مفهوم‌شناسی «استکبارستیزی» در گفتمان انقلاب اسلامی

حجت‌الاسلام والمسلمین حبیب‌الله زمانی در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به پرسشی مبنی بر مصادیق استکبارستیزی در گفتمان انقلاب اسلامی، با اشاره به اینکه «استکبارستیزی» مفهومی برآمده از ادبیات قرآنی و روایی و یکی از بنیادی‌ترین تعابیر در گفتمان نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی (ره) است، اظهار کرد: مبارزه با استکبار جایگاه ویژه‌ای در چارچوب ارزش‌ها و آرمان‌های انقلاب اسلامی دارد و مبنای حرکت ملت مبارز ایران در این قیام قرآنی برابر طاغوت زمان قرار گرفت.

کارشناس مسائل فرهنگی در چهارمحال و بختیاری با ذکر اینکه مبارزه با استکبار در تعالیم دینی و قرآنی یکی از ارکان مهم برقراری صلح و امنیت در جوامع بشری به‌شمار می‌رود، ادامه داد: بر این اساس، امام راحل (ره) و امام شهید (ره) قائل بودند که مسئله استکبارستیزی با ایمان و اعتقادات امت اسلامی گره خورده است تا جایی که دینداری بدون مبارزه با طاغوت های زمان و مستکبران عالم، ناقص است لذا دور شدن به هر علت از این مبنا و آرمان، خطری جدی برای دوام اسلام و انقلاب به‌شمار می‌رود.

معناشناسی واژه استکبار در ادبیات قرآن و روایات

وی با اشاره به اینکه استکبار از ریشه «کبر» و مصدر استفعال به معنی خودبزرگ‌بینی و ترک کردن حق است، اظهار کرد: این واژه و مشتقات آن ۲۶ بار در قرآن کریم آمده است و بررسی این آیات نشان می‌دهد که بار معنایی منفی داشته و با واژگان و مفاهیمی همچون «شرک» و «کفر» پیوند دارد.

کارشناس مسائل دینی در چهارمحال و بختیاری با ذکر اینکه ایمان نیاوردن به خدا و سرکشی از اوامر حق الهی از ویژگی‌های مستکبران است، ادامه داد: آیه ۳۴ از سوره مبارکه بقره به سجده نکردن ابلیس در برابر انسان اشاره دارد و آن را مصداق استکبار می‌داند چرا که ابلیس از تواضع در برابر امر الهی سر باز زد، خود را بزرگ پنداشت و در برابر انسان تن به سجده نداد لذا کبر صفتی و مذموم است که مانع پذیرش حق می‌شود.

زمانی بیان کرد: امام چهارم شیعیان نیز در حدیثی کبر و عصیان را اولین قسم از انواع گناهان معرفی کردند و به سرکشی و عصیان شیطان که از «تکبر» سرچشمه گرفت، اشاره دارند. فیض کاشانی وجود استکبار در وجود انسان را باعث ظلمانی شدن روح و وارد شدنش به صفات مذموم و ناپسند و نفوذ نیروهای پست و شیطانی خواهد شد.

وی با بیان اینکه در قرآن کریم به مصادیق متعددی از استکبار و مستکبران می‌توان دست یافت، گفت: در این راستا می‌توان به ابلیس، اقوام مستکبر همچون قوم نوح، ثمود یا شعیب، پادشاهان مستکبر همچون فرعون و نیز انسان‌های کافر، منافق و خودبین به عنوان جلوه‌های استکبار اشاره داشت که همواره اهل حق به قیام و مبارزه علیه آنها برخاستند.

مصادیق استکبارستیزی در نهضت اسلامی ایران

مسئول سابق حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در ادامه برخی مصادیق استکبارستیزی در گفتمان انقلاب اسلامی را تبیین و اظهار کرد: از نگاه بنیانگذار انقلاب اسلامی و رهبر شهیدمان، قلب اگر معیوب باشد، دچار آفت خودبینی و کبر می‌شود و دچار استکبار یعنی نافرمانی و سرکشی از امر الهی و راه حق خواهد شد. ایشان همچنین قائلند که مستکبران کسانی‌اند که با ظلم و زور، انسان‌های دیگر را از حقشان محروم می‌کنند.

زمانی با تأکید بر اینکه مستکبران الزاماً محدود و منحصر به حاکمان و قدرت‌های سیاسی نیست، یادآور شد: یک مصداق از استکبار اما دولت‌هایی هستند که در طول تاریخ با دست درازی به دیگر کشورها، ملت‌ها را به استضعاف کشانده و منابع و ثروت‌های آنان را چپاول کردند.

این کارشناس مسائل دینی افزود: امام خمینی (ره) دولت‌های استکباری جهان را به دو بخش آزاد و محصور سیاسی تقسیم‌بندی می‌کنند که در جهان آزاد، ابرقدرت‌ها و دولت‌های استکباری بدون هیچ مرز قانونی به چپاول می‌پردازند. ایشان در صحیفه خودشان فرمودند: تعلیمات اسلامی برای همین معناست که مستکبری در زمین نباشد و مستکبرین نتوانند مستضعفان را استعمار و استثمار کنند.

زمانی با تصریح اینکه در منظومه فکری رهبران انقلاب اسلامی آمریکا و اسرائیل از مهم‌ترین مصادیق استکبار در عصر معاصرند، بیان کرد: از دیدگاه امام راحل و امام شهید انقلاب، مجامع بین‌المللی و اعلامیه‌های حقوق بشری جنبه صوری و ظاهری دارند و مؤسسان و وضع‌کنندگان آن درواقع اولین ناقضان این قوانین و اعلامیه‌ها هستند. این مجامع درواقع هیچ کاربردی برای ملل مستضعف ندارد بلکه ابزار دست دولت‌های استکباری و ابرقدرت‌های عالم‌اند.

وی مصداق نقض قوانین بین‌المللی و مصون ماندن از هر گونه مؤاخذه را رژیم منحوس صهیونی دانست و گفت: تمام این ساز و کارها برای حمایت از قدرتمندان و استضعاف ملت‌های ضعیف و تحت سلطه ایجاد شدند.