدود نمی‌شود. شرایط استخدام، میزان دریافتی، نحوه محاسبه اضافه‌کاری، پرداخت مطالبات و تناسب میان مسئولیت‌های شغلی و دریافتی نیز در تصمیم پرستاران برای ادامه فعالیت مؤثر است.
وقتی میان حجم کار و شرایطی که برای انجام آن فراهم شده فاصله وجود داشته باشد، مسئله از نارضایتی فردی فراتر می‌رود و به چالشی برای حفظ نیروی انسانی در نظام سلامت تبدیل می‌شود.
از سوی دیگر، تربیت نیروی پرستاری به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده تأمین نیروی موردنیاز بیمارستان‌ها باشد. آنچه اهمیت دارد، فراهم شدن شرایطی است که نیروهای آموزش‌دیده بتوانند جذب شوند، در محل خدمت بمانند و آینده شغلی خود را در این حرفه قابل پیش‌بینی بدانند. اگر میان آموزش، استخدام و ماندگاری نیرو پیوند مؤثری برقرار نباشد، ظرفیت‌های موجود لزوماً به معنای رفع کمبود در مراکز درمانی نخواهد بود.
مراقبت از بیمار، تنها به دانش و تعهد فردی پرستار وابسته نیست
این مسئله برای بیمار نیز پیامدهای مستقیمی دارد. بیماری که در انتظار رسیدگی است، خانواده‌ای که برای دریافت پاسخ نگران مانده یا بیماری که به مراقبت مستمر نیاز دارد، ممکن است فشار موجود در بخش درمان را به شکل تأخیر در رسیدگی یا کاهش فرصت توجه فردی تجربه کند.
البته کیفیت درمان به عوامل متعددی وابسته است، اما نیروی انسانی کافی و برخوردار از شرایط کاری مناسب، یکی از پایه‌های مهم ارائه خدمات ایمن و مؤثر به شمار می‌رود.
در این میان، مطالبات حرفه‌ای پرستاران را نمی‌توان صرفاً خواسته‌هایی برای بهبود وضعیت شغلی دانست. این مطالبات با کیفیت خدمات درمانی، حفظ نیروهای باتجربه و توان بیمارستان‌ها برای ارائه مراقبت مناسب ارتباط دارد.
رسیدگی به وضعیت معیشتی، اصلاح سازوکارهای پرداخت، سامان‌دهی اضافه‌کاری و فراهم کردن شرایط مناسب برای استخدام و ماندگاری نیرو، موضوعاتی هستند که بررسی آن‌ها باید در کنار مسئله کمبود پرستار قرار گیرد.
روز پرستار فرصتی برای دیدن این واقعیت است که مراقبت از بیمار، تنها به دانش و تعهد فردی پرستار وابسته نیست؛ شرایطی که او در آن کار می‌کند نیز بر کیفیت این مراقبت اثر می‌گذارد. قدردانی از پرستاران زمانی معنای عملی پیدا می‌کند که فاصله میان مسئولیت‌های سنگین این حرفه و امکانات و حمایت‌های در دسترس آن‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.
توجه کافی به مطالبات حرفه‌ای پرستاران نشده است
شهریار صالحی، رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به مطالبات مالی و حرفه‌ای پرستاران اظهار کرد: پرستاران در شرایط مختلف از جمله جنگ، دوران کووید و بحران‌های طبیعی، وظایف خود را انجام داده‌اند و صداقت، تعهد و عملکرد خود را به مردم و نظام اثبات کرده‌اند، اما با وجود این عملکرد، توجه کافی به مطالبات حرفه‌ای آن‌ها نشده است.
صالحی افزود: یکی از مهم‌ترین و صریح‌ترین مطالبات پرستاران، پرداخت‌ها و به‌ویژه تعرفه‌های پرستاری است. از یک سو، میزان این پرداخت‌ها با تناسب مناسبی تعیین نشده و از سوی دیگر، تأخیر در پرداخت، ارزش واقعی آن‌ها را کاهش داده است.
وی با اشاره به مطالبات مالی پرستاران، ترمیم حقوق و دستمزد را یکی از خواسته‌های جدی این قشر دانست و بیان کرد: باید دید پرستاری که ماهانه 20، 25 یا 30 میلیون تومان دریافت می‌کند، چگونه می‌تواند هزینه‌های زندگی خود را تأمین کند.
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری افزود: در شرایطی که جامعه افزایش شدید قیمت‌ها را تجربه می‌کند، پرداخت‌های انجام‌شده پاسخگوی انتظارات و نیازهای پرستاران نیست. معوقات، به‌ویژه در بخش تعرفه‌ها، آسیب جدی به بدنه پرستاری وارد کرده است.
وی توضیح داد: وقتی تعرفه مربوط به بهمن‌ماه 1404 در مهرماه 1405 با فاصله زمانی هفت تا هشت ماه پرداخت می‌شود، دیگر نمی‌توان آن را پرداخت به‌موقع مطالبات دانست و همین تاخیر، ارزش مادی مبالغ را نیز در گذر زمان از بین می‌برد.
نبود تدابیر مناسب برای ایاب و ذهاب پرستاران
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری علاوه بر تعرفه، اضافه‌کاری، رفاهیات، مسکن و ایاب‌وذهاب را نیز از دیگر مطالبات این قشر برشمرد.
وی با اشاره به مشکلات ایاب و ذهاب پرستاران در استان گفت: پرستاری که محل خدمتش در شهرستان‌هایی مانند اردل، لردگان، کوهرنگ، جونقان یا فارسان است، برای ایاب‌وذهاب او تدبیر مناسبی نشده است. یک پرستار جوان 25 تا 30 ساله ممکن است مجبور شود کنار جاده منتظر بماند؛ وضعیتی که می‌تواند تهدیدهای اجتماعی، جانی و امنیت عاطفی برای او ایجاد کند.
وی ادامه داد: پرستار در بیمارستان از بیمار مراقبت می‌کند و می‌کوشد آرامش او را تأمین کند؛ در حالی که پرستار نیز برای ارائه مراقبت مناسب باید از آرامش برخوردار باشد.
صالحی با اشاره به بیان مکرر این مسائل در جلسات متعدد، افزود: با وجود طرح مکرر این مشکلات، اراده لازم برای حل آن‌ها از سوی دانشگاه علوم پزشکی وجود ندارد.
پیامدهای آسیب زای مشکلات معیشتی کادر درمان برای وزارت بهداشت
وی درباره پیامدهای فاصله میان مطالبات و دریافتی واقعی پرستاران اظهار کرد: یکی از خطرناک‌ترین عواملی که سلامت جامعه را تهدید می‌کند، ترک کار نیروهای پرستاری و هزینه‌های اقتصادی ناشی از آن است.
صالحی افزود: برای تربیت پرستار هزینه می‌شود، نیروی انسانی آموزش می‌بیند، مهارت پیدا می‌کند و برای ورود به محیط کار آماده می‌شود، اما در ادامه ممکن است به دلیل شرایط موجود کار خود را ترک کند.
وی بیان کرد: در این صورت، هزینه‌ای که در حوزه آموزش صرف شده است، از دست می‌رود و بار اقتصادی سنگینی به وزارت بهداشت تحمیل می‌شود. این دو مسئله، یعنی ترک کار و هدررفت هزینه‌های آموزشی، از عوامل تهدیدکننده حوزه سلامت هستند.
کمبود پرستار، تهدیدی برای اصول حسابرسی بالینی
صالحی درباره اینکه کمبود پرستار بیشتر مطرح است یا افزایش حجم کاری نیروهای موجود، گفت: اگر موضوع را بر مبنای استانداردهای جهانی بررسی کنیم، با کمبود جدی پرستار مواجه هستیم.
وی با اشاره به ضرورت رعایت استانداردهای مراقبتی افزود: در ساختار مراقبت از بیمار، موضوعی به نام حسابرسی بالینی و حاکمیت بالینی وجود دارد. بر اساس این رویکرد، هنگام ارائه خدمات به بیمار باید تمام استانداردهای علمی تعریف‌شده رعایت شود، اما با نیروی موجود، اجرای کامل این استانداردها با کمبود جدی نیرو مواجه است.
وی ادامه داد: میان تعداد بیماران و تعداد پرستاران تناسب لازم وجود ندارد. در چنین شرایطی، پرستاران نمی‌توانند همه مراقبت‌های موردنیاز بیماران را مطابق استانداردهای علمی انجام دهند و بیمار نیز خدمات مورد انتظار خود را به‌طور کامل دریافت نمی‌کند و در نتیجه این روند، هم پرستار و هم بیمار با نارضایتی مواجه می‌شوند.
کمبودی در تربیت پرستار نداریم
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به وضعیت یکی از بخش‌های داخلی بیمارستان هاجر شهرکرد اظهار کرد: این بخش 40 بیمار دارد و در شیفت عصر یا شب برای ارائه مراقبت مناسب به حدود 6 تا 7 پرستار نیاز دارد، اما در عمل، بخش را با 2 تا 3 پرستار اداره می‌کنند.
وی با بیان اینکه تلاش‌هایی برای رفع کمبود نیروی پرستاری در استان انجام شده است، افزود: با این حال، نارضایتی موجود می‌تواند به ترک کار و کاهش انگیزه منجر شود و شرایط کمبود نیرو را تشدید کند.
صالحی تأکید کرد: از نظر آموزشی، کمبودی در تربیت پرستار نداریم و پرستاران خوبی آموزش داده می‌شوند، اما وقتی نیروی آموزش‌دیده وارد محیط کار می‌شود و با دریافتی ماهانه حدود 20 میلیون تومان و فشار کاری بالا مواجه می‌شود، ممکن است انگیزه کافی برای ادامه فعالیت نداشته باشد.
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری درباره بخش‌هایی که بیشتر از کمبود نیرو و حجم بالای کار آسیب می‌بینند، گفت: این مسئله در بیشتر بخش‌های بیمارستانی وجود دارد، اما بخش‌های پرتردد، از جمله بخش‌های تروماتیک یا مربوط به بیماران دچار ضربه، مانند بیمارستان کاشانی، همچنین بخش‌های جراحی، داخلی و قلب، بیشتر با این شرایط مواجه هستند.
وی افزود: این بخش‌ها با مراجعه و بستری بیشتر بیماران روبه‌رو هستند و به همین دلیل، نیاز به نیروی پرستاری در آن‌ها بیشتر احساس می‌شود و زمینه بروز کمبود نیرو نیز در این بخش‌ها فراهم‌تر است.
اضافه‌کاری پرستاران؛ افزایش مبلغ بدون ایجاد انگیزه کافی
صالحی درباره ارتباط اضافه‌کاری با کمبود نیرو و امکان جبران آن از طریق جذب پرستاران جدید اظهار کرد: مبلغ اضافه‌کاری از حدود 20 هزار تومان به حدود 100 هزار تومان افزایش یافته است، اما این افزایش به‌تنهایی نمی‌تواند انگیزه کافی برای انجام اضافه‌کاری ایجاد کند.
وی توضیح داد: اگر پرستاری شش ساعت اضافه‌کاری انجام دهد، با محاسبه ساعتی 100 هزار تومان، مبلغ دریافتی او 600 هزار تومان می‌شود. از این مبلغ، اگر 300 هزار تومان صرف رفت‌وآمد با اسنپ شود، تنها 300 هزار تومان باقی می‌ماند؛ بنابراین چنین مبلغی انگیزه چندانی برای انجام اضافه‌کاری ایجاد نمی‌کند.
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری با اشاره به گستردگی نارضایتی در مجموعه‌های درمانی گفت: این نارضایتی محدود به پرستاران نیست و در میان نیروهای زیرمجموعه حوزه پزشکی، به‌جز پزشکان، در سطوح مختلف وجود دارد.
فشار کاری، فرسودگی شغلی و افزایش احتمال خطا
صالحی با اشاره به تأثیر فشار کاری بر زندگی شخصی و وضعیت شغلی پرستاران اظهار کرد: ارتباط میان حجم بالای کار، کاهش انگیزه و فرسودگی شغلی روشن است. وقتی قرار است پرستار از پنج بیمار مراقبت کند، اما در عمل مسئول مراقبت از 10 بیمار می‌شود، فشار کاری افزایش پیدا می‌کند و زمینه فرسودگی و بی‌انگیزگی فراهم می‌شود.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین پیامدهای این شرایط، افزایش خطاهای کاری است. افزایش احتمال خطا در محیط درمان اهمیت زیادی دارد و می‌تواند سلامت جامعه را به‌شدت تهدید کند.
ضرورت اصلاحات ریشه‌ای در سیاست‌های حوزه پرستاری
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری درباره اقدامات لازم برای کاهش فشار کاری پرستاران گفت: اقداماتی که تاکنون در این زمینه انجام شده، ریشه‌ای نیست و بیشتر با سیاست‌های مقطعی و تسکینی مواجه هستیم؛ سیاست‌هایی که پاسخگوی مشکلات موجود نیستند.
وی تأکید کرد: باید منطق کار رعایت شود و سیاست‌های اصولی با توجه به مقررات و قراردادهای بین‌المللی تعریف شود. ترمیم جدی حقوق و دستمزد پرستاران و تعریف درست جایگاه حرفه‌ای آن‌ها می‌تواند زمینه افزایش انگیزه کاری و ماندگاری نیروها را فراهم کند.
صالحی ادامه داد: تقویت حقوق و دستمزد و توجه به جایگاه پرستار، علاوه بر ایجاد انگیزه برای ادامه فعالیت، به ارائه خدماتی منجر می‌شود که برای مردم قابل احترام و رضایت‌بخش باشد.
وی در پایان با انتقاد از حاکمیت سیاست کلی مبتنی بر پزشکی در وزارت بهداشت اظهار کرد: زمانی می‌توان از مجموعه حوزه سلامت رضایتمندی و خروجی مناسبی انتظار داشت که نگاه وزارت بهداشت به همه گروه‌های شاغل در این حوزه یکسان باشد.
رئیس سازمان نظام پرستاری چهارمحال‌وبختیاری، عدالت را مهم‌ترین عامل ایجاد انگیزه کاری دانست و افزود: عدالت بهترین ابزاری است که می‌تواند انگیزه ایجاد کند. تا زمانی که عدالت در محیط کار و نگاه به گروه‌های مختلف رعایت نشود، تنش‌ها و نابسامانی‌ها ادامه خواهد داشت و در نهایت، مردم هستند که آسیب می‌بینند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.