انشای امروز؛ شهید گمنام

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: قرار بود دانش آموزان میزبان مهمانی باشند که نامش را نمی‌دانستند، اما قصه ۲۱ سال زندگی و سال‌ها دوری‌اش از آغوش مادر، دل‌های کوچکشان را لرزاند. چفیه‌ها بر شانه‌ها نشست، پرچم‌ها بالا رفت و یک دیدار ساده، به انشایی نانوشته درباره ایثار، دلتنگی و شهید گمنام تبدیل شد.

دو سوی در ورودی مدرسه شهید قاسم‌نژاد شهر زیراب در مازندران، دانش‌آموزان صف کشیده‌اند. چفیه بر شانه دارند و در یک دست پرچم و در دست دیگر شاخه‌ای گل گرفته‌اند. همه‌چیز برای استقبال از میهمانی آماده است که قرار است امروز به جمع آنها بیاید؛ میهمانی که اگرچه نام و نشانی از او نمی‌دانند، اما قرار است برای ساعاتی در کنارشان باشد.

صف استقبال از ورودی مدرسه آغاز شده و تا مقابل ساختمان امتداد یافته است. شور و انتظار در چهره بچه‌ها پیداست. هر چند دقیقه، یکی از دانش‌آموزان دور از چشم ناظم و مدیر، سرکی به بیرون می‌کشد و می‌پرسد: هنوز نرسیدند؟ انگار هر لحظه تأخیر، انتظارشان را طولانی‌تر می‌کند.

کمی آن‌سوتر، یکی از بچه‌ها توجهم را جلب می‌کند. ابتدا با گلی در دست به ساختمان مدرسه تکیه داده و از دور به صف استقبال نگاه می‌کند. کم‌کم به جمع نزدیک می‌شود و سرانجام در فاصله خالی میان دانش‌آموزان می‌ایستد تا او هم سهمی در این استقبال داشته باشد.

از دوستش که کمی جلوتر در صف ایستاده، می‌خواهد چفیه یا پرچمش را به او بدهد. دوستش چفیه‌اش را به او می‌دهد و کودک با خوشحالی آن را بر شانه می‌اندازد و در صف می‌ایستد.

نزدیکش می‌روم و دلیل این همه اشتیاق را می‌پرسم. با همان سادگی و صداقت کودکانه پاسخ می‌دهد: امروز قرار است شهید گمنام بیاورند.

از او می‌پرسم شهید گمنام یعنی چه؟ کمی مکث می‌کند و بعد با تعریفی کودکانه می‌گوید: یعنی اسمش را نمی‌دانیم و مادرش پیشش نیست.

پاسخی کوتاه، اما سرشار از احساسی که شاید بزرگ‌ترها برای بیانش به جمله‌های طولانی‌تری نیاز داشته باشند. برای این کودک، گمنامی پیش از هر چیز به معنای دوری از مادر است؛ همان چیزی که در دنیای کوچک و امن او می‌تواند یکی از غم‌انگیزترین اتفاق‌های دنیا باشد.

وقتی قرارهای استقبال از یاد بچه‌ها رفت

دانش‌آموزان پیش از ورود پیکر شهید هماهنگ کرده بودند که به محض رسیدن او، پرچم‌هایشان را بالا ببرند و سلام بدهند؛ اما لحظه موعود که فرا می‌رسد، همه قرارها از یادشان می‌رود.

پیکر شهید گمنام وارد محوطه مدرسه می‌شود و بچه‌ها پرچم به دست، مات و مبهوت به تابوت چشم می‌دوزند. دیگر خبری از شور و هیجان دقایق انتظار نیست. سکوتی عجیب میان دانش‌آموزان می‌نشیند؛ گویی هیچ‌کدام نمی‌دانند در برابر این میهمان چه باید بگویند.

در این میان، تنها یکی از دانش‌آموزان دل به دریا می‌زند، به سمت تابوت می‌دود و دست بر آن می‌کشد. حرکتی ساده و بی‌تکلف که شاید برای او شکل دیگری از سلام دادن به میهمانی باشد که دیگر فرصت دیدنش را نخواهد داشت.

بقیه دانش‌آموزان نیز با هدایت معلم، پشت سر پیکر شهید راهی نمازخانه می‌شوند؛ جایی که جمع دیگری از دانش‌آموزان مدرسه از قبل منتظر نشسته‌اند تا میزبان این مسافر بی‌نام‌ونشان باشند.

با ورود پیکر شهید گمنام به نمازخانه، این بار بچه‌ها از جا برمی‌خیزند. پرچم‌ها بالا می‌رود، صلوات‌ها در فضا می‌پیچد و مراسم آغاز می‌شود. دانش‌آموزان پرچم به دست، همگام با مداح، نوحه ای میهن خدایی، صحن امام رضایی را زمزمه می‌کنند و فضای نمازخانه رنگ دیگری به خود می‌گیرد.

در میان جمعیت، کودکی توجهم را جلب می‌کند که در یک دست پرچمش را تکان می‌دهد و در دست دیگر، عروسک کوچکی را محکم در مشت گرفته است. گاهی نگاهی به عروسکش می‌اندازد و وقتی خیالش از بابت آن راحت می‌شود، پرچم را محکم‌تر تکان می‌دهد. او میان دنیای بازی‌های کودکانه و شور میزبانی از شهید، تعادلی شیرین ساخته است؛ گویی بخشی از دنیای کودکی‌اش را با خود به این مراسم آورده است.

میهمان ۲۱ ساله‌ای که مادرش چشم‌انتظار اوست

پشت تریبون، سخنران از میهمان ۲۱ ساله‌ای می‌گوید که امروز به مدرسه آنها قدم گذاشته است؛ جوانی که در اوج آرزوها و رؤیاهایش، جان خود را برای امنیت این سرزمین و لبخند همین دختران کوچک فدا کرده و اکنون حتی نام و نشانی از او در دست نیست.

وقتی راوی از چشم‌انتظاری مادران شهدا و دلتنگی‌هایی می‌گوید که سال‌ها با آنها همراه بوده است، موجی از اشک در چشمان دانش‌آموزان می‌نشیند. روایت غربت شهید گمنام، این بار به دل کودکانی راه پیدا می‌کند که شاید تا پیش از این، معنای انتظار و دلتنگی مادرانه را تنها در داستان‌ها شنیده باشند.

فاطمه‌زهرا، یکی از همین دانش‌آموزان، از غمی می‌گوید که گمنام بودن شهید در دلش نشانده است؛ غم اینکه مادر این شهید در جمع آنها نیست و پدر و مادرش همچنان چشم‌انتظار فرزندشان هستند.

دوست او نیز با زبان ساده و کودکانه از همین دلتنگی می‌گوید: اینکه شهید ۲۱ سال دارد و بی‌نام‌ونشان است، برای ما خیلی ناراحت کننده است.

شاید برای این بچه‌ها، ۲۱ سالگی هنوز عددی دور از دنیای کودکانه‌شان باشد، اما وقتی می‌شنوند این جوان در همین سن‌وسال جان خود را از دست داده و سال‌ها از آغوش خانواده دور مانده است، معنای غریبی و تنهایی را بهتر درک می‌کنند.

اشک و لبخند در یک قاب کودکانه

اما در کنار این اندوه پاک، احساس دیگری نیز در چهره دانش‌آموزان دیده می‌شود؛ شوق و خوشحالی از حضور در کنار پیکر شهید و تجربه لحظه‌ای که شاید تا سال‌ها در خاطرشان باقی بماند.

یگانه از خوشحالی‌اش برای زیارت شهید می‌گوید و محیا در تکمیل حرف دوستش اظهار می‌کند: خیلی خوشحالم که در جمع شهید گمنام بودم. درست است که شهید گمنام است، اما یادش همیشه در قلب ما باقی می‌ماند.

این جمله‌های ساده، تصویری از احساسی است که در طول مراسم میان دانش‌آموزان جریان دارد؛ از اندوه دوری شهید از خانواده تا خوشحالی حضور در کنار او. آنها شاید هنوز نتوانند درباره مفاهیمی مانند ایثار، فداکاری و شهادت توضیح‌های پیچیده بدهند، اما در همین مواجهه کوتاه، بخشی از این مفاهیم را با احساس خود تجربه می‌کنند.

شاید مهم‌ترین اتفاق این مراسم همین باشد؛ اینکه شهید گمنام برای چند ساعت از قاب تصاویر و روایت‌های تاریخی بیرون آمده و در فضای واقعی زندگی بچه‌ها حضور پیدا کرده است. او دیگر تنها نامی در کتاب‌ها یا موضوعی در مراسم رسمی نیست؛ میهمانی است که به مدرسه‌شان آمده، در کنارشان قرار گرفته و فرصتی برای گفت‌وگو درباره مادر، دلتنگی و فداکاری فراهم کرده است.

میهمانی که نامش را نمی‌دانند، اما فراموشش نمی‌کنند

حضور شهدا در مدارس، فرصتی برای آشنایی نسل جدید با بخشی از تاریخ معاصر کشور است؛ نسلی که جنگ را تجربه نکرده و بسیاری از روزهای دفاع مقدس را تنها از زبان پدران و مادران و در کتاب‌ها شناخته است.

اما گاهی یک دیدار، یک شاخه گل یا لمس تابوت یک شهید می‌تواند دریچه‌ای تازه برای فهم این تاریخ باز کند. آنچه در مدرسه شهید قاسم‌نژاد زیراب گذشت، تنها یک برنامه استقبال و تکریم نبود؛ فرصتی بود تا کودکان از زاویه نگاه خود با مفهوم شهادت و غربت روبه‌رو شوند.

یکی از آنها گمنامی را در نبودن مادر خلاصه کرد، دیگری از جوانی ۲۱ ساله‌ای گفت که بی‌نام‌ونشان مانده و دختری دیگر خوشحال بود که فرصت حضور در کنار شهید را پیدا کرده است. همین جمله‌های کوتاه، شاید صادقانه‌ترین روایت از تأثیر این دیدار بر دل‌های کوچک دانش‌آموزان باشد.

امروز در مدرسه شهید قاسم‌نژاد زیراب، اشک و لبخند کنار هم نشستند؛ اندوهی پاک برخاسته از غربت شهید گمنام و چشم‌انتظاری مادرانی که سال‌ها در حسرت بازگشت فرزندانشان مانده‌اند و شادی و آرامشی که زیارت پیکر شهید برای کودکان به همراه داشت.

میزبانی مازندران از ۱۰ شهید گمنام در ایام فاطمیه

در همین حال، همزمان با ایام فاطمیه، پیکر مطهر ۱۰ شهید گمنام دوران دفاع مقدس وارد مازندران می‌شود و شهرستان‌های مختلف استان میزبان آیین‌های استقبال، تشییع و تکریم این شهدا خواهند بود.

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، در هر یک از شهرستان‌های استان یک یا دو شهید گمنام میهمان مردم خواهند بود. همچنین اجتماعات شبانه و برنامه‌های فرهنگی و معنوی در مدارس و دانشگاه‌های مازندران پیش‌بینی شده است تا اقشار مختلف مردم، به‌ویژه نسل نوجوان و جوان، فرصت حضور در آیین‌های استقبال و تجدید میثاق با آرمان‌های شهدا را داشته باشند.

مازندران در دوران دفاع مقدس ۱۴ هزار و ۵۰۰ شهید تقدیم کرده است؛ سرزمینی که این روزها بار دیگر آغوش خود را به روی فرزندان بی‌نشان وطن می‌گشاید؛ فرزندانی که شاید نامشان برای بسیاری ناشناخته باشد، اما یاد و خاطره فداکاری‌شان در حافظه مردم این دیار زنده خواهد ماند.