کشف بقایای تاریخی زیر یک خانه در حریم مسجد حیدریه قزوین

در جریان گودبرداری و خاکبرداری یک خانه در حریم مسجد ـ مدرسه حیدریه در شهر قزوین، لایه‌های باستانی مشهود شد. مدیرکل میراث فرهنگی قزوین می‌گوید این عملیات عمرانی با آن‌که در حریم یک بنای تاریخی بوده اما با استعلام از میراث فرهنگی، انجام شده و حالا در پی این کشف، ‌متوقف شده است.

تخریب و خاکبرداری یک بنای مسکونی در مجاورت مسجد ـ مدرسه تاریخی حیدریه قزوین برای ساخت‌وساز جدید، به نمایان‌شدن بقایای معماری و شواهدی از یک بنای تاریخی در زیر پی ساختمان منجر شد؛ موضوعی که با توجه به اهمیت تاریخی این محدوده، پرسش‌هایی درباره نحوه صدور مجوز ساخت‌وساز، نظارت میراث‌فرهنگی بر عملیات تخریب و خاک‌برداری و چگونگی حفاظت از آثار احتمالی باستان‌شناختی مطرح کرده است.  

مریم مهدوی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین با تشریح اقدامات انجام‌شده پس از کشف بقایای باستانی در جریان تخریب و گودبرداری یک ساختمان در محدوده مسجد تاریخی قزوین، به ایسنا گفت: این ملک در حریم اثر تاریخی قرار دارد و با توجه به ضوابط مربوط به حریم، ساخت‌وساز در  آن با رعایت مقررات امکان‌پذیر است. با این حال، پس از نمایان‌شدن شواهد معماری در جریان عملیات عمرانی، فعالیت‌های ساختمانی متوقف و بررسی‌های تخصصی برای شناسایی و مستندسازی آثار آغاز شده است.

مهدوی اظهار کرد: پیش از آغاز عملیات، از اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان قزوین استعلام شده و با توجه به اینکه بنای موجود، ساختمانی مسکونی متعلق به حدود دهه ۱۳۵۰ و فاقد ارزش تاریخی تشخیص داده شده بود، مجوز ساخت‌وساز برای آن صادر شده است. با این حال، در مجوز صادر شده نیز بر ضرورت حضور کارشناس میراث‌فرهنگی پیش از جمع‌آوری بنا تأکید شده است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی استان قزوین افزود: حدود دو هفته پیش و هم‌زمان با آغاز عملیات خاکبرداری در بنای موجود با حضور یگان حفاظت میراث‌فرهنگی، موضوع مورد بررسی قرار گرفت و عملیات متوقف شد. پس از آن تیمی متشکل از معاون میراث‌فرهنگی و  کارشناسان اداره‌کل به همراه مدیر پایگاه بافت تاریخی قزوین از محل بازدید کردند. در بررسی اولیه، به‌جز آجرهای قدیمی که با ملات سیمانی در دیوارچینی به کار رفته بود، شواهد معماری مشخصی نمایان نبود و به مالک ابلاغ شد که بدون حضور کارشناس باستان‌شناسی، عملیات خاک‌برداری را ادامه ندهد.

مهدوی با اشاره به شواهد نمایان‌شده در مراحل بعدی بررسی گفت: در جریان بررسی‌های انجام‌شده، بقایایی شامل یک دیوار، یک طاق در زیر دیوار ملک مجاور، یک تن‌پوش در ضلع شمالی و بخش محدودی از بقایای یک بنا در ضلع جنوبی شناسایی شده است. شواهد اولیه حاکی از آن است که ساختمان مسکونی متعلق به دهه ۱۳۵۰ روی بقایای بنایی متعلق به دوره‌ای تاریخی احداث شده‌است.

مهدوی با تأکید بر توقف کامل فعالیت‌های عمرانی در این ملک اظهار کرد: در حال حاضر هیچ‌گونه عملیات ساختمانی و عمرانی در محل انجام نمی‌شود و مستندنگاری از وضعیت موجود آغاز شده است. همچنین برای بررسی پیشینه بنا، عکس‌های هوایی و تصاویر مربوط به سال‌های گذشته مورد مطالعه قرار گرفته و در مرحله کنونی، خواناسازی و مستندسازی شواهد موجود با همکاری واحدهای باستان‌شناسی و فنی در حال انجام است.

او ادامه داد: بررسی موضوع از سوی معاونت میراث‌فرهنگی اداره‌کل قزوین پیگیری شده و تاکنون چهار جلسه کمیته فنی با محوریت این بنا برگزار شده است. مقرر شده است پس از تکمیل مستندنگاری، بررسی شواهد و جمع‌بندی نظرات تخصصی، نتیجه بررسی‌ها و تصمیمات مربوط به نحوه حفاظت از بقایای معماری از سوی معاونت میراث‌فرهنگی اعلام شود.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین خاطرنشان کرد: بررسی و صیانت از شواهد تاریخی که در جریان عملیات عمرانی در بافت تاریخی نمایان می‌شوند، از وظایف و اولویت‌های این اداره‌کل است و هرگونه تصمیم‌گیری درباره ادامه عملیات در این ملک نیز با توجه به نتایج بررسی‌های تخصصی و در چارچوب ضوابط حفاظتی انجام خواهد شد.