وقتی انگشت ها حرف می‌زند؛ گوش مسئولان می‌شنود؟

خبرگزاری مهر؛ گروه استان‌ها: برای ناشنوایان، جهان بی‌صدا نیست، جهانی است که زبان خودش را دارد، اما هنوز بسیاری از آدم‌های این شهر آن زبان را نمی‌شناسند.

اینجا سکوت به معنای بی‌حرفی نیست، حرکت دست‌ها، تغییر نگاه‌ها و اشاره انگشت‌ها، زبانی است که جامعه ناشنوایان با آن زندگی می‌کند؛ زبانی که برای بسیاری از آنها تنها ابزار ارتباط نیست، بلکه بخشی از هویت، آموزش و حضور اجتماعی است.

اما مشکل از جایی آغاز می‌شود که این زبان در بیرون از جامعه ناشنوایان شنونده‌ای پیدا نمی‌کند.

یک مراجعه ساده به اداره برای بسیاری چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد اما برای یک فرد ناشنوا ممکن است به ایستادن پشت باجه، نوشتن روی کاغذ، استفاده از تلفن همراه و تلاش برای رساندن منظور با اشاره ختم شود.

مشکل همیشه ناتوانی در برقراری ارتباط نیست؛ گاهی این جامعه است که ابزار ارتباط با ناشنوایان را در اختیار ندارد.

وقتی پزشک زبان اشاره نمی‌داند

همراه یک توانخواه ناشنوا در بیمارستان حکمت ساری به خبرنگار مهر می گوید: بیمارستان برای یک فرد ناشنوا فقط محل درمان نیست، گاهی محل اضطراب از ارتباط برقرار نکردن است.

وی که خود را عباسی معرفی کرد، افزود: توضیح علائم بیماری، فهم توصیه پزشک، دریافت دستور مصرف دارو یا اطلاع از نتیجه آزمایش، زمانی که مترجم زبان اشاره حضور ندارد، می‌تواند دشوار شود.

وی تصریح کرد: فرد ناشنوا ممکن است درد داشته باشد، اما نتواند آن را آن‌طور که می‌خواهد برای پزشک توضیح دهد، ممکن است پزشک درباره روند درمان صحبت کند، اما بخشی از آنچه گفته می‌شود به دلیل نبود امکان ارتباط مؤثر، منتقل نشود.

وی ادامه داد: اینجاست که یک مطالبه قدیمی دوباره خودش را نشان می‌دهد، ناشنوایان فقط نمی‌خواهند خدمات دریافت کنند، می‌خواهند بتوانند با ارائه‌دهنده خدمت ارتباط برقرار کنند.

مناسب‌سازی فقط رمپ و آسانسور نیست

وقتی از مناسب‌سازی حرف می‌زنیم، ذهن خیلی‌ها به رمپ، آسانسور و مسیرهای عبور می‌رود؛ اما برای یک فرد ناشنوا، مانع ممکن است اصلاً پله و دیوار نباشد؛ مانع می‌تواند یک پیام صوتی باشد که راه دیگری برای فهمیدنش وجود ندارد.

یک فرد ناشنوای بابلی می‌گوید: هشدارهای اضطراری، اخبار، اطلاعیه‌های عمومی و حتی بخشی از خدمات روزمره باید به شکلی ارائه شود که برای آنها نیز قابل دسترس باشد.

محمدی به خبرنگار مهر گفت: اگر پیام فقط از بلندگو پخش شود، برای کسی که نمی‌شنود، عملاً پیامی دریافت نشده است.

شغل می‌خواهیم، نه ترحم

برای جامعه ناشنوایان، اشتغال فقط دریافت حقوق نیست، مسیر استقلال، اعتمادبه‌نفس و حضور فعال در جامعه است.

علی جعفری پدر یک توانحوی ناشنوا می‌گوید: فرد ناشنوا می‌تواند تحصیل کرده باشد، مهارت فنی داشته باشد و تجربه کاری کسب کرده باشد، اما گاهی نخستین چیزی که در فرآیند استخدام دیده می‌شود، ناشنوایی اوست نه توانایی‌اش.

وی به خبرنگار مهر افزود: مطالبه این جامعه، فراهم شدن فرصت‌های واقعی برای ورود به بازار کار و ماندگاری در محیط شغلی است؛ فرصتی که در آن توانایی فرد پیش از محدودیت ارتباطی او دیده شود.

وی تجهیزات توانبخشی و وسایل کمک‌ارتباطی را نیز بخش دیگری از دغدغه خانواده‌های ناشنوایان برشمرد و گفت: برای خانواده‌ای که توان مالی محدودی دارد، هزینه برخی تجهیزات می‌تواند سنگین باشد، اما از نگاه فرد ناشنوا، این وسایل کالای لوکس نیستند؛ ابزار ارتباط، آموزش و استقلال‌ است.

دسترسی به خدمات و تجهیزات مورد نیاز نباید صرفاً به توان اقتصادی خانواده وابسته باشد و نیاز واقعی فرد باید در مرکز تصمیم‌گیری قرار گیرد.

روایت مسئولان از یک مطالبه

رقیه رحمانی، مدیرکل بهزیستی مازندران، با تأکید بر اینکه جامعه ناشنوایان نباید به دلیل تفاوت در شیوه ارتباط از فرصت‌های برابر زندگی عقب بماند، بر ضرورت حرکت از حمایت صرف به سمت توانمندسازی، استقلال و مشارکت اجتماعی تأکید کرد.

وی ادامه داد: اطلاعات مهم نباید فقط به شکل صوتی ارائه شود؛ اخبار بحران، هشدارها و خدمات عمومی نیز باید برای افراد ناشنوا قابل دسترس باشد و فناوری در خدمت برابری قرار گیرد.

مدیرکل بهزیستی مازندران درباره ضرورت حضور جامعه هدف در تصمیم‌گیری‌ها نیز گفت: افراد ناشنوا باید در کنار مسئولان در اتاق‌های تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و ارزیابی خدمات حضور داشته باشند، چراکه هیچ‌کس بهتر از خود آنان مسائل این جامعه را نمی‌شناسد.

رحمانی با تأکید بر ضرورت حضور مدیران در میدان افزود: کار را از پشت میز نمی‌شود شناخت. مدیر باید میان مردم باشد، مسئله را از نزدیک ببیند، با خانواده‌ها صحبت کند، پای حرف تشکل‌ها بنشیند و پس از شناخت دقیق مسائل برای حل آنها تصمیم بگیرد.

وی تصریح کرد: خود را در کنار جامعه هدف و در برابر مطالبات آنان پاسخگو می‌دانم و نمی‌خواهم فقط بگویم در کنار شما هستم؛ می‌خواهم در میدان، برای حل مسئله کنار شما باشم.

رحمانی خاطرنشان کرد: مطالبه باید پیگیری شود، پیگیری به تصمیم برسد، تصمیم به اقدام تبدیل شود و اقدام باید در زندگی مردم دیده شود.

مدیرکل بهزیستی مازندران در بخش پایانی سخنان خود خطاب به جامعه ناشنوایان گفت: شما دیده می‌شوید، توانمندی شما دیده می‌شود؛ حق شما دیده می‌شود و مطالبه شما برای ما محترم و جدی است.

وی تأکید کرد: بهزیستی مازندران در کنار جامعه ناشنوایان خواهد بود نه فقط در هفته ناشنوایان، بلکه در مسیر مستمر مطالبه‌گری و حل مسائل آنان.

رحمانی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به ناشنوایی گفت: بیاییم از امروز نگاه جامعه به ناشنوایی را تغییر دهیم؛ از ترحم به توانمندسازی، از حمایت صرف به استقلال، از تصمیم‌گیری برای مردم به تصمیم‌گیری با مردم و از مناسب‌سازی نمادین به دسترس‌پذیری واقعی.

وی در پایان گفت: شما برای شنیده‌شدن به ترحم ما نیاز ندارید به رسمیت شناختن حق، فراهم‌کردن فرصت و ایستادن کنار شما نیاز دارید.

بیش از ۹ هزار نفر، بیش از ۹ هزار روایت

در مازندران بیش از ۹ هزار و ۳۰۰ فرد ناشنوا و کم‌شنوا تحت پوشش بهزیستی قرار دارند؛ اما پشت این عدد، هزاران زندگی، تجربه و مطالبه وجود دارد.

کودکی که می‌خواهد درس بخواند، جوانی که به دنبال شغل است، خانواده‌ای که نگران آینده فرزندش است و فردی که می‌خواهد مستقل زندگی کند؛ هرکدام بخشی از این جامعه هستند.

بنابراین مسئله ناشنوایی را نمی‌توان فقط در قالب یک پرونده حمایتی یا یک عدد آماری دید، مسئله، حق زندگی برابر است.

اینجا سکوت، به معنای بی‌حرفی نیست، انگشت اشاره همچنان حرکت می‌کند، یک کلمه شکل می‌گیرد؛ بعد کلمه‌ای دیگر.

شاید برای کسی که زبان اشاره نمی‌داند، این فقط حرکت دست باشد؛ اما برای فرد ناشنوا، هر حرکت معنا دارد، خاطره دارد، خواسته دارد و گاهی اعتراضی است که سال‌ها در انتظار شنیده شدن مانده است.

ناشنوایان از مسئولان نمی‌خواهند به جای آنها حرف بزنند؛ می‌خواهند خودشان فرصت حرف زدن داشته باشند.

می‌خواهند وقتی به بیمارستان می‌روند، کسی زبانشان را بفهمد؛ وقتی وارد مدرسه و دانشگاه می‌شوند، آموزش برایشان قابل دسترس باشد؛ وقتی به دنبال شغل هستند، توانایی‌شان دیده شود و وقتی درباره آینده‌شان تصمیم گرفته می‌شود، خودشان نیز در فرآیند تصمیم‌گیری حضور داشته باشند.

انگشت اشاره حرف می‌زند؛ حالا نوبت گوش‌هایی است که باید این زبان را بشنوند.