پورذهبی: استکبار از خودبرتربینی آغاز می‌شود/ترامپ رفتار متکبرانه دارد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالرضا پورذهبی، نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان امشب در اجتماع مردمی دفاع از انقلاب که زیر بارش باران در میدان آزادی سنندج برگزار شد، با قدردانی از حضور مردم، اظهار کرد: از همه عزیزانی که در این هوای بارانی خیابان را تنها نگذاشتند و در این اجتماع حضور پیدا کردند، تشکر می‌کنم و امیدوارم مطالبی که مطرح می‌شود نیز برای حاضران مفید و اثرگذار باشد.

وی با اشاره به توافق انجام‌شده برای برگزاری منظم‌تر این اجتماعات افزود: تلاش بر این است که اجتمالات شبانه از این پس در بازه زمانی یک‌ساعته، از ساعت 20 تا 21 برگزار شود تا برنامه‌های دیگر حاضران و محافل مختلف نیز با نظم بیشتری دنبال شود.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با اشاره به موضوع وعده‌داده‌شده در جلسه گذشته گفت: پیش‌تر وعده داده بودیم که درباره استکبار صحبت کنیم و با توجه به گذشت روز 13 آبان، موضوع بحث امشب ما کبر، غرور و استکبار است. در این جلسه با بهره‌گیری از آیات قرآن و روایات، تلاش می‌کنیم این موضوع را از منظر اخلاقی و دینی بررسی کنیم.

کبر و استکبار در آموزه‌های اخلاقی و دینی

وی با اشاره به تقسیم‌بندی صفات اخلاقی در منابع دینی و کتاب‌های اخلاقی تصریح کرد: در این منابع، صفات انسان‌ها را می‌توان در دو دسته کلی بررسی کرد؛ صفات ایمانی و مومنانه و در مقابل، صفاتی که از آنها به‌عنوان صفات کفرآمیز یاد می‌شود. منظور از صفات کفرآمیز این نیست که هر فردی با داشتن چنین صفتی الزاماً کافر محسوب می‌شود، بلکه مقصود ویژگی‌هایی است که با روح ایمان و بندگی خداوند سازگاری ندارند.

پورذهبی با اشاره به اینکه در کتاب شریف کافی نیز به این مباحث پرداخته شده است، ابراز داشت: تواضع، عبادت، رضایت الهی و صبر از جمله صفات پسندیده و مومنانه هستند؛ در مقابل، غرور، تکبر، ریاکاری و حسادت از صفاتی به شمار می‌روند که انسان را از مسیر اخلاق و بندگی دور می‌کنند.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با بیان اینکه موضوع اصلی این جلسه بررسی مفهوم کبر و استکبار است، عنوان کرد: کبر به معنای خودبرتربینی و برتری‌خواهی است و استکبار نیز به معنای طلب برتری و برتری‌جویی است. در واقع، فرد مستکبر خود را برتر از دیگران می‌داند و حاضر نیست در برابر حق تسلیم شود.

 استکبار فقط در عرصه سیاست و قدرت نیست

پورذهبی با تأکید بر اینکه استکبار را نباید صرفاً در رفتار دولت‌ها و قدرت‌های بزرگ جست‌وجو کرد، اذعان داشت: این ویژگی ممکن است در حوزه‌های مختلف زندگی انسان بروز پیدا کند؛ گاهی فرد به دلیل برخورداری از ثروت، خود را برتر از دیگران می‌بیند و با تکیه بر دارایی‌هایش به دیگران فخرفروشی می‌کند. گاهی نیز علم و دانش وسیله‌ای برای خودبرتربینی می‌شود و فرد به جای آنکه دانش خود را در خدمت دیگران قرار دهد، با تحقیر دیگران می‌گوید من می‌دانم و شما نمی‌دانید.

وی بیان کرد: استکبار ممکن است در قدرت و موقعیت اجتماعی نیز شکل بگیرد. گاهی فردی که مسئولیت یا جایگاهی به دست آورده، تصور می‌کند از دیگران برتر است و باید خواسته و نظر او بر دیگران تحمیل شود. این مسئله محدود به اداره و سازمان نیست و حتی ممکن است از محیط خانواده آغاز شود.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با اشاره به مصادیق خودبرتربینی در روابط خانوادگی اظهار  داشت: گاهی فرد در خانه به دلیل برخورداری از قدرت یا موقعیت، با همسر، فرزندان یا حتی پدر و مادر خود رفتاری آمرانه و تحقیرآمیز دارد و تصور می‌کند چون جایگاه یا قدرتی دارد، دیگران باید بدون چون‌وچرا تابع او باشند.

پورذهبی ادامه داد: در مراجعات و مشاوره‌ها نیز گاهی با چنین رفتارهایی مواجه می‌شویم؛ مواردی که فرزندان از پدران خود گلایه دارند یا در روابط خانوادگی و وصلت‌های فامیلی، فردی به دلیل خودبرتربینی حاضر نیست نظر و حق دیگران را بپذیرد و همواره بر خواسته خود پافشاری می‌کند.

وی با تأکید بر اینکه این رفتارها می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری روحیه استکباری در سطوح بالاتر شود، گفت: کسی که در محیط خانواده چنین رفتاری دارد، اگر روزی مسئولیت و قدرت بیشتری در اختیارش قرار گیرد، ممکن است همان شیوه را در محیط کار و جامعه نیز دنبال کند. اگر چنین فردی در موقعیت‌های بزرگ‌تر قرار بگیرد، احتمال دارد همان رفتارهای مستبدانه را در مقیاس وسیع‌تر تکرار کند.

قدرت و ثروت، آزمونی برای انسان

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با اشاره به اینکه برخورداری از قدرت و امکانات می‌تواند زمینه آزمایش و انحراف انسان را فراهم کند، اظهار کرد: گاهی انسان باید خدا را شکر کند که مسئولیت یا قدرتی به او داده نشده است؛ چراکه قدرت، مسئولیت سنگینی به همراه دارد و ممکن است فرد را از مسیر درست منحرف کند.

وی با بیان اینکه استکبار تنها به معنای برخورداری از امکانات و موقعیت نیست، افزود: مسئله اصلی آن است که انسان به واسطه ثروت، علم یا قدرت، خود را برتر از دیگران بداند و از پذیرش حق امتناع کند. استکبار در حقیقت با خودبزرگ‌بینی، برتری‌طلبی و نپذیرفتن حق از روی عناد و غرور همراه است.

پورذهبی تأکید کرد: انسان نباید خود را معیار حق بداند و دیگران را به دلیل متفاوت بودن نظر یا جایگاهشان تحقیر کند. معیار اصلی، حق و فرمان الهی است و هیچ‌کس نباید به واسطه موقعیت، دارایی یا دانشی که دارد، خود را فراتر از دیگران تصور کند.

استکبار جهانی در برابر دیدگان ملت‌ها

نماینده ولی‌فقیه در کردستان در ادامه با اشاره به مصادیق استکبار در عرصه بین‌المللی گفت: ما در گذشته فرعون و نمرود را ندیده‌ایم و درباره رفتار و ویژگی‌های آنان از تاریخ شنیده‌ایم، اما امروز نمونه‌هایی از خودبرتربینی و رفتار استکباری را در جهان معاصر مشاهده می‌کنیم.

وی با اشاره به خباثت رئیس‌جمهور آمریکا، رفتار و مواضع او را از مصادیق خودبرتربینی و استکبار توصیف کرد و گفت: امروز جهان با فردی مواجه است که رفتارهای متکبرانه و خودمحورانه دارد و این واقعیت را می‌توان در مواضع و عملکرد او مشاهده کرد.

پورذهبی با بیان اینکه استکبار شکل‌های مختلفی دارد، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های آن را نپذیرفتن حق و عدم تمکین در برابر فرمان خداوند و پیامبران الهی دانست و بر ضرورت شناخت این ویژگی و پرهیز از گرفتار شدن در آن تأکید کرد.

وی با تأکید بر ضرورت مراقبت انسان از نفس و رفتارهای فردی و اجتماعی، یادآور شد که کبر و غرور ممکن است در هر جایگاه و موقعیتی بروز پیدا کند و همه افراد باید برای دور ماندن از این آفت اخلاقی به خداوند متعال پناه ببرند.

استکبار از خودبرتربینی فردی تا سلطه‌جویی اجتماعی گسترش می‌یابد

پورذهبی در ادامه سخنان خود با اشاره به برخی تناقض‌ها در رفتار انسان‌ها عنوان کرد: گاهی افراد در برابر برخی مسائل، از دیگران مطالبه استدلال و پشتوانه منطقی می‌کنند، اما در مواجهه با موضوعاتی دیگر، بدون توجه به مبانی عقلانی و اعتقادی، به باورهایی تمسک می‌جویند که پشتوانه محکمی ندارند.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از باورهای عرفی و برداشت‌های غیرمستند تأکید کرد: مسئله این است که انسان نباید در یک موضوع به دنبال دلیل و فلسفه باشد، اما در موضوعی دیگر، بدون بررسی و تفکر، هر چیزی را بپذیرد؛ این دوگانگی در نگاه و رفتار، خود نیازمند تأمل است.

نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان با بیان اینکه استکبار می‌تواند از رابطه یک فرد با فرد دیگر آغاز شود و به سطح جامعه و حاکمیت گسترش یابد گفت: گاهی فردی به دلیل برخورداری از پول، قدرت یا موقعیت اجتماعی، در برابر دیگری احساس برتری می‌کند و با تکیه بر امکانات خود، به او زور می‌گوید؛ این روحیه در سطح کلان‌تر نیز می‌تواند در رفتار حاکمان و صاحبان قدرت بروز پیدا کند.

پورذهبی با اشاره به آیه چهارم سوره قصص درباره فرعون افزود: خداوند در این آیه می‌فرماید فرعون در زمین برتری‌جویی و سرکشی کرد و مردم را گروه‌گروه ساخت و دسته‌ای از آنان را به ضعف و استضعاف کشاند. این آیه تصویری از رفتار حاکمی است که خود را برتر از دیگران می‌بیند و برای حفظ سلطه‌اش، بخشی از جامعه را تضعیف می‌کند.

وی با اشاره به آیه‌ای دیگر درباره استکبار فرعون و سپاهیانش، تصریح کرد: استکبار تنها به شخص حاکم محدود نمی‌شود، بلکه ممکن است در مجموعه‌ای از افراد و نیروهای زیرمجموعه او نیز گسترش یابد؛ به‌گونه‌ای که روحیه زورگویی از رأس قدرت به لایه‌های پایین‌تر منتقل شود.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با تأکید بر اینکه این روحیه ممکن است در رفتار روزمره افراد نیز شکل بگیرد خاطرنشان کرد: گاهی انسان در جایگاه مدیریتی قرار می‌گیرد و تصمیمی می‌گیرد که ضرورت مسئولیت اوست، اما باید مراقب باشد تصمیم مدیریتی با غرور، خودبرتربینی و زورگویی اشتباه گرفته نشود. هر فردی باید مراقب باشد گرفتار همان خصلتی نشود که در دیگران از آن انتقاد می‌کند.

پورذهبی با اشاره به اینکه استکبار می‌تواند در رابطه انسان با خداوند نیز بروز پیدا کند گفت: انسان گاهی در برابر خالق و پروردگاری که آفریننده، زنده‌کننده و میراننده است، سرکشی می‌کند؛ در حالی که هیچ‌کس و هیچ قدرتی بالاتر از خداوند متعال نیست.

وی در تشریح برخی ریشه‌های استکبار، به برتری‌جویی نژادی و قومی اشاره کرد و افزود: این روحیه گاهی در قالب برتر دانستن یک قوم، شهر یا استان نسبت به دیگران خود را نشان می‌دهد؛ در حالی که انسان هر جایگاه و موقعیتی داشته باشد، نباید خود را بالاتر از دیگران بداند.

نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان با نقل خاطره‌ای از آیت‌الله سید عبدالهادی شیرازی درباره تواضع در برابر خداوند بیان کرد: نقل شده است هنگامی که از ایشان تعریف و تمجید فراوانی شد، در پاسخ فرمودند «من هیچ بن هیچم»؛ این تعبیر نشان می‌دهد انسان هر اندازه هم جایگاه علمی و اجتماعی داشته باشد، در برابر عظمت پروردگار باید خود را کوچک بداند.

ثروت، قدرت و ریاست؛ زمینه‌های لغزش انسان

پورذهبی با بیان اینکه برخورداری از ثروت و قدرت می‌تواند زمینه‌ساز خودبرتربینی شود گفت: گاهی انسان به جای آن که از امکانات و موقعیت خود برای خدمت استفاده کند، به دنبال آن است که دیگران در برابرش تعظیم کنند و جایگاه او را به رسمیت بشناسند.

وی با اشاره به روایتی قدسی درباره علاقه به ریاست و جایگاه اجتماعی افزود: در این روایت به این معنا اشاره شده است که ممکن است برخی افراد در ظاهر بسیاری از تعلقات را کنار بگذارند، اما همچنان در دل خود به دنبال آن باشند که دیگران در برابرشان سر تعظیم فرود آورند؛ این مسئله نشان می‌دهد علاقه به ریاست و برتری‌جویی می‌تواند در لایه‌های پنهان وجود انسان باقی بماند.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان همچنین با اشاره به برخی انحرافات تاریخی در جریان‌های مذهبی، از جمله شکل‌گیری فرقه واقفیه، خاطرنشان کرد: گاهی افراد به دلیل تعلقات مالی و موقعیت اجتماعی، از مسیر اعتقادی خود منحرف می‌شوند و حتی در جایگاه‌های مذهبی نیز منافع شخصی می‌تواند زمینه‌ساز انحراف باشد.

وی تأکید کرد: ثروت، مال، قدرت و ریاست از جمله زمینه‌هایی هستند که انسان باید در برابر آثار منفی آنها مراقب باشد؛ چرا که اگر این امکانات مهار نشوند، می‌توانند روحیه استکباری را در فرد تقویت کنند.

چهار عامل شکل‌گیری استکبار از نگاه امام خمینی(ره)

پورذهبی در ادامه با اشاره به دیدگاه امام خمینی(ره) درباره عوامل شکل‌گیری استکبار گفت: چهار عامل می‌تواند انسان را به سمت روحیه استکباری سوق دهد که از جمله آنها، برخورداری از امکانات و قدرت بدون مهار و نظارت بر نفس است.

وی با تأکید بر ضرورت شناخت و کنترل این عوامل افزود: یکی دیگر از زمینه‌های استکبار، نبود بیداری و آگاهی در میان مستضعفان است؛ هنگامی که افراد در برابر ظلم و زورگویی سکوت کنند و برای مقابله با آن اقدامی نداشته باشند، زمینه گسترش سلطه‌گری فراهم می‌شود.

نماینده ولی‌فقیه در کردستان، خودبینی و طغیان نفس را از دیگر عوامل استکبار برشمرد و گفت: وقتی انسان خود را بیش از اندازه بزرگ ببیند و برای دیگران و حقوق آنان ارزشی قائل نباشد، به تدریج به مرحله‌ای می‌رسد که همانند فرعون ادعای برتری و حتی ربوبیت می‌کند.

پورذهبی با اشاره به وضعیت تقابل ایران و آمریکا از منظر خود، اظهار کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران در برابر آمریکا ایستاده و اجازه نداده است آن کشور به اهداف سلطه‌جویانه خود دست پیدا کند.

تواضع و نماز؛ راه مقابله با روحیه استکباری

نماینده ولی‌فقیه در استان کردستان در ادامه با طرح این پرسش که راه درمان استکبار چیست، گفت: حتی اگر انسان قدرت و موقعیت بزرگی در اختیار نداشته باشد، باید از رفتار مستکبرانه در خانه، خیابان، محیط کار و جایگاه مسئولیت خودداری کند.

وی با اشاره به کلام حضرت فاطمه زهرا(س) درباره فلسفه برخی احکام الهی، افزود: آن حضرت می‌فرمایند خداوند ایمان را برای پاک شدن انسان از شرک و نماز را برای دوری از تکبر قرار داده است؛ این بیان نشان می‌دهد نماز واقعی باید در رفتار و منش انسان اثر بگذارد.

پورذهبی تصریح کرد: انسانی که در برابر پروردگار می‌ایستد، رکوع می‌کند و به سجده می‌رود، اگر نماز را با حضور قلب به‌جا آورد، چگونه می‌تواند در برابر بندگان خدا گرفتار تکبر و خودبرتربینی شود؟

نماینده ولی‌فقیه در کردستان با تأکید بر اینکه توجه به عظمت خداوند باید به فروتنی انسان در برابر دیگران منجر شود، ادامه داد: کسی که در نماز عظمت پروردگار را درک می‌کند، باید بداند قدرت و توانایی حقیقی از آن خداوند است و هیچ انسانی نباید به واسطه ثروت، دانش، موقعیت یا مسئولیت، خود را برتر از دیگران بداند.