دهم آبان؛ سالروز شهادت اولین شهید محراب ؛ مردی که 29 بهمن تبریز را رقم زد/ آیت الله قاضی صدای انقلاب در آذربایجان بود

به گزارش خبرآنلاین از تبریز، آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی از چهره‌هایی است که نامش با تاریخ معاصر تبریز و مبارزات مردم آذربایجان گره خورده است؛ روحانی‌ای که در کنار جایگاه علمی و حوزوی، سال‌ها از عمر خود را صرف مبارزه با رژیم پهلوی و همراهی با نهضت امام خمینی(ره) کرد و سرانجام در مسیر همین مبارزه، جان خود را از دست داد. دهم آبان‌ماه، یادآور شهادت نخستین شهید محراب انقلاب اسلامی است؛ شخصیتی که حذف فیزیکی او نتوانست نام و نقش تاریخی‌اش را از حافظه مردم تبریز پاک کند.

سیدمحمدعلی قاضی طباطبایی در سال ۱۲۹۳ در تبریز متولد شد و تحصیلات علوم دینی را در خانواده و حوزه‌های علمیه آغاز کرد. او برای تکمیل دانش حوزوی خود راهی قم و سپس نجف شد و از محضر استادان و علمای برجسته‌ای همچون امام خمینی(ره) بهره برد. قاضی طباطبایی علاوه بر فعالیت‌های علمی و دینی، از پیشگامان مبارزه با رژیم پهلوی در آذربایجان بود و بارها به دلیل فعالیت‌های سیاسی بازداشت و تبعید شد.

نقش محوری او در سازمان‌دهی و هدایت مبارزات مردم آذربایجان و پیروی آشکار از خط فکری و سیاسی امام خمینی(ره)، جایگاهی ویژه برایش در میان مردم منطقه ایجاد کرد؛ به‌گونه‌ای که به دلیل نفوذ اجتماعی، همراهی با نهضت امام و نقش رهبری‌اش در مبارزات انقلابی تبریز، عنوان «خمینی آذربایجان» را به او دادند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به‌عنوان نماینده امام خمینی(ره) در آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز منصوب شد.

سرانجام در دهم آبان سال ۱۳۵۸، هنگامی که آیت‌الله قاضی طباطبایی پس از اقامه نماز از مسجد شعبان تبریز خارج می‌شد، هدف حمله گروه فرقان قرار گرفت و به شهادت رسید. او به‌عنوان نخستین شهید محراب انقلاب اسلامی شناخته شد؛ اما آنچه از او برجای ماند، تنها خاطره یک روحانی مبارز نبود، بلکه مجموعه‌ای از آثار علمی، اندیشه‌های دینی و میراثی تاریخی بود که همچنان بخشی از هویت مبارزاتی و فرهنگی تبریز به شمار می‌رود.

وقوع قیام ۲۹ بهمن تبریز با مجاهدت‌های شهید قاضی طباطبایی

میکائیل جمال‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور تبریز با تأکید بر ضرورت توجه به جایگاه علمی آیت‌الله شهید قاضی طباطبایی، اظهار کرد: نباید ابعاد علمی و فقهی این عالم برجسته در سایه فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی او قرار گیرد؛ چراکه اجتهاد و مقام علمی ایشان مورد تأیید مراجع تقلید بوده و آثار ارزشمندی در حوزه‌های فقه، کلام، تاریخ و اعتقادات از خود به یادگار گذاشته است.

وی با اشاره به تحصیل شهید قاضی طباطبایی در محضر استادان برجسته حوزه‌های علمیه قم و نجف، افزود: تألیف آثاری همچون «تحقیق در اربعین حضرت سیدالشهدا» و ترجمه کتاب «علم امام» آیت‌الله مظفر، بخشی از فعالیت‌های علمی و پژوهشی ایشان است. این عالم در کنار تلاش‌های علمی، نقش مؤثری در مبارزات انقلابی داشت و با رهبری قیام ۲۹ بهمن تبریز، آذربایجان شرقی را به یکی از کانون‌های مهم مبارزه با رژیم پهلوی تبدیل کرد؛ تا جایی که به «خمینی آذربایجان» شهرت یافت.

وی با بیان اینکه شهید قاضی طباطبایی بارها به دلیل فعالیت‌های مبارزاتی بازداشت و تبعید شد، تشریح کرد: مبارزه با انحرافات و تحریف‌های دینی و دفاع از اسلام ناب محمدی از دیگر ابعاد فعالیت‌های ایشان بود و همین رویکرد، دشمنان را به حذف فیزیکی این عالم مبارز واداشت.

وی با تأکید بر ماندگاری اندیشه‌های شهید قاضی، خاطرنشان کرد: تبیین ابعاد علمی، دینی و انقلابی این شهید محراب، به‌ویژه برای نسل جوان، ضرورتی است که باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

حجت‌الاسلام رحیم همزبان، کارشناس مسائل دینی و سیاسی در گفت‌وگو با ایسنا، آیت‌الله شهید قاضی طباطبایی را از چهره‌های برجسته علمی و انقلابی آذربایجان دانست و عنوان کرد: وی از شاگردان امام خمینی(ره) بود و هم‌زمان با آغاز نهضت انقلاب در سال ۱۳۴۲، فعالیت‌های مبارزاتی خود را در تبریز آغاز کرد و به دلیل نقش مؤثرش به «خمینی آذربایجان» شهرت یافت.

وی مطرح کرد: شهید قاضی به دلیل مبارزات انقلابی بارها بازداشت و تبعید شد و پس از پیروزی انقلاب به‌عنوان نماینده امام خمینی(ره) در آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز منصوب شد. او همچنین در برگزاری مراسم شهدای ۱۹ دی قم و شکل‌گیری قیام ۲۹ بهمن تبریز نقش مؤثری داشت و سرانجام هنگام خروج از مسجد شعبان به دست گروه فرقان ترور شد.

وی با تأکید بر کمتر شناخته شدن جایگاه علمی شهید قاضی، گفت: کتاب «تحقیق درباره اولین اربعین حضرت سیدالشهدا(ع)» و آثار پژوهشی و تصحیح‌های علمی ایشان نشان‌دهنده دانش برجسته این عالم است. تقوا، پاکدامنی و بی‌اعتنایی به مال دنیا نیز از ویژگی‌های شاخص شخصیتی وی بود.