عبور خط ۲ مترو از محدوده مسجد جامع عتیق تأیید نشد؛ بررسی‌ها ادامه دارد

امیر کرم‌زاده در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به برگزاری نشست شورای پایگاه‌های میراث جهانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در روز یکشنبه ۲۶ مهرماه اظهار کرد: در این جلسه که با حضور فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه‌های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، برگزار شد، پرونده عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق و نتایج مطالعات انجام‌شده درباره این مسیر مورد بررسی کارشناسی قرار گرفت.

وی افزود: در این نشست، نتایج مطالعات شرکت مسئول بررسی پرونده با حضور کارشناسان، صاحب‌نظران و متولیان مرتبط بررسی شد و سعید ساکت، معاون حمل‌ونقل شهرداری اصفهان، نیز در جلسه حضور داشت؛ با این حال، عبور خط ۲ مترو از محدوده مورد بحث در این مرحله مورد تأیید قرار نگرفت و مقرر شد بررسی‌های کارشناسی بیشتری درباره پرونده انجام شود.

مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان با تأکید بر اینکه تعیین تکلیف نهایی این موضوع به ادامه بررسی‌های تخصصی وابسته است، تصریح کرد: در هفته‌های آینده مشخص خواهد شد که عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق مورد تأیید وزارت میراث فرهنگی قرار می‌گیرد یا خیر.

عبور مترو از محدوده مسجد جامع عتیق در انتظار بررسی تکمیلی

کرم‌زاده با اشاره به اینکه پرونده خط ۲ مترو در نشست اخیر شورای پایگاه‌های میراث جهانی به تأیید نهایی نرسیده است، بیان کرد: نتایج مطالعات ارائه‌شده در جلسه بررسی شد، اما برای تصمیم‌گیری درباره این مسیر، ادامه بررسی کارشناسی ضرورت دارد و موضوع در هفته‌های آینده مجدداً در شورا بررسی خواهد شد.

بر این اساس، نتیجه نشست اخیر را باید در چارچوب ادامه فرایند ارزیابی پرونده تفسیر کرد؛ چراکه در این مرحله، نه موافقت نهایی وزارت میراث فرهنگی با عبور مترو اعلام شده و نه تصمیم قطعی درباره رد مسیر یا ضرورت تغییر آن اتخاذ شده است.

اهمیت این موضوع از آن جهت است که تعیین مسیر زیرساخت‌های حمل‌ونقل شهری در محدوده‌های تاریخی، به‌ویژه در مجاورت آثار دارای ارزش جهانی، مستلزم بررسی دقیق ملاحظات فنی و حفاظتی است. در چنین پرونده‌هایی، ارزیابی طرح پیشنهادی باید بر اساس مستندات مطالعاتی و نتایج بررسی‌های تخصصی انجام شود تا امکان تصمیم‌گیری مستدل درباره پیامدهای احتمالی اجرای پروژه فراهم شود.

مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان نیز با اشاره به ادامه روند بررسی پرونده، نتیجه نهایی را وابسته به جمع‌بندی کارشناسی در هفته‌های آینده دانست. به این ترتیب، سرنوشت عبور خط ۲ مترو از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق همچنان به تصمیم نهایی وزارت میراث فرهنگی در چارچوب بررسی‌های جاری وابسته است.

پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق و حساسیت‌های مسیر مترو

مسجد جامع عتیق اصفهان، یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی کشور و از شاخص‌ترین آثار معماری اسلامی ایران است که ارزش‌های تاریخی، معماری و فرهنگی آن در شکل‌گیری هویت تاریخی شهر اصفهان جایگاهی ویژه دارد. اهمیت این مجموعه صرفاً به بنای مسجد محدود نمی‌شود و حفاظت از ارزش‌های تاریخی آن، توجه به محدوده و بستر پیرامونی اثر را نیز ضروری می‌کند.

از این منظر، بررسی عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق، موضوعی فراتر از انتخاب یک مسیر برای توسعه شبکه حمل‌ونقل عمومی است. تعیین تکلیف چنین مسیری باید با در نظر گرفتن ملاحظات مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی و مستندات فنی طرح پیشنهادی انجام شود.

در پروژه‌های عمرانی واقع در بافت‌های تاریخی، موضوعاتی مانند شرایط زمین، ویژگی‌های مسیر زیرزمینی، شیوه اجرای عملیات و پیامدهای احتمالی آن برای بناها و ساختارهای تاریخی می‌توانند در ارزیابی کارشناسی اهمیت داشته باشند. با این حال، درباره پرونده خط ۲ متروی اصفهان، جزئیات فنی نتایج مطالعات ارائه‌شده در نشست اخیر و محورهای مشخص مورد نیاز برای بررسی تکمیلی در اطلاعات اعلام‌شده تشریح نشده است؛ بنابراین، نمی‌توان درباره وجود یا میزان خطر مشخص برای مسجد جامع عتیق نتیجه‌گیری قطعی کرد.

در این شرایط، تأیید نشدن مسیر در جلسه اخیر نیز نباید به‌عنوان اثبات قطعی آسیب‌زا بودن آن تلقی شود. آنچه تاکنون روشن شده، این است که پرونده با وجود ارائه نتایج مطالعات به شورای پایگاه‌های میراث جهانی، در این مرحله به تأیید نرسیده و بررسی بیشتر آن ضرورت دارد.

نقش بررسی‌های کارشناسی در تعیین تکلیف پرونده

کرم‌زاده با اشاره به بررسی پرونده در شورای پایگاه‌های میراث جهانی وزارت میراث فرهنگی، بر ادامه فرایند کارشناسی برای تعیین تکلیف مسیر پیشنهادی تأکید کرد. در این فرایند، نتایج مطالعات ارائه‌شده از سوی شرکت مسئول بررسی پرونده، در کنار ملاحظات مطرح‌شده از سوی کارشناسان و متولیان مرتبط، در روند تصمیم‌گیری مورد توجه قرار گرفته است.

حضور فرهاد عزیزی زلانی، مدیرکل پایگاه‌های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، و سعید ساکت، معاون حمل‌ونقل شهرداری اصفهان، در این نشست نیز در چارچوب مشارکت متولیان مرتبط با موضوع قابل توجه است؛ با این حال، جزئیات دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی افراد حاضر و مواضع اختصاصی هر یک از اعضا، بدون دسترسی به صورت‌جلسه رسمی قابل انتساب نیست.

در پرونده‌هایی از این دست، صرف ارائه یک گزارش مطالعاتی به معنای تأیید خودکار طرح نیست؛ همان‌طور که ادامه بررسی‌ها نیز به‌تنهایی به معنای رد قطعی آن محسوب نمی‌شود. تصمیم نهایی باید پس از ارزیابی مستندات و جمع‌بندی ملاحظات تخصصی اتخاذ شود.

از این رو، مرحله پیش‌رو برای پرونده خط ۲ متروی اصفهان اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. بررسی مجدد در شورای پایگاه‌های میراث جهانی می‌تواند زمینه روشن شدن نتیجه ارزیابی‌ها و اعلام نظر نهایی وزارت میراث فرهنگی درباره امکان عبور مسیر پیشنهادی از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق را فراهم کند.

توسعه حمل‌ونقل عمومی و ضرورت حفاظت از میراث جهانی

توسعه حمل‌ونقل عمومی یکی از نیازهای مهم کلان‌شهر اصفهان است؛ با این حال، اجرای زیرساخت‌های شهری در محدوده‌های تاریخی، مستلزم توجه هم‌زمان به الزامات توسعه شهری و حفاظت از میراث فرهنگی است. در چنین شرایطی، انتخاب مسیر و تعیین شیوه اجرای پروژه باید بر پایه بررسی‌های تخصصی و با توجه به ویژگی‌های مکانی و تاریخی محدوده انجام شود.

مسئله اصلی در پرونده عبور خط ۲ مترو از محدوده مسجد جامع عتیق نیز تعیین تکلیف امکان اجرای مسیر پیشنهادی در چارچوب ملاحظات میراثی است؛ موضوعی که بررسی آن به جمع‌بندی کارشناسی و تصمیم مرجع مسئول وابسته است.

در این میان، اعلام دقیق نتیجه بررسی‌ها و تبیین مبانی تصمیم نهایی می‌تواند به روشن شدن وضعیت پرونده برای افکار عمومی و متولیان پروژه کمک کند. با توجه به اهمیت مسجد جامع عتیق در میراث تاریخی اصفهان، هرگونه تصمیم درباره مسیر مترو باید بر اساس مستندات قابل اتکا و ارزیابی‌های تخصصی اتخاذ شود.

بر اساس اعلام مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان، عبور خط ۲ مترو از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق در نشست اخیر شورای پایگاه‌های میراث جهانی تأیید نشده است و بررسی کارشناسی بیشتر آن در هفته‌های آینده ادامه خواهد یافت. بنابراین، تا پیش از اعلام نتیجه نهایی، نمی‌توان از صدور مجوز قطعی برای عبور مترو یا رد نهایی مسیر پیشنهادی سخن گفت.

کرم‌زاده با اشاره به اینکه نتیجه بررسی‌های آتی وضعیت این پرونده را مشخص خواهد کرد، تأکید کرد که در هفته‌های آینده روشن می‌شود آیا وزارت میراث فرهنگی با عبور خط ۲ متروی اصفهان از محدوده پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق موافقت می‌کند یا خیر.

به این ترتیب، پرونده عبور خط ۲ مترو از محدوده این اثر تاریخی همچنان در مرحله بررسی کارشناسی قرار دارد و نتیجه نهایی آن به ادامه ارزیابی‌ها و تصمیم شورای پایگاه‌های میراث جهانی وابسته است.