کسری ۱۰ میلیارد مترمکعبی ذخایر آب زیرزمینی یزد؛ زنگ خطر برای آینده منابع آب استان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد، فهیمی  با تشریح آخرین وضعیت منابع آب زیرزمینی استان یزد گفت: بررسی اطلاعات ثبت‌شده در حدود ۴۴۰ حلقه چاه مشاهده‌ای نشان می‌دهد سطح آب زیرزمینی در بیشتر آبخوان‌های استان یزد در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ کاهش یافته است.

محمدعلی فهیمی افزود: از ابتدای مهر ۱۴۰۳ تا پایان شهریور ۱۴۰۴، بیشترین افت سالانه سطح آب زیرزمینی در آبخوان‌های صاحب‌آباد با ۱۰۳ سانتی‌متر، ابرکوه با ۸۷ سانتی‌متر، مروست با ۸۴ سانتی‌متر، بهادران با ۷۶ سانتی‌متر و چاهک شهریاری با ۷۴ سانتی‌متر ثبت شده است.

وی با اشاره به اینکه افت سطح آب در بسیاری از آبخوان‌های استان یزد از میانگین بلندمدت نیز فراتر رفته است، ادامه داد: تداوم این روند موجب افزایش کسری مخازن آب زیرزمینی و کاهش ذخایر راهبردی استان شده است.

رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد با بیان اینکه مجموع کسری مخازن آب زیرزمینی استان یزد در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ حدود ۲۸۷ میلیون مترمکعب برآورد شده است، گفت: این میزان در مقایسه با میانگین بلندمدت، حدود ۴۳ میلیون مترمکعب افزایش دارد.

فهیمی افزود: بیشترین کسری مخزن در این دوره مربوط به آبخوان یزد ـ اردکان با ۱۱۵ میلیون مترمکعب، ابرکوه با ۴۸ میلیون مترمکعب و مروست با ۲۱ میلیون مترمکعب بوده است.

وی با اشاره به ابعاد انباشته بحران آب زیرزمینی استان یزد تصریح کرد: مجموع کسری مخازن آبخوان‌های یزد از ابتدای دوره آماری تا پایان سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ از ۱۰ میلیارد مترمکعب فراتر رفته است.

فهیمی برای تبیین بزرگی این رقم گفت: حجم مخزن سد امیرکبیر (کرج) حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب است و کسری تجمعی آبخوان‌های استان یزد به بیش از ۵۰ برابر ظرفیت این سد می‌رسد.

رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد، برداشت بیش از ظرفیت طبیعی آبخوان‌ها را مهم‌ترین عامل تداوم افت سطح آب دانست و تأکید کرد: در بیشتر مناطق استان یزد، میزان برداشت از منابع زیرزمینی همچنان بیشتر از توان تغذیه طبیعی آبخوان‌ها است.

وی اجرای جدی سیاست‌های طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی را ضروری دانست و افزود: کاهش برداشت باید متناسب با میزان تغذیه و حجم آب ورودی سالانه به آبخوان‌ها انجام شود تا از تشدید افت ذخایر جلوگیری شود.

فهیمی با هشدار درباره پیامد‌های کیفی برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی گفت: کاهش سطح آب تنها پیامد برداشت بیش از ظرفیت نیست و تغییر مسیر جریان آب زیرزمینی، زمینه نفوذ آب‌های شور مناطق کویری به سمت سفره‌های آب شیرین را فراهم کرده است.

وی افزود: بررسی تغییرات هدایت الکتریکی آب زیرزمینی نشان می‌دهد شوری آب در ۱۰ آبخوان استان، شامل سرخ‌زیتون، کویر دره‌انجیر، چاگیر، بهادران، ساغند، دهشیر، بافق، مروست، سیاهکوه و یزد ـ اردکان، افزایش قابل توجهی داشته است.

رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد با اشاره به فشار مضاعف بر منابع تأمین‌کننده آب شرب استان هشدار داد: محدودیت منابع آب و برداشت‌های مستمر از آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب، وضعیت این ذخایر را نگران‌کننده کرده است.

فهیمی اظهار کرد: میانگین افت سالانه سطح آب در آبخوان یزدگرد طی دهه اخیر به یک متر و ۱۸ سانتی‌متر و در آبخوان چرخاب به بیش از یک متر رسیده است.

وی برداشت از چاه‌های کشاورزی، گلخانه‌ای و شرب را از عوامل تشدید افت سطح آب در این دو آبخوان دانست و افزود: ادامه این روند، به‌ویژه در آبخوان یزدگرد، زمینه هجوم آب‌های شور کویری به سمت منابع آب شیرین را فراهم کرده است.

فهیمی در پایان تأکید کرد: تداوم برداشت بیش از ظرفیت آبخوان‌ها، علاوه بر کاهش ذخایر زیرزمینی، کیفیت منابع آب را نیز با تهدید جدی مواجه می‌کند و اجرای مؤثر برنامه‌های احیا و تعادل‌بخشی و مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی باید با جدیت بیشتری دنبال شود.