کمبود ۶۷ میلیون مترمکعبی سفره‌های زیرزمینی آذربایجان شرقی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز آذربایجان شرقی، محمدعلی حسن پوراقدم افزود: به علت اثرات خشکسالی‌های مستمر و ممتد سال‌های گذشته و فشار‌های ناشی از برداشت‌های صورت گرفته از محل آبخوان‌های استان در جهت جبران کمبود‌های بخش آب سطحی، مجموع کسری مخازن آب زیرزمینی استان از آغاز اندازه گیری تا مهر ماه سال ۱۴۰۵ (بلند مدت) به حدود ۶۷ میلیون متر مکعب رسیده است.

وی ادامه داد: بر اساس نتایج پایش شبکه سنجش منابع آب زیرزمینی در گستره ۲۵ آبخوان آذربایجان شرقی، تا مهرماه ۱۴۰۵ مجموع تغذیه آب زیرزمینی در آبخوان‌های استان، نسبت به اول سال آبی گذشته به میزان ۸۴/۱۲۸ میلیون متر مکعب بوده است.

حسن‌پور اقدم اظهار کرد: آبخوان‌های تبریز، شبستر- صوفیان و سراب بهترین وضعیت افزایش حجم ذخیره آب زیرزمینی را در بین ۲۵ آبخوان استان دارند که ناشی از اثرات مستقیم افزایش بارش در سال آبی گذشته و اقدامات حفاظتی و کنترلی است ولی آبخوان‌های کردکندی و هادیشهر شرایط تغذیه مناسبی را نداشته و با کمبود تغذیه شدید مواجه هستند.

وی با اعلام اینکه افت تجمعی بلندمدت در مجموعِ ۲۵ آبخوان از زمان آغاز اندازه‌گیری تاکنون به رقم بسیار سنگین حدود ۱۵۰۰ میلیون مترمکعب (MCM) رسیده است خاطرنشان کرد: این رقم نشان‌دهنده بیلان منفی پایدار و مفرط در منطقه است.

مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای استان اظهار کرد: متوسط سالانه تخلیه مخازن زیرزمینی در درازمدت نشان می‌دهد که سالانه به‌طور میانگین ده‌ها میلیون مترمکعب از ذخایر تجدیدناپذیر یا دیرتجدیدپذیر آبخوان‌ها کاسته شده است.

وی با بیان اینکه بررسی تفکیکی آبخوان‌های استان نشان می‌دهد بار اصلی این افت متوجه چند آبخوان کلیدی است که بیشترین حجم آب از دست رفته را ثبت کرده‌اند، گفت: آبخوان‌های مرند، شبستر- صوفیان، دامنه‌های شمالی سهند و تسوجه به دلیل شرایط کشاورزی حاکم، بارگذاری بیش از حد چاه‌های مجاز و غیرمجاز و عدم تعادل بین تغذیه (نفوذ نزولات) و تخلیه (پمپاژ)، بیشترین آسیب‌پذیری (Resilience Vulnerability)) را نشان می‌دهند.

مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای استان ادامه داد: آبخوان مرند با افت تجمعی تراز بیش از ۲۲۰۰ سانتی‌متر و کاهش حجم حدود ۶۷۰- میلیون مترمکعب، بحرانی‌ترین وضعیت را در میان تمامی محدوده‌های مطالعاتی دارد و بزرگترین تخلیه مخزن را به خود اختصاص داده است.

حسن پور اقدم گفت: آبخوان شبستر - صوفیان با افت تجمعی حدود ۲۵۳- میلیون مترمکعب، دومین کانون تخلیه بزرگ است که با توجه به مجاورت با اکوسیستم دریاچه ارومیه، فرونشست و شور شدن منابع آب را تشدید می‌کند.

مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان شرقی با اشاره به بحران ذخایر استراتژیک گفت: روند تحلیل‌ها مؤید آن است که حوضه‌های مورد مطالعه با پدیده توسعه ناپایدار کشاورزی و بهره‌برداری مفرط از سفره‌های آب زیرزمینی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

سه حوضه آبریز اصلی و ۲۵ آبخوان در استان آذربایجان شرقی وجود دارد که ۲۰ آبخوان در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، سه آبخوان در حوضه آبریز رود ارس و ۲ آبخوان در حوضه آبریز سفیدرود بزرگ واقع شده‌اند.