بازسازی پل B1 کرج کمتر از ۱۸ ماه زمان می‌برد

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: پل B1 کرج، بلندترین سازه پل در خاورمیانه، از شاخص‌ترین پروژه‌های عمرانی استان البرز بود؛ سازه‌ای که برای تکمیل بزرگراه شمالی کرج، کاهش بار ترافیکی معابر شهری و تسهیل تردد در محورهای پیرامونی این کلان‌شهر ساخته شد. طراحی و اجرای آن به دست مهندسان و متخصصان ایرانی انجام گرفت و پروژه به نمادی از توان فنی داخلی در اجرای طرح‌های بزرگ زیرساختی بدل شد.

این پل در چارچوب پروژه بزرگراه شمالی و با محوریت مدیریت شهری شکل گرفت؛ طرحی که قرار بود بخشی از ترافیک عبوری تهران و کرج را از مسیرهای درون‌شهری خارج کند. با توجه به اهمیت ملی و منطقه‌ای پروژه، مشارکت دولت در تأمین منابع مالی نیز در دستور کار قرار گرفت. بعدها این سازه به نام شهید آیت‌الله رئیسی نام‌گذاری شد.

روند این پروژه در روز طبیعت، سیزدهم فروردین‌ماه و در سی و ششمین روز جنگ رمضان، با حمله جنگنده‌های آمریکایی به دستور دونالد ترامپ متوقف شد.

بمباران و تخریب پل B1، افزون بر خسارت به یکی از مهم‌ترین سازه‌های کرج، به شهادت و مجروح شدن بیش از ۱۰۰ شهروند انجامید. پس از آن، بازسازی پل به یکی از مطالبات اصلی شهروندان و مسئولان استان تبدیل شد.

اکنون با گذشت حدود ۷ ماه از بمباران این پل؛ مسئله فقط بازسازی یک سازه آسیب‌دیده نیست. تأمین اعتبار، تعیین سهم دولت و شهرداری و روشن شدن زمان آغاز و پایان عملیات اجرایی، چالش‌های اصلی پیش روی پروژه است.

به گفته رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز، طبق تفاهم انجام‌شده دولت و شهرداری کرج هر یک باید ۵۰ درصد هزینه‌ها را تأمین کنند. بخشی از تعهد دولت از محل اعتبارات ملی و بخشی از راه مولدسازی دارایی‌های دولتی در استان پیش‌بینی شده است؛ مسیری که به‌دلیل طولانی شدن تعیین تکلیف زمین زنبق با تأخیر روبه‌رو شده است.

وی می‌گوید که در صورت تأمین به‌موقع منابع، بازسازی و تکمیل پل در کمتر از ۱۸ ماه ممکن است؛ وعده‌ای که تحقق آن به عملیاتی شدن تعهدات مالی هر دو طرف وابسته است.

برای بررسی آخرین وضعیت تأمین اعتبار، نحوه مشارکت دولت و شهرداری و موانع مولدسازی زمین زنبق، با توحید شیریزاد، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان البرز گفت‌وگو کرده‌ایم. در این مصاحبه همچنین این پرسش مطرح شده که دولت برای ایفای تعهداتش و پرهیز از فشار مضاعف بر مدیریت شهری کرج چه باید بکند.

آقای شیریزاد پروژه پل B1 کرج در ابتدا با چه هدفی آغاز شد؟

این پروژه در ابتدا با عنوان کمربند شمالی کرج و با محوریت شهرداری تعریف شد. هدف اصلی آن، تکمیل شبکه ارتباطی شهر و انتقال بخشی از ترافیک تهران و کرج به مسیرهای پیرامونی و خارج از محدوده شهری بود.

با توجه به اهمیت این بزرگراه در کاهش ترافیک داخلی کرج و تسهیل رفت‌وآمد شهروندان، در ادامه تصمیم گرفته شد دولت نیز برای تأمین منابع مالی و تکمیل پروژه مشارکت کند. به این ترتیب، طرح از یک پروژه صرفاً شهری فراتر رفت و مشارکت دولت در آن شکل گرفت.

سهم دولت و شهرداری در تأمین هزینه‌های پروژه چقدر است؟

بر اساس تفاهم انجام‌شده، قرار است دولت و شهرداری کرج هرکدام ۵۰ درصد هزینه‌های پروژه را تأمین کنند. این تقسیم مسئولیت از قبل وجود داشته و پس از آسیب‌دیدن پل نیز قرار نیست تغییر کند.

بنابراین، بازسازی پل شهید آیت‌الله رئیسی نیز باید بر مبنای همین مشارکت انجام شود. نه قرار است دولت کنار برود و نه تمام بار مالی پروژه بر دوش شهرداری کرج قرار بگیرد.

سهم دولت از چه محلی تأمین می‌شود؟

طبق تفاهمات انجام‌شده، بخشی از سهم دولت از محل اعتبارات ملی و بخش دیگری از طریق مولدسازی دارایی‌های دولتی در استان البرز تأمین خواهد شد. این دو مسیر برای ایفای تعهدات مالی دولت در پروژه پیش‌بینی شده‌اند.

البته فرایند مولدسازی با مشکلاتی روبه‌رو شده و تأخیرهایی در آن به وجود آمده است. پیگیری‌ها برای رفع موانع ادامه دارد و امیدواریم مراحل باقی‌مانده هرچه زودتر طی شود تا منابع موردنیاز در اختیار پروژه قرار بگیرد.

شهرداری کرج سهم خود را چگونه پرداخت می‌کند؟

آورده شهرداری فقط به پرداخت نقدی محدود نیست. بخشی از سهم مدیریت شهری از طریق تملکات مسیر، خرید زمین‌ها و انجام اقدامات موردنیاز برای اجرای پروژه تأمین می‌شود.

بخش دیگری از تعهدات شهرداری نیز می‌تواند به‌صورت نقدی یا از روش‌های دیگر در اختیار پیمانکار قرار بگیرد. همین سازوکار در ادامه پروژه و مرحله بازسازی نیز باید دنبال شود.

حمله سیزدهم فروردین چه تغییری در توافق مالی دولت و شهرداری ایجاد کرد؟

پس از اتفاقی که در سیزدهم فروردین رخ داد، اصل تفاهم میان دولت و شهرداری تغییر نکرد. البته این حادثه موجب ایجاد تأخیر در روند پروژه شد، اما تصمیم بر این بود که همان سازوکار مالی قبلی ادامه پیدا کند.

موضوع در مراجع مربوط، از جمله وزارت راه و شهرسازی و دستگاه‌های نظارتی استان، مورد پیگیری قرار گرفت و بر ادامه روند توافق‌شده تأکید شد. بنابراین، بازسازی نیز باید با همان مشارکت ۵۰ درصدی دولت و ۵۰ درصدی شهرداری پیش برود.

آیا پس از تخریب پل، مسئولیت مالی جدیدی بر عهده شهرداری گذاشته شده است؟

خیر؛ بر اساس تفاهم موجود، دولت همچنان در این پروژه مشارکت دارد و قرار نیست شهرداری کرج به‌تنهایی هزینه‌های بازسازی را تأمین کند. توافق قبلی همچنان مبنای کار است و هر دو طرف باید تعهدات خود را انجام دهند.

آنچه اهمیت دارد، تأمین به‌موقع منابع مالی است. اگر اعتبار موردنیاز در زمان مناسب فراهم شود، امکان پیشبرد سریع‌تر عملیات بازسازی وجود خواهد داشت؛ اما تأخیر در تأمین منابع می‌تواند بر زمان تکمیل پروژه اثر بگذارد.

بازسازی پل در چه مدت امکان‌پذیر است؟

در صورت تأمین مالی مناسب و به‌موقع، امکان بازسازی و تکمیل پروژه در کمتر از ۱۸ ماه وجود دارد. این زمان‌بندی به فراهم شدن منابع مالی و اجرای تعهدات مربوط وابسته است.

هدف این است که پروژه در کوتاه‌ترین زمان ممکن تکمیل و دوباره در اختیار مردم قرار بگیرد. برای تحقق این هدف، باید روند تأمین اعتبار و اقدامات اجرایی بدون تأخیر غیرضروری دنبال شود.

مولدسازی در سطح کشور با مشکلات و محدودیت‌های متعددی روبه‌رو بوده است. فیلترها، مراحل اداری و ضوابط مختلفی وجود دارد که گاهی فرایند تعیین تکلیف دارایی‌ها را طولانی می‌کند و مانع تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده می‌شود.

در سال نخست اجرای این سیاست، بر اساس رقمی که به خاطر دارم، حدود ۳ همت درآمد از محل مولدسازی پیش‌بینی شده بود، اما درآمد تحقق‌یافته کمتر از یک همت بود. در سال‌های بعد نیز در بسیاری از استان‌ها مشکلات مشابهی وجود داشت و به‌جز چند مورد خاص، نتایج موردانتظار به دست نیامد.

وضعیت مولدسازی دارایی‌های دولتی در البرز چگونه است؟

استان البرز نیز با همان مشکلات عمومی مولدسازی در کشور مواجه بوده است. علاوه بر این، در موضوع زمین زنبق، مسائلی در زمینه قیمت‌گذاری مطرح شد که روند کار را با اختلال روبه‌رو کرد.

در ادامه، بررسی‌ها و رفت‌وبرگشت‌های کارشناسی و اداری انجام شد و جمع‌بندی مسئولان مربوط این بود که فرایند انجام‌شده در استان، از نظر قانونی و قیمت‌گذاری، درست بوده است. با این حال، برای نهایی شدن موضوع باید مراحل قانونی باقی‌مانده طی شود.

اختلاف بر سر قیمت‌گذاری زمین زنبق به کجا رسید؟

در موضوع قیمت‌گذاری زمین زنبق، مسائلی مطرح شد که باعث شد فرایند تعیین تکلیف آن طولانی شود. با پیگیری‌های انجام‌شده و بررسی دوباره موضوع، مسئولان مرتبط به این جمع‌بندی رسیدند که قیمت‌گذاری انجام‌شده در استان با شرایط مربوط انطباق داشته و ضوابط قانونی رعایت شده است.

در حال حاضر، موضوع از نظر بررسی‌های انجام‌شده روی کاغذ حل شده و فرایندهای قانونی دیگری باید طی شود. امیدواریم این مراحل نیز به‌زودی به نتیجه برسد تا امکان استفاده از ظرفیت این دارایی در چارچوب برنامه پیش‌بینی‌شده فراهم شود.

آیا زمین زنبق یکی از منابع موردنظر دولت برای تأمین سهم خود در بازسازی پل است؟

زمین زنبق در چارچوب موضوع مولدسازی دارایی‌های دولت در استان مطرح شده است. اصل برنامه این است که بخشی از سهم دولت از طریق مولدسازی تأمین شود و این موضوع در کنار اعتبارات ملی قرار دارد.

با این حال، تحقق این ظرفیت به طی شدن مراحل قانونی و اجرایی وابسته است. تا زمانی که این فرایند نهایی نشود، نمی‌توان درباره زمان دقیق تأمین منابع حاصل از آن اظهارنظر قطعی کرد.

آیا مشکلات مولدسازی ممکن است بازسازی پل را بیش از ۱۸ ماه به تأخیر بیندازد؟

زمان کمتر از ۱۸ ماه، مشروط به تأمین مناسب و به‌موقع منابع مالی است. بنابراین، هر عاملی که موجب تأخیر در تأمین اعتبار شود، می‌تواند بر روند اجرایی پروژه تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، پیگیری منابع پیش‌بینی‌شده و تکمیل مراحل اداری اهمیت دارد. اگر تعهدات مالی به‌موقع انجام شود، امکان حرکت بر اساس زمان‌بندی اعلام‌شده فراهم خواهد بود.

با توجه به هزینه‌های قبلی شهرداری، آیا منصفانه است که مدیریت شهری دوباره برای بازسازی پل هزینه کند؟

باید به نقش این پروژه در شبکه ترافیکی کرج توجه کرد. حتی پیش از تکمیل اتصال این مسیر به اتوبان شهید همت، بخشی از ترافیک داخلی کرج از بزرگراه شمالی عبور می‌کرد و این مسیر در رفت‌وآمد شهروندان مؤثر بود.

در عین حال، همان‌طور که تأکید کردم، قرار نیست شهرداری به‌تنهایی هزینه بازسازی را پرداخت کند. تفاهم دولت و شهرداری همچنان برقرار است و هر دو طرف باید برای تکمیل پروژه و بازگرداندن آن به چرخه بهره‌برداری همکاری کنند.

دولت از چه مسیرهای دیگری به مدیریت شهری کمک می‌کند؟

یکی از مسیرهای حمایت مالی دولت از شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، سهم آنها از مالیات بر ارزش افزوده است. بر اساس توضیح مطرح‌شده در این زمینه، چهار درصد از مالیات بر ارزش افزوده کالاها و خدمات به سهم شهرداری‌ها و دهیاری‌ها اختصاص دارد.

این منابع در مجموع رقم قابل‌توجهی را تشکیل می‌دهد و مبالغی در مقیاس چند همت در اختیار شهرداری‌ها و دهیاری‌های مختلف قرار می‌گیرد. این سازوکار یکی از مسیرهای حمایت مالی از مدیریت شهری است، هرچند تعهدات مربوط به پل B1 باید بر اساس توافق مشخص همین پروژه پیگیری شود.

آیا سهم شهرداری‌ها از مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند جایگزین تعهد مستقیم دولت برای بازسازی پل باشد؟

موضوع سهم شهرداری‌ها از مالیات بر ارزش افزوده، یک سازوکار عمومی برای حمایت از مدیریت شهری است. اما درباره پل B1، تفاهم مشخصی میان دولت و شهرداری وجود دارد که بر اساس آن هر طرف باید ۵۰ درصد هزینه‌های پروژه را تأمین کند.

بنابراین، اصل مشارکت دولت در بازسازی همچنان برقرار است و باید مطابق همان توافق دنبال شود. انتظار می‌رود هر دو طرف منابع موردنیاز را تأمین کنند تا پروژه در زمان مناسب به پایان برسد.

چه اقدامی می‌تواند روند بازسازی پل شهید رئیسی را سرعت ببخشد؟

مهم‌ترین مسئله، تأمین مالی مناسب و به‌موقع است. باید اعتبارات ملی پیش‌بینی‌شده و ظرفیت مولدسازی دارایی‌های دولتی در چارچوب قانونی پیگیری شود و مراحل باقی‌مانده بدون تأخیر غیرضروری به نتیجه برسد.

در کنار آن، شهرداری نیز باید سهم خود را مطابق توافق تأمین کند. هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و اجرای تعهدات هر دو طرف، زمینه را برای بازسازی و تکمیل پروژه در زمان کوتاه‌تر فراهم می‌کند.

پیام شما به مردم کرج درباره آینده پل B1 چیست؟

تفاهم میان دولت و شهرداری برای مشارکت در پروژه برقرار است و قرار نیست دولت از مسئولیت خود کنار برود. سهم هر طرف ۵۰ درصد است و تأمین اعتبارات ملی و استفاده از ظرفیت مولدسازی دارایی‌های دولتی برای تأمین سهم دولت در نظر گرفته شده است.

امیدواریم با تأمین به‌موقع منابع مالی، بازسازی و تکمیل پل در کمتر از ۱۸ ماه انجام شود و این مسیر دوباره در اختیار مردم قرار بگیرد. هدف این است که دولت و مدیریت شهری در کنار یکدیگر تعهدات خود را اجرا کنند و شهروندان کرجی هرچه زودتر از مزایای این پروژه بهره‌مند شوند.