روایتی از ترور دو بانو در سیستان و بلوچستان

خبرگزاری مهر- گروه استان ها، مصطفی جهانشاهی*: پس از شهادت دو بانوی خدمتگزار از کادر فراجا و سپاه در سیستان‌وبلوچستان، آنچه بیش از خود حادثه به چشم آمد، واکنش گسترده جامعه استان بود. از خطبه‌های نماز جمعه در برخی شهرها و مواضع سران طوایف تا حضور مردم در اجتماعات شبانه زاهدان، زابل و ایرانشهر، صداهای مختلفی در محکومیت این ترورها بلند شد؛ واکنشی که نشان داد جامعه استان، هدف قرار دادن زنان را نه صرفاً یک اقدام خشونت‌آمیز، بلکه تعرض به ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی خود می‌داند.

در فرهنگ بلوچ، حرمت زن جایگاهی بنیادین دارد و «میار»، به‌عنوان آیین دیرینه پناه‌دادن و حمایت از افراد، قرن‌ها یکی از ستون‌های اخلاق اجتماعی این سرزمین بوده است. تروری که زن را هدف می‌گیرد، پیش از آنکه بخواهد پیام سیاسی خود را به جامعه تحمیل کند، به ارزش‌هایی اهانت می‌کند که نسل‌ها در میان مردم این دیار پاس داشته شده‌اند. طبیعی است مردمی که حرمت زن و سنت حمایت از پناه‌جویان را بخشی از هویت فرهنگی خود می‌دانند، چنین تعرضی را برنتابند. از همین منظر، فاصله میان جامعه و نخبگان استان با گروهک‌های تروریستی بیش از پیش آشکار می‌شود.

به نظر می‌رسد گروهک‌های تروریستی در پی عادی‌سازی خشونت و عبور تدریجی از خطوط قرمز فرهنگی و اجتماعی جامعه استان هستند. این جریان‌ها با طرح ادعاهایی درباره تبعیض قومی و مذهبی، می‌کوشند اقدامات خود را توجیه کنند؛ حال آنکه ترور زنان و هدف قرار دادن افراد خدمتگزار، نه‌تنها کمکی به تحقق مطالبات مردم نمی‌کند، بلکه امنیت، اعتماد اجتماعی و همبستگی میان اقوام و مذاهب را نیز تهدید می‌کند.

البته نمی‌توان نارسایی‌ها و ضعف‌های احتمالی در سیاست‌گذاری و روند توسعه استان را نادیده گرفت؛ اما نقد عملکردها و پیگیری مطالبات مردم، مسیری متفاوت از خشونت و ترور دارد. در سال‌های اخیر، توسعه سیستان‌وبلوچستان، سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف و استفاده از ظرفیت نخبگان بومی، از جمله انتصاب استاندار اهل‌سنت، در کانون توجه قرار گرفته است. این اقدامات، فارغ از ارزیابی میزان موفقیت و تحقق اهداف آنها، نشان می‌دهد که مطالبات توسعه‌ای و اجتماعی را باید در چارچوب راهکارهای مدنی و سازوکارهای قانونی دنبال کرد، نه با توسل به خشونت.

در چنین شرایطی، تداوم اقدامات تروریستی و عبور از حرمت‌های فرهنگی می‌تواند تلاشی برای فرسایش حساسیت عمومی نسبت به جنایت باشد؛ مسیری خطرناک که اگر در برابر آن ایستادگی نشود، ممکن است دامنه خشونت را به دیگر بخش‌های جامعه گسترش دهد. نگرانی اصلی آن است که با تکرار جنایت، قبح خون‌ریزی از میان برود و هدف قرار دادن افراد، فارغ از جایگاه اجتماعی، قومی و مذهبی آنان، به امری عادی تبدیل شود.

سخن پایانی اینکه توسعه و پیشرفت سیستان‌وبلوچستان بدون امنیت پایدار و صیانت از حرمت‌های انسانی امکان‌پذیر نیست. باید راه ترور را بست و اجازه نداد گروهک‌های تروریستی با پوشاندن چهره جنایتکارانه خود در پس ادعاهای اعتراضی، برای خشونت مشروعیت‌سازی کنند. محکومیت این اقدامات از سوی مردم، علما و سران طوایف و تقویت همبستگی اجتماعی، نقشی اساسی در جلوگیری از عادی‌سازی جنایت دارد. این خطری است که امروز استان با آن روبه‌روست و غفلت از آن می‌تواند فردای جامعه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

*مدیرکل تبلیغات اسلامی سیستان و بلوچستان