چالش پسماند و مطالبات شهروندان روی میز شورای شهر تبریز

به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، صحن علنی شورای اسلامی کلانشهر تبریز در تازه‌ترین نشست کاری خود، شاهد طرح و واکاوی مباحث گوناگون و حساسی در حوزه خدمات شهری، مسائل اجتماعی، مصوبات حمایتی و نامگذاری معابر عمومی بود؛ جلسه‌ای چندوجهی که بخش عمده و محوری آن به بررسی تفصیلی کارنامه عملکردی، چالش‌های زیست‌محیطی و زیرساخت‌های مدیریت پسماندهای عادی و بیمارستانی کلانشهر تبریز اختصاص یافت و اعضای شورا در کنار ارزیابی گزارش مدیرعامل این سازمان، صریح‌ترین دغدغه‌ها و نقدهای خود را نسبت به سیما و منظر شهری، معضل زباله‌گردی، وضعیت بهداشت مخازن زباله و ساماندهی مقابر مطهر شهدا مطرح کردند.

مدیریت علمی و مدرن پسماند در کلانشهرهایی نظیر تبریز، پیوسته از ارکان بنیادین توسعه پایدار، سلامت عمومی و پیشگیری از بحران‌های فرسایشی زیست‌محیطی به‌شمار می‌رود. در همین راستا، دستور کار نخست این نشست به استماع و ارزیابی گزارش جامع سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز اختصاص داشت؛ حوزه‌ای که به دلیل پیوند مستقیم با زندگی روزمره و بهداشت شهروندان، همواره زیر ذره‌بین کارشناسی قرار دارد.

پردازش روزانه 500 تن پسماند در تبریز

ایوب دیزجی‌اصل، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماندهای شهرداری تبریز، در جریان تشریح اقدامات فنی و عملیاتی این مجموعه به تبیین وضعیت پردازش زباله در خطوط تفکیک پرداخت و اظهار داشت: در حال حاضر ظرفیت جمعی دو خط فعال پردازش پسماند در تبریز روزانه 500 تن است؛ در کنار آن، عملیات احداث و بهره‌برداری از خط سوم پردازش نیز با 20 درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست که بر اساس برآوردهای فنی، با تکمیل و آغاز فعالیت آن قادر خواهیم بود تا 80 درصد زباله تولیدی شهر تبریز را به چرخه بازیافت وارد کنیم.

وی با اشاره به توفیقات زیست‌محیطی حاصل‌شده در راستای صیانت از منابع طبیعی و اکوسیستم منطقه افزود: یکی از اولویت‌های اساسی که با جدیت در مناطق ده‌گانه شهرداری تبریز به مرحله اجرا درآمد، حذف کامل کودهای شیمیایی و بهره‌گیری از فرآورده‌های استاندارد بود. علاوه بر این، در زمینه مدیریت شیرابه‌ها تدابیر فنی منسجمی اتخاذ شده است، به‌گونه‌ای که هم‌اکنون مهار و هدایت شیرابه‌های حاصل از پسماند بدون کوچک‌ترین نفوذ به سفره‌ها و منابع آب‌های زیرزمینی مدیریت و تصفیه می‌شود.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تبریز با ورود به مقوله پسماندهای پزشکی و درمانی، این بخش را یکی از چالش‌های بنیادین بهداشتی شهر دانست و گفت: پسماندهای بیمارستانی یکی از چالش‌های اساسی بهداشت شهری است که از اواخر سال 1404 سازمان به شکلی ویژه به ساماندهی آن ورود کرده است. بر اساس الزامات قانونی، پسماندهای بیمارستانی موظف به بی‌خطرسازی و عادی‌سازی در مبدأ هستند تا پس از آن تحویل سازمان پسماند شوند؛ در این راستا برای نخستین بار در کشور، استفاده از فناوری و تکنولوژی‌های پیشرفته در مدیریت پسماند در دستور کار قرار گرفته که ظرف ماه‌های آتی عملیاتی خواهد شد.

دیزجی‌اصل در ادامه سخنان خود به تحول ملموس در فرآیند جمع‌آوری مکانیزه زباله اشاره و تصریح کرد: در سال‌های گذشته شاخص جمع‌آوری مکانیزه پسماند در سطح شهر تبریز کمتر از 20 درصد بود، اما با برنامه‌ریزی‌های زیرساختی و تجهیز ناوگان، توانسته‌ایم این رقم را به 78 درصد ارتقا دهیم؛ ضمن آنکه در زمینه تجهیز و مکانیزاسیون سایت میانی نیز اقدامات فنی مؤثری محقق شده است. 

وی با اشاره به نقش شهروندان و پلتفرم‌های هوشمند در کاهش مبدأ پسماند بیان کرد: در بخش فناوری‌های نوین و سکوهای هوشمند گام‌های ارزنده‌ای برداشته شده است؛ بیش از 26 هزار شهروند تبریزی در اپلیکیشن هوشمند تفکیک پسماند مشارکت دارند که این رویکرد تأثیر ملموسی بر کاهش حجم نهایی زباله دارد. همچنین در حوزه فرهنگ‌سازی، برای نخستین بار در سطح کشور رویداد ملی طراحی پوستر را با حضور و دعوت از هنرمندان کشورهای همسایه کلید زدیم و فضاسازی شهری متناسب با آن نیز انجام گرفته است. 

مدیرعامل سازمان پسماند به وضعیت معیشتی کارگران این بخش نیز اشاره کرد و گفت: ارتقای کرامت و امنیت شغلی پاکبانان خدوم، پوشش کامل بیمه‌ای و پرداخت منظم اضافه‌کاری از جمله اقدامات اساسی سازمان در جهت صیانت از جامعه کارگری شهرداری بوده است.

مدیریت پسماند در تبریز باید به الگوی کشوری تبدیل شود

پس از ارائه این گزارش، اعضای شورای اسلامی شهر تبریز به نقد، بررسی و تحلیل کارشناسی راهبردهای اعلامی پرداختند. امیرحقیان با قدردانی از جهت‌گیری‌های کلی سازمان تصریح کرد: سازمان مدیریت پسماند یکی از مجموعه‌های توانمند شهرداری به شمار می‌رود که فعالیت‌های خود را منطبق بر برنامه راهبردی پنج‌ساله جلو می‌برد. انتظار می‌رود رویدادهای فرهنگی و آموزشی این حوزه به الگویی ملی تبدیل شده و در سطح کشور تسری یابد.

صادقی، دیگر عضو شورای اسلامی شهر تبریز، با تأکید بر لزوم یکپارچگی چرخه خدمات شهری اظهار داشت: برنامه پنج‌ساله دوم شهرداری تبریز که به‌تازگی رونمایی شد، به‌صراحت بر ضرورت مدیریت یکپارچه پسماند تأکید دارد. زنجیره مدیریت پسماند—از جمع‌آوری از درب منازل و حمل‌ونقل گرفته تا فرآیندهای بازیافت، پردازش و تصفیه شیرابه—کلیت واحدی است که باید با نظمی یکنواخت و هماهنگ اداره شود.

وی با ارزیابی انتقادی وضعیت تفکیک در مبدأ خاطرنشان کرد: اگرچه فعالیت سکوهای هوشمند و بسترهای نرم‌افزاری مثبت است، اما واقعیت این است که عملکرد فعلی در حوزه تفکیک از مبدأ هنوز با استانداردهای قابل قبول فاصله دارد و نیازمند تحرک جدی‌تر است. علاوه بر این، باید آخرین وضعیت مطالعات مدیریت پسماند به‌صورت دقیق ارائه شود؛ چراکه امروزه از نظر فنی دانشی وجود دارد که هیچ پسماندی بدون کنترل شیرابه رها نشود و تمامی این پساب‌ها قابل هدایت و تصفیه علمی هستند.

رشیدی نیز با اشاره به ضرورت توجه به شاخص‌های تولید زباله گفت: توجه به سرانه تولید پسماند و آموزش‌های شهروندی حیاتی است؛ در کنار آن، شهرداری باید رفت‌وروب مکانیزه معابر شهری را با شتاب بیشتری توسعه دهد تا تنظیف معابر به شکل استاندارد و بدون آسیب به نیروی انسانی انجام شود.

انتقاد از حضور معتادان متجاهر در مجاورت پل تاریخی آجی‌چای

در ادامه، حجت‌الاسلام زعفرانچیلر با لحنی انتقادی به نارسایی‌های میدانی در سطح مناطق شهری اشاره کرد و گفت: متأسفانه در مجاورت پل تاریخی آجی‌چای، در جوار مقبره مطهر پنج شهید گمنام، فضا به خوابگاه معتادان متجاهر بدل شده است که لازم است شهردار منطقه 4 سریعاً به این وضعیت رسیدگی کند؛ شهید، جایگاه والایی دارد و باید حرمت این مکان‌های مقدس حفظ شود.

وی با انتقاد شدید از وضعیت فیزیکی و بهداشتی مخازن زباله در سطح معابر شهری افزود: وضعیت ظاهری باکس‌های زباله سال‌هاست حل‌نشده باقی مانده است. بسیاری از این مخازن فرسوده بوده و سیمای بصری شهر را مخدوش کرده‌اند. به‌عنوان نمونه، در خیابان اصمعی و در کنار مرکز اورژانس، باکسی قرار گرفته که هم چهره زننده‌ای دارد و هم شیرابه از آن سرازیر است؛ همچنین وجود سطل‌های زباله روباز در مقابل موزه‌ها غیرقابل توجیه است. در طول این سال‌ها یک بار هم فرآیند ضدعفونی و شست‌وشوی این مخازن مشاهده نشده و اگر چنین اقدامی صورت می‌گیرد، مدیران مربوطه مستندات تصویری آن را ارائه دهند؛ ضمن آنکه نباید رسیدگی به باکس‌ها صرفاً به معابر اصلی و مسیرهای تردد مدیران خلاصه شود.

چمنی، دیگر عضو شورا، نیز پدیده زباله‌گردی را آسیبی گزنده برای جامعه دانست و گفت: تکرار زباله‌گردی شأن و منزلت مردم را خدشه‌دار می‌کند و جای تأسف است که شاهد مراجعه پیاپی افراد به سطل‌های زباله در سطح شهر باشیم. علاوه بر حل ریشه‌ای این آسیب، تأمین ایمنی و سلامت کارگران و پاکبانان شهری در حین کار باید به‌طور صددرصدی رعایت شود؛ چراکه مدیریت اصولی پسماند از بنیادی‌ترین تکالیف شهرداری در راستای صیانت از سلامت عمومی است.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند تبریز در پاسخ به ابهامات و تذکرات مطرح‌شده اعضای شورا، توضیحات تکمیلی ارائه داد و اعلام کرد: در خصوص وضعیت باکس‌های زباله، مطالعات گسترده‌ای صورت گرفته و بهره‌گیری از باکس‌های پلیمری نوین در دستور کار است، اما راهبرد کلان سازمان بر مبنای کاهش تدریجی تعداد باکس‌های سنتی و جایگزینی آن‌ها با مخازن زیرزمینی پایه‌ریزی شده است.

دیزجی‌اصل با تأکید بر استمرار گندزدایی مخازن گفت: عملیات ضدعفونی و شست‌وشوی مخازن به‌صورت مدون در حال اجراست؛ از سوی دیگر، حرکت به سمت تغییر الگوی جمع‌آوری و انتقال پسماند به شیفت شبانه در حال پیگیری است تا بار ترافیکی و آلودگی بصری در طول روز کاهش یابد.

وی درباره پسماندهای مراکز درمانی نیز تصریح کرد: روزانه بالغ بر 20 تن پسماند بیمارستانی در کلانشهر تبریز تولید می‌شود که بر اساس قانون جامع مدیریت پسماند، مسئولیت عادی‌سازی و اتوکلاو آن‌ها بر عهده بیمارستان‌ها و مراکز درمانی است و پس از آن سازمان نسبت به دفن اصولی آن‌ها اقدام می‌کند. افزون بر این، در زمینه تولید کود کمپوست استاندارد و نوسازی ماشین‌آلات مکانیزه نیز اقدامات مؤثری رقم خورده که بخشی از درآمدهای پایدار سازمان را پوشش می‌دهد.

بررسی موضوع رسیدگی به وضعیت خانواده‌های شهدای جنگ رمضان

در بخش دوم نشست پارلمان شهری تبریز، دستور جلسات حمایتی و عمرانی مطرح شد. در دستور جلسه سوم، موضوع رسیدگی به وضعیت خانواده‌های شهدای جنگ رمضان مورد بحث و تبادل‌نظر قرار گرفت. 

امیرحقیان با انتقاد از تأخیر در بازسازی ابنیه آسیب‌دیده اظهار داشت: مهلت سه‌ماهه مبلغی که برای رهن مسکن این خانواده‌ها اختصاص یافته بود به پایان رسیده است؛ قرار بود شهرداری در کوتاه‌ترین زمان، بازسازی خانه‌های تخریب‌شده در خیابان میرداماد و سایر نقاط را به سرانجام برساند، اما عملکرد مدیریت شهری در این پرونده موفق نبوده و مردم همچنان با بحران اسکان و تورم بازار رهن دست‌به‌گریبان هستند.

در پایان بررسی این لایحه، با موافقت و رأی اکثریت اعضای شورای اسلامی شهر تبریز، مجوز مساعدت مالی به مبلغ 200 میلیارد ریال (20 میلیارد تومان) به منظور کمک‌هزینه‌های درمانی و جبران بخشی از خسارات وارده به اسباب و اثاثیه منازل آسیب‌دیده خانواده‌های شهدای جنگ رمضان به تصویب رسید.

در ادامه این جلسه، مصوبات کمیته نامگذاری معابر و اماکن عمومی کلانشهر تبریز به رأی گذاشته شد که طی آن، تغییر نام و ثبت عناوین جدید برای چندین نقطه شهری تعیین تکلیف گردید؛ از جمله نامگذاری خیابان مجاور بیمارستان اعصاب و روان فجر به نام «شهید اختیاری»، تغییر نام کوچه شبنم 3 در محله فرهنگیان منطقه 2 به نام «شهید رسول حیدری خواجه»، نامگذاری کوچه شش‌متری اول در اخماقیه به نام «شهید محمدرضا قنبری» و نامگذاری بلوار امتداد بلوار پروفسور هشترودی در شهرک خاوران به نام دانشمند برجسته «دکتر احمد صبور اردوبادی» با اکثریت آرا تصویب شد. همچنین نامگذاری پل و میدان اتصالی سه‌راهی اهر به بزرگراه پیامبر اعظم(ص) به نام «قانون اساسی» و انتخاب نام برای پارک جدیدالاحداث محدوده گلکار جهت بررسی‌های کارشناسی بیشتر به کمیته تخصصی ارجاع شد.