نیش عقرب در جنوب کرمان؛ زخمی کهنه که درمان نمی شود

خبرگزاری مهر- گروه استان ها: مرگ «آیلین کردی» یک دختر خردسال بر اثر عقرب‌گزیدگی در روستای «تگک» از توابع شهرستان قلعه‌گنج، بار دیگر زخمی کهنه را نمایان کرد؛ زخمی که سال‌هاست بر اثر تکرار حوادث مشابه، به یکی از واقعیت‌های این منطقه محروم تبدیل شده است.

این حادثه در حالی رخ داد که آمارهای رسمی از ثبت بیش از یک هزار مورد عقرب‌گزیدگی در جنوب کرمان طی ۶ ماه نخست سال جاری خبر می‌دهد؛ رقمی که نشان‌دهنده ابعاد گسترده یک بحران بهداشتی و زیرساختی است.

دختربچه اهل روستای تگک دو روز پیش از اعلام رسمی این آمار از سوی دانشگاه علوم پزشکی جیرفت جان خود را از دست داد.

آنچه این حادثه را به یک چالش تبدیل می‌کند، تکرار فوت کودکان در جنوب کرمان بر اثر عقرب گزیدگی است.

روستای تگک حدود ۱۱۰ کیلومتر با مرکز شهرستان قلعه‌گنج فاصله دارد و نزدیک‌ترین مرکز درمانی به آن، در شهر رمشک و در فاصله حدود ۵۵ کیلومتری قرار گرفته است.

فاصله این روستا تا پایگاه اورژانس ۱۱۵ نیز حدود ۳۰ کیلومتر است و نزدیک به ۶ کیلومتر از مسیر دسترسی به آن را راه خاکی تشکیل می‌دهد.

با این حال، این نخستین بار نیست که نام قلعه‌گنج و دیگر شهرستان‌های جنوبی کرمان با خبر مرگ کودکان بر اثر عقرب‌گزیدگی بر سر زبان‌ها می‌افتد و مروری بر گزارش‌های سال‌های گذشته نشان می‌دهد که این حادثه، حلقه‌ای از حوادث عقرب گزیدگی است.

آنچه در این حوادث اهمیت دارد، فراتر از کمبود امکانات درمانی است. جنوب استان کرمان یکی از کانون‌های اصلی عقرب‌زدگی در کشور است و به دلیل اقلیم خاص، محیطی مناسب برای زیست انواع عقرب‌ها دارد.

در این منطقه، دو نوع عقرب خطرناک شناسایی شده است که شامل عقرب «گادیم» که در گویش محلی به «الماس» نیز شهرت دارد و نیش آن در ابتدا درد ندارد، و عقرب سیاه که گزش آن برای کودکان زیر 10 سال و افراد بالای 60سال می‌تواند کشنده باشد.

نزدیک شدن حشرات موزی به محل زندگی انسان ها

ترکیب این شرایط زیستی با خشکسالی‌های پی‌درپی و تغییرات اقلیمی، وضعیتی را ایجاد کرده که به گفته معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، موجب نزدیک‌تر شدن این بندپایان به محل زندگی انسان‌ها شده و میزان عقرب‌گزیدگی را در مقایسه با سال قبل از آن، دو برابر کرده است.

در چنین بستری، آنچه بیش از هر اقدام دیگری می‌تواند جان کودکان را نجات دهد، ترکیبی از آموزش پیشگیرانه و دسترسی سریع به درمان است.

پاکسازی محیط اطراف خانه از زباله و چوب که می‌توانند محل اختفای عقرب باشند، گرفتن درزهای منازل، تکان دادن کفش‌ها پیش از پوشیدن و انتقال فوری فرد گزیده‌ شده به مرکز درمانی، از جمله توصیه‌هایی است که بارها از سوی مسئولان بهداشتی مطرح شده است؛ با این حال، وقتی نزدیک‌ترین مرکز درمانی کیلومترها فاصله دارد و بخشی از مسیر خاکی است، حتی بهترین توصیه‌ها نیز با محدودیت‌هایی روبه‌رو می‌شوند.

مرگ دختر خردسال تگک؛ هشداری است درباره نیاز به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های بهداشتی، بهبود راه‌های دسترسی و تقویت آموزش‌های پیشگیرانه و توزیع بیشتر پادزهر در مناطقی که هر ساله با موج عقرب‌گزیدگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

سه بار با اورژانس تماس گرفتم اما نیامدند

پدر آیلین، در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: پس از اینکه عقرب سیاه دخترم را نیش زد با ماشین شخصی او را سوار کردم وبا ۱۱۵ تماس گرفتم ، فاصله اورژانس با خانه من ۳۰ تا ۳۵ کیلومتر است و برای اینکه بتوانم زودتر او را به اورژانس برسانم خودم به سمت آنها رفتم در این فاصله سه بار با ۱۱۵ تماس گرفتم و هر بار می گفتند اعزام می شود اما نشد، تا خودم به اورژانس رسیدم.

کردی، می افزاید: در نهایت خودم به ایستگاه رسیدم و خواب بودند و کودکم را تحویل گرفتند تا به رمشک اعزام کنند. از ایستگاه اورژانس تا رمشک ۲۰ کیلومتر راه بود و دستگاه اکسیژن هم تمام شده بود و درخواست دادند تا دستگاه رسید حال دخترم بد شده بود.

وی ادامه می دهد: در این زمان علائم حیاتی دخترم پایین آمده بود و دکتر گفت در این شرایط نمی توانم پادزهر را تزریق کنم و چون حال آیلین وخیم شده بود پزشک درخواست بالگرد داد، اما خبری از بالگرد هم نشد.

وی می گوید: چون در رمشک امکانات نبود و بالگرد هم نیامد، تصمیم گرفتند با اورژانس دخترم را منتقل کنند، اما بنزین نداشتند و خودم ۲۰ لیتر بنزین از ماشین خودم کشیدم.

پدر آیلین، می افزاید: وقتی دخترم به بیمارستان قلعه گنج رسید کادر درمان گفتند دخترت در راه جانش را از دست داده است.

موضوع را تا حصول نتیجه پیگیری می کنم

نماینده مردم شش شهرستان جنوبی استان کرمان در مجلس شورای اسلامی، نیز در گفتگویی با خبرنگار مهر، ضمن تشریح ابعاد این حادثه، از پیگیری‌های خود برای روشن شدن علت وقوع آن و رفع کمبودهای ساختاری در حوزه بهداشت و درمان منطقه خبر داد.

منصورشکرالهی، با اشاره به اینکه از نخستین لحظات اطلاع از این حادثه، پیگیری موضوع را در دستور کار قرار داده است، می گوید: مرگ یک کودک بر اثر عقرب‌ گزیدگی، حادثه ای تلخ بود و نشانه‌ای از لزوم بررسی دقیق است.

به گفته وی، چنین اتفاقاتی در سال‌های گذشته نیز تکرار شده و هر بار، پس از یک دوره کوتاه توجه، موضوع به فراموشی سپرده شده است.

وی در پاسخ به این پرسش که چه اقدام مشخصی برای پیگیری این حادثه انجام داده است، تصریح می کند: با مسئولان وزارت بهداشت و درمان تماس گرفته و خواستار بررسی دقیق تمامی جوانب حادثه از روند امدادرسانی و زمان رسیدن نیروهای امدادی گرفته تا وضعیت امکانات درمانی و پادزهر مورد نیاز در مراکز بهداشتی منطقه شده است.

شکرالهی، تأکید کرد: نتایج این بررسی‌ها باید به‌صورت شفاف به خانواده داغدار و افکار عمومی اعلام شود و در صورت احراز هرگونه قصور یا کوتاهی، برخورد قانونی با عوامل مربوطه صورت گیرد.

نماینده مردم جنوب کرمان در مجلس در بخش دیگری از این گفتگو، به ریشه‌های ساختاری این حادثه می پردازد و می گوید: فاصله زیاد روستاهای منطقه از مراکز درمانی، نبود راه‌های دسترسی مناسب و کمبود پایگاه‌های اورژانس، عواملی هستند که در مواقع اضطراری، جان بیماران را به خطر می‌اندازند.

به باور او، روستای تگک با فاصله حدود ۱۱۰ کیلومتری از مرکز قلعه‌گنج و نزدیک به ۲۰ کیلومتری از پایگاه اورژانس، نمونه‌ای از ده‌ها روستای مشابه در جنوب استان کرمان است که در صورت بروز حادثه، با دشواری جدی برای رسیدن به خدمات درمانی روبه‌رو می‌شوند.

وی تأکید کرد: این وضعیت نیازمند یک برنامه جامع برای تقویت زیرساخت‌های بهداشتی و امدادی در مناطق محروم است.

شکرالهی، با اشاره به سابقه تکرار عقرب‌گزیدگی در جنوب کرمان می گوید: آمارها نشان می‌دهد سالانه صدها نفر در این منطقه دچار عقرب‌گزیدگی می‌شوند و در مواردی، به دلیل تأخیر در درمان یا نبود پادزهر مناسب، جان خود را از دست می‌دهند.

به گفته وی، این موضوع باید به عنوان یک اولویت بهداشتی در سطح ملی دیده شود.

وی از وزارت بهداشت خواست: تأمین پاد زهر مورد نیاز، تجهیز مراکز درمانی به امکانات لازم و آموزش نیروهای امدادی و بهداشتی در زمینه مقابله با عقرب‌گزیدگی را در دستور کار قرار دهد.

نماینده مردم شش شهرستان جنوبی استان کرمان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه جان مردم در مناطق محروم نباید فدای بی‌توجهی و کمبود امکانات شود، ابراز امیدواری کرد: این حادثه، نقطه عطفی برای تغییر رویکرد مسئولان در قبال بهداشت و درمان جنوب کرمان باشد.

شکرالهی، از مردم منطقه خواست که توصیه‌های پیشگیرانه را جدی بگیرند و در صورت بروز حادثه، سریع‌ترین مسیر را برای رساندن فرد آسیب‌دیده به مرکز درمانی انتخاب کنند.

وی همچنین بر لزوم همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌های علوم پزشکی و نمایندگان مجلس برای رفع موانع موجود تأکید و می افزاید: پیگیری این موضوع را تا حصول نتیجه نهایی ادامه خواهد داد.

منتظر نتیجه بررسی پزشکی قانونی هستیم

کیومرث قاسمی، دادستان قلعه گنج از بررسی قضایی دلیل فوت این دختر خبر داد.

وی عنوان کرد: برای رسیدن به دلایل بروز این حادثه در انتظار گزارش پزشکی قانونی است.

وی تاکید کرد: در صورت اثبات هر گونه مقصر با مسئولان مربوطه برخورد می شود.

اینکه چرا آمبولانس ارسال نشده همچنین چرا پادزهر در رمشک تزریق نشده، نبود دستگاه اکسیژن و همچنین ادعای پدر آیلین در خصوص اینکه مجبور شده بنزین آمبولانس را تامین کند و همچنین عدم ارسال بالگرد از سوالاتی هستند که در این حادثه مورد توجه قرار گرفته است.