بررسی وضعیت شهرستان تازه‌تأسیس جعفرآباد؛چالش کم‌آبی ونیازهای توسعه‌ ای

خبرگزاری مهر- گروه استانها: در پهنه شمال‌غربی استان قم، جایی میان دشت‌های حاصلخیز کشاورزی و ارتفاعات کوهستانی، شهرستان جعفرآباد قرار داردt منطقه‌ای که هویت اقتصادی آن با زمین و آب گره خورده و زندگی بخش قابل توجهی از ساکنانش بر مدار کشاورزی و دامداری می‌چرخد.

جعفرآباد اگرچه در همسایگی قم و در مسیر ارتباطی محور ساوه و سلفچگان واقع شده، اما توسعه زیرساخت‌ها، تأمین منابع پایدار آب، ارتقای راه‌های ارتباطی و گسترش خدمات عمومی همچنان از مسائل مهم پیش روی این شهرستان به شمار می‌رود.

جعفرآباد در سال ۱۴۰۰ به شهرستانی مستقل تبدیل شد، محدوده‌ای متشکل از دو بخش مرکزی و قاهان که هر کدام ویژگی‌های جغرافیایی و ظرفیت‌های متفاوتی دارند و شهر جعفریه، مرکز این شهرستان در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری شمال‌غرب قم قرار گرفته و پیش از ثبت به‌عنوان شهر در سال ۱۳۷۵، گازران نامیده می‌شد.

بخش مرکزی با دهستان‌های جعفرآباد و باقرآباد و شهر جعفریه، کانون اصلی فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی شهرستان است و بخش قاهان نیز با برخورداری از روستاهایی همچون کاسوا، نویس و انجیله، سیمایی کوهستانی و طبیعتی متفاوت دارد.

در کنار دشت‌های کشاورزی، قاهان و روستاهای پیرامونی آن از ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری برخوردارند، دره قاهان در مسیر جاده ساوه به سلفچگان و در محدوده مرزی استان‌های قم و مرکزی قرار دارد و چشمه‌ها و قنات‌های روستای کهندان نیز از ویژگی‌های طبیعی این منطقه محسوب می‌شوند، با این حال، بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها و تبدیل جاذبه‌های طبیعی به فرصت‌های پایدار اقتصادی، به توسعه زیرساخت‌ها و ورود سرمایه‌گذاران نیاز دارد.

جعفریه و اراضی پیرامونی آن، سیمای اقتصادی شهرستان را شکل داده‌اند، منطقه‌ای با حدود ۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی و نزدیک به ۴۰۰ هزار رأس دام که در تولید محصولات زراعی و فعالیت‌های دامپروری جایگاه قابل توجهی دارد.

گندم، جو، طالبی، انگور، انار، پنبه، کلزا و یونجه از محصولات مهم این منطقه هستند و فعالیت صنایع غذایی نیز بخشی از ظرفیت اقتصادی آن را تشکیل می‌دهد و وجود حدود ۳۵ کارخانه صنعتی در ناحیه صنعتی طغرود، در کنار ظرفیت‌های کشاورزی، زمینه اشتغال را فراهم کرده، هرچند ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با نیاز جوانان بومی همچنان از مطالبات منطقه است.

اما در پس این ظرفیت‌ها، مسئله آب به یکی از تعیین‌کننده‌ترین چالش‌های توسعه جعفرآباد تبدیل شده است و خشکسالی‌های سال‌های اخیر، افت منابع آبی و دشواری تأمین آب در برخی روستاها، ضرورت مدیریت مصرف و حفاظت از منابع زیرزمینی را دوچندان کرده است.

برداشت از چاه‌های غیرمجاز و نگرانی از تشدید فرونشست زمین نیز بر پیچیدگی این مسئله افزوده است، چالشی که آینده کشاورزی و پایداری سکونت در منطقه را به نحوه مدیریت منابع آب پیوند می‌زند.

در بخش زیرساختی نیز اگرچه طرح‌های متعددی به اجرا رسیده، اما نیازهای شهرستان با افتتاح پروژه‌ها پایان نمی‌یابد و بهسازی محورهای مواصلاتی، روکش آسفالت، رفع نقاط حادثه‌خیز و تکمیل راه‌های روستایی، در منطقه‌ای که بخشی از ترددهای ترانزیتی شمال و شمال‌غرب کشور از مسیرهای آن انجام می‌شود، اهمیتی مضاعف دارد.

در حوزه خدمات عمومی، توسعه امکانات بهداشتی و درمانی، دسترسی روستاهای کم‌برخوردار به خدمات پزشکی، گسترش فضاهای ورزشی و تکمیل زیرساخت‌های مسکن از دیگر محورهای مورد توجه در شهرستان است. اجرای طرح‌های عمرانی، به‌ویژه در مناطق دورتر از مرکز شهرستان، زمانی می‌تواند به توسعه متوازن منجر شود که دسترسی مردم به امکانات و خدمات، هم‌پای رشد جمعیت و نیازهای محلی ارتقا یابد.

اکنون جعفرآباد در نقطه تلاقی ظرفیت‌های اقتصادی و مطالبات انباشته زیرساختی قرار دارد، شهرستانی که از یک سو با توان کشاورزی، دامپروری و موقعیت ارتباطی خود فرصت‌های توسعه را پیش رو دارد و از سوی دیگر، با محدودیت منابع آب، نیاز به سرمایه‌گذاری، اشتغال جوانان و تکمیل زیرساخت‌ها مواجه است.

در همین چارچوب، محسن اروجی، فرماندار شهرستان جعفرآباد، در گفتگو با خبرنگار مهر از روند اجرای طرح‌های عمرانی، وضعیت تأمین آب پایدار، برنامه‌های راه‌سازی، خدمات‌رسانی به روستاها و چالش‌های اشتغال و توسعه منطقه سخن گفته است، گفت‌وگویی درباره مسیری که جعفرآباد برای عبور از کمبودها و نزدیک شدن به افق توسعه در پیش دارد.

افتتاح ۸۹ پروژه عمرانی با اعتبار ۵۰۰ میلیارد تومان در جعفرآباد قم

محسن اروجی فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به روند اجرای طرح‌های عمرانی در این شهرستان اظهار کرد: هم‌زمان با هفته دولت امسال، ۸۹ پروژه با اعتباری بالغ بر ۵۰۰ میلیارد تومان در مناطق مختلف شهرستان به بهره‌برداری رسید که از این میزان، ۱۶۱ میلیارد تومان در کمیته برنامه‌ریزی شهرستان مصوب شده بود.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از منابع اجرای این طرح‌ها از محل اعتبارات استانی و همراهی دستگاه‌های اجرایی تأمین شد، افزود: میزان اعتباراتی که با پیگیری مدیران استان، دستگاه‌های ملی، دهیاری‌ها، شوراها، بخشداری‌ها و شهرداری‌ها جذب شد، بیش از سه برابر اعتبار مصوب کمیته برنامه‌ریزی شهرستان در سال گذشته بود.

اروجی با اشاره به رشد اعتبارات شهرستان بیان کرد: اعتبارات مصوب در کمیته برنامه‌ریزی شهرستان در سال جاری نسبت به سال گذشته ۱۲ درصد افزایش داشته است و تلاش می‌کنیم منابع پیش‌بینی‌شده را از ظرفیت‌های استانی، ملی و شهرستانی جذب کنیم.

فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به تازه‌تأسیس بودن این شهرستان تصریح کرد: مناطق جدیدالتأسیس در ابتدای مسیر استقلال اداری با محدودیت اعتبارات روبه‌رو هستند، اما روند توسعه و تکمیل زیرساخت‌ها در جعفرآباد ادامه دارد و افزایش سطح خدمات‌رسانی متناسب با نیازهای مردم ضرورت دارد.

تأمین آب پایدار در اولویت طرح‌های زیرساختی

وی با اشاره به مشکلات آبی بخش مرکزی جعفرآباد گفت: تأمین آب پایدار از مطالبات دیرینه مردم این منطقه بوده و با توجه به شرایط خشکسالی و وضعیت نامناسب بارندگی‌ها، آبرسانی سیار از ابتدای امسال در سطح منطقه انجام شده است.

اروجی ادامه داد: پروژه تأمین آب پایدار بخش مرکزی که مطالعات آن از سال‌ها قبل آغاز شده بود، با پیگیری مردم، مسئولان شهرستان، استاندار، سازمان برنامه و بودجه و نمایندگان مجلس به مرحله اجرا رسید و آب در فروردین‌ماه امسال در اختیار مردم قرار گرفت.

وی با بیان اینکه عملیات اجرایی این طرح از سال گذشته آغاز شده بود، خاطرنشان کرد: پروژه تا پایان سال ۱۴۰۴ به اتمام رسید و پیش از برگزاری افتتاح رسمی، برای بهره‌برداری در اختیار مردم قرار گرفت تا در صورت وجود ایراد احتمالی، فرصت رفع مشکلات از سوی پیمانکار فراهم باشد.

فرماندار شهرستان جعفرآباد همچنین از اجرای طرح آبرسانی در روستای چاهک با مشارکت خیران و شرکت آب و فاضلاب خبر داد و گفت: مشارکت مردم و خیران در تأمین آب پایدار و اجرای طرح‌های آبادانی نقش مؤثری دارد و از علاقه‌مندان به سرمایه‌گذاری و مشارکت در این حوزه دعوت می‌کنیم در توسعه منطقه همراهی کنند.

کنترل برداشت آب و مقابله با فرونشست زمین

اروجی با اشاره به چالش‌های منابع آبی منطقه بیان کرد: در سال گذشته بیش از ۵۰ حلقه چاه غیرمجاز در حوزه آبریز شهرستان با همکاری شرکت آب منطقه‌ای شناسایی و اقدامات لازم در این زمینه انجام شد و این روند همچنان ادامه دارد.

وی با تأکید بر ضرورت صیانت از منابع آب و اطلاع‌رسانی به کشاورزان و باغداران افزود: مدیریت مصرف و بهره‌وری بیشتر از منابع محدود آبی، از موضوعات مهمی است که باید در سطح شهرستان مورد توجه قرار گیرد.

فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به مسئله فرونشست زمین در منطقه اظهار کرد: برداشت آب و محدودیت منابع آبی از چالش‌های جدی شهرستان به شمار می‌رود و در همین راستا، کاهش آثار فرونشست زمین در اولویت‌های پژوهشی استان قرار گرفته است.

وی افزود: مطالعات مربوط به این موضوع با پیگیری سازمان برنامه و بودجه و دستور استاندار در شهرستان جعفرآباد در حال انجام است تا نتایج آن برای مدیریت شرایط موجود و جلوگیری از تشدید این پدیده مورد استفاده قرار گیرد.

ایمن‌سازی محورهای مواصلاتی و توسعه راه‌های روستایی

اروجی با اشاره به اهمیت راه‌های ارتباطی جعفرآباد گفت: محور جعفریه به دلیل عبور بخش قابل توجهی از ترددهای ترانزیتی به سمت شمال غرب و شمال کشور، از مسیرهای مهم منطقه است و بهسازی، روکش آسفالت و ارتقای ایمنی آن از مطالبات مردم به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه استقرار پلیس راه در این محور از اقدامات اخیر شهرستان بوده است، افزود: ساختمان پلیس راه با پیگیری‌های استاندار، همراهی شهرداری، دستگاه‌های خدمات‌رسان و نیروی انتظامی هم‌زمان با هفته نیروی انتظامی افتتاح شد و اکنون کنترل این مسیر به‌صورت شبانه‌روزی انجام می‌شود.

فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به کاهش تصادفات در محور مذکور پس از استقرار پلیس راه عنوان کرد: از زمان استقرار دائمی پلیس راه، تصادفات محدودی در این محور گزارش شده است.

وی در پاسخ به موضوع توقف مقطعی برخی پروژه‌های راه‌سازی گفت: در حال حاضر پروژه‌های عمرانی شهرستان با توقف مواجه نیستند، اما برخی طرح‌ها به دلیل پایان قرارداد، ضرورت برگزاری مناقصه، انتخاب پیمانکار جدید یا فرآیند تخصیص اعتبارات سال مالی، ممکن است با فاصله زمانی در اجرا روبه‌رو شوند.

اروجی با اشاره به ضرورت نگهداری مستمر راه‌ها خاطرنشان کرد: روکش آسفالت و ایمن‌سازی جاده‌ها از اقدامات مستمر است و نقاط حادثه‌خیز نیز با بررسی کارشناسان راهداری، پلیس راه و دفتر فنی استانداری شناسایی می‌شوند تا اقدامات اصلاحی متناسب با اولویت‌ها انجام شود.

وی همچنین از آسفالت راه‌های روستایی خبر داد و گفت: راه‌های روستاهای دارای بیش از ۲۰ خانوار در شهرستان آسفالت شده و برای تکمیل مسیرهای باقی‌مانده و بهسازی راه‌های روستاهای فاقد راه مناسب نیز پیگیری‌ها ادامه دارد.

توسعه خدمات درمانی و ورزشی در مناطق روستایی

فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به اقدامات حوزه سلامت اظهار کرد: در سال گذشته پنج پایگاه بهداشتی در شهرستان بازسازی یا از نو احداث شد و گروه‌های جهادی پزشکی نیز برای ارائه خدمات به مناطق کم‌برخوردار اعزام شدند.

وی با اشاره به فعالیت گروه جهادی نور در شهرستان افزود: این گروه به مدت دو ماه خدمات دندان‌پزشکی و چشم‌پزشکی ارائه کرد و کودکان زیر ۱۴ سال از خدمات این مجموعه بهره‌مند شدند که خدمات چشم‌پزشکی حتی شامل عمل جراحی نیز بود.

اروجی با اشاره به توسعه خدمات درمانی در منطقه گفت: خدمات شبانه‌روزی درمانی در بخش‌های قاهان و مرکزی ارائه می‌شود و اجرای پزشک خانواده نیز در سطح شهرستان در دستور کار قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه جعفرآباد از ظرفیت‌های ورزشی قابل توجهی برخوردار است، تصریح کرد: ورزشکاران شهرستان در رشته‌هایی مانند تکواندو، ورزش‌های رزمی، مینی‌فوتبال و بدنسازی استعدادهای خوبی دارند و برخی از آنان در سطح تیم‌های ملی حضور دارند.

فرماندار شهرستان جعفرآباد افزود: از سال گذشته تاکنون حدود هفت زمین چمن در مناطق مختلف شهرستان احداث شده و برای اجرای طرح‌های جدید نیز با همکاری اداره ورزش و جوانان و آموزش و پرورش پیگیری‌هایی در حال انجام است.

اشتغال جوانان و ظرفیت‌های صنعتی شهرستان

اروجی با اشاره به وضعیت اشتغال در جعفرآباد گفت: شهرستان در حوزه کشاورزی ظرفیت اشتغال قابل توجهی دارد، اما در برخی بخش‌ها نیز مشکلاتی وجود دارد و همه جوانان تمایل ندارند در فعالیت‌های کشاورزی مشغول شوند.

وی با اشاره به فعالیت واحدهای تولیدی در منطقه بیان کرد: حدود ۳۵ کارخانه صنعتی که عمدتاً در حوزه صنایع غذایی فعالیت دارند، در ناحیه صنعتی طغرود مستقر هستند و این ظرفیت می‌تواند در زمینه اشتغال مورد توجه قرار گیرد.

فرماندار شهرستان جعفرآباد با اشاره به طرح‌های مسکن نیز گفت: در قالب طرح مسکن ملی، ۲۱۷ واحد در سطح شهرستان در نظر گرفته شده و زیرساخت‌هایی مانند آب و برق برای این واحدها تکمیل شده است و قراردادها نیز به ثبت رسیده تا واحدها به متقاضیان تحویل شود.

وی درباره برنامه‌های اشتغال‌زایی افزود: برای تکمیل برخی طرح‌های اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی، تأمین اعتبارات مورد نیاز ضروری است و برنامه‌ریزی‌هایی برای دو سال آینده انجام شده که تلاش می‌کنیم با تأمین منابع، اجرای آن‌ها در زمان کوتاه‌تری محقق شود.

گردشگری روستایی نیازمند ورود سرمایه‌گذاران

اروجی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری جعفرآباد گفت: دو مجموعه بوم‌گردی در شهرستان فعال است و برای توسعه این بخش، زمینه سرمایه‌گذاری در روستاهای مستعد به‌ویژه در حوزه بخش قاهان فراهم شده است.

وی با دعوت از سرمایه‌گذاران برای مشارکت در طرح‌های گردشگری خاطرنشان کرد: طرح‌های گردشگری روستایی و بوم‌گردی در مناطق مختلف شناسایی شده‌اند و از علاقه‌مندان برای سرمایه‌گذاری در این حوزه استقبال می‌کنیم.

فرماندار شهرستان جعفرآباد در پایان با تأکید بر تداوم روند توسعه زیرساخت‌ها بیان کرد: با وجود اقدامات انجام‌شده در بخش‌های مختلف، همچنان نیازهای متعددی در شهرستان وجود دارد و ارتقای خدمات و امکانات با مشارکت مردم، دستگاه‌های اجرایی و سرمایه‌گذاران دنبال می‌شود.