بیات‌منش: ۲۰ میلیون مترمکعب آب شرب زنجان را از منابع پایدار تأمین می‌کنیم

مسعود بیات‌منش در گفتگو با خبرنگار خبرآنلاین، با اشاره به وابستگی بالای آب شرب استان به منابع زیرزمینی اظهار کرد: حدود ۹۵ تا ۹۷ درصد آب شرب استان زنجان از طریق چاه‌ها تأمین می‌شود؛ در حالی که این منابع با افت سطح آب و کاهش آبدهی مواجه هستند و نمی‌توان برای بلندمدت به آن‌ها اتکا کرد. به گفته وی، حفر چاه‌های جدید بدون توجه به تغذیه منابع زیرزمینی، تنها راهکاری مقطعی است و ضروری است شبکه تأمین آب به منابع پایدار، به‌ویژه سدها، متصل شود.

وی با تأکید بر اهمیت اجرای طرح‌های آبخیزداری در کنار بهره‌برداری از منابع زیرزمینی افزود: در برخی مناطق استان، از جمله بناب و سهرین، با اجرای طرح‌های آبخیزداری در بالادست چاه‌ها، شرایط مناسبی برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی فراهم شده و میزان افت آب این چاه‌ها نسبت به سایر مناطق کمتر بوده است. بر همین اساس، امسال نیز برای تقویت طرح آبخیزداری بناب اعتبار در نظر گرفته شده تا پایداری منابع تأمین آب تقویت شود.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان با اشاره به وضعیت نگران‌کننده منابع آب شهر زنجان تصریح کرد: نیاز سالانه آب شرب این شهر حدود ۴۰ میلیون مترمکعب است که پیش از این ۲۰ میلیون مترمکعب آن از سد تهم و ۲۰ میلیون مترمکعب دیگر از چاه‌ها تأمین می‌شد؛ اما در سال ۱۴۰۳ به دلیل کاهش منابع آبی، میزان برداشت از سد تهم به چهار میلیون مترمکعب رسید و ۳۶ میلیون مترمکعب باقی‌مانده از منابع زیرزمینی تأمین شد.

بیات‌منش ادامه داد: وضعیت چاه‌های تأمین‌کننده آب شرب زنجان به‌شدت کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که پیش‌تر از ۲۰ حلقه چاه، حدود یک‌هزار و ۲۰۰ لیتر در ثانیه آب برداشت می‌شد، اما اکنون با افزایش تعداد چاه‌ها به ۵۰ حلقه، میزان آبدهی مجموع آن‌ها به حدود ۲۶۰ لیتر در ثانیه رسیده است. این ارقام نشان می‌دهد با وجود افزایش بیش از دو برابری تعداد چاه‌ها، میزان آبدهی به حدود یک‌چهارم گذشته کاهش یافته است. وی تأکید کرد: هدف‌گذاری استان این است که در دولت چهاردهم، دست‌کم ۲۰ میلیون مترمکعب از نیاز سالانه آب شرب زنجان مجدداً از منابع پایدار تأمین شود. در این مسیر، سدهای تهم، مشمپا و مراش از منابع مورد توجه هستند؛ هرچند تکمیل سد مشمپا به دلیل ضرورت اجرای مراحل ساخت، زمان‌بر خواهد بود.

وی با اشاره به برنامه‌های تأمین آب در سایر شهرهای استان گفت: پس از زنجان، شهرهای ابهر و خرمدره از اولویت‌های تأمین آب شرب هستند که با اقدامات انجام‌شده، بهره‌گیری از چاه‌ها، سد کینه‌ورس و اجرای طرح‌های آبخیزداری، وضعیت تأمین آب این دو شهر برای حدود ۱۰ سال آینده قابل اتکا ارزیابی می‌شود. همچنین برای شهرستان قیدار، به دلیل وجود برخی مشکلات در تأمین آب، پیگیری‌هایی برای اجرای سد سهرورد و انتقال آب از این طریق در حال انجام است و در شهرستان ماهنشان نیز برنامه‌هایی از گذشته در حال اجراست.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان، استفاده از پساب را دومین محور برنامه‌های استان برای تأمین آب پایدار دانست و اظهار کرد: سالانه حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون مترمکعب آب در بخش صنعت مصرف می‌شود و برنامه‌ریزی کرده‌ایم دست‌کم ۲۰ میلیون مترمکعب از این نیاز را از محل پساب تأمین کنیم. در این راستا، طرح‌هایی برای شهرهای زنجان، ابهر و خرمدره در دست اجراست و تلاش می‌کنیم تا پایان فعالیت دولت چهاردهم، این طرح‌ها به مراحل نهایی برسند و ظرفیت تولید پساب استان به حدود ۳۰ میلیون مترمکعب افزایش یابد. البته بخشی از این ظرفیت، حدود ۱۰ میلیون مترمکعب، برای ملاحظات زیست‌محیطی و تزریق به منابع زیرزمینی اختصاص خواهد یافت.

بیات‌منش با اشاره به سومین محور برنامه‌های استان، یعنی تأمین پایدار آب کشاورزی به‌ویژه در شهرستان طارم، گفت: سالانه حدود دو میلیارد مترمکعب آب از استان زنجان خارج و به پشت سد منجیل منتقل می‌شود؛ این در حالی است که مجموع تخصیص آب کشاورزی استان حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب اعلام شده و سهم فعلی طارم از این میزان نیز حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب است که بخش قابل توجهی از آن هنوز در قالب تخصیص رسمی و قطعی تثبیت نشده است. این وضعیت در شرایطی است که طارم اکنون حدود ۳۵ هزار هکتار اراضی کشاورزی دارد و ظرفیت افزایش این سطح تا ۱۰۰ هزار هکتار نیز برای آن وجود دارد.

وی با تأکید بر ضرورت پیگیری حقابه استان از حوزه آبریز سفیدرود افزود: بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حجم آب سالانه حوزه سد سفیدرود حدود هفت میلیارد مترمکعب است و نزدیک به ۴۰ درصد وسعت حوزه آبریز آن در استان زنجان قرار دارد؛ با این حال، تخصیص رسمی آب به استان حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب است. به گفته بیات‌منش، این اختلاف ضرورت بازنگری در تخصیص منابع آبی و پیگیری حقوق آبی استان‌های بالادست را نشان می‌دهد و حتی اختصاص ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب از آب خروجی استان می‌تواند نقش مهمی در پایداری کشاورزی طارم داشته باشد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان در پایان با اشاره به طرح‌های سدسازی برای رفع مشکلات آب کشاورزی طارم و زنجانرود گفت: سدهایی مانند کلوچ و پاوه‌رود از جمله طرح‌هایی هستند که در گذشته مطرح بوده‌اند، اما در شرایط فعلی، تکمیل سد شهریار اهمیت ویژه‌ای دارد. این سد که در محدوده استان آذربایجان شرقی قرار دارد، حدود ۲۰ سال است در دست ساخت بوده و با آبگیری آن، بخش مهمی از مشکلات تأمین آب کشاورزی طارم برطرف خواهد شد. استان زنجان پیگیر واگذاری مسئولیت تکمیل و اجرای این طرح به استان است. همچنین سد مشمپا علاوه بر تأمین آب شرب، می‌تواند در تأمین آب کشاورزی زنجانرود پایین و روستاهای پیرامونی نقش مؤثری داشته باشد و بخشی از نیازهای آبی کشاورزان منطقه را تضمین کند.