شیرینی خرما و تلخی دیابت؛ ابتلا به بیماری خاموش در بوشهر افزایش یافت

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: شیرینی بخشی جدایی‌ناپذیر از ذائقه غذایی مردم استان بوشهر است؛ استانی که با نخلستان‌های گسترده و تولید خرما شناخته می‌شود، اما در کنار این ظرفیت ارزشمند کشاورزی و غذایی، تغییر الگوی تغذیه، کم‌تحرکی و افزایش عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر می‌تواند سلامت جامعه را با چالش‌هایی جدی مواجه کند.

دیابت یکی از همین چالش‌ها است؛ بیماری‌ای که آرام و بی‌صدا پیش می‌رود و گاهی زمانی خود را نشان می‌دهد که آسیب‌های آن به بخش‌های مختلف بدن رسیده است.

شناسایی ۲ هزار و ۹۱۳ بیمار جدید مبتلا به دیابت در استان بوشهر طی یک سال گذشته، آماری قابل تأمل است که ضرورت توجه جدی‌تر به پیشگیری، غربالگری و مراقبت‌های درمانی را نشان می‌دهد. این آمار در کنار صدها هزار مورد ارزیابی سلامت انجام‌شده در مراکز بهداشتی استان، بیانگر اهمیت شناسایی افراد در معرض خطر و ضرورت استمرار برنامه‌های کنترل این بیماری است.

مسئله مهم اینجا است که دیابت برخلاف بسیاری از بیماری‌ها، همیشه با نشانه‌های آشکار آغاز نمی‌شود. ممکن است فرد سال‌ها بدون احساس مشکل جدی به زندگی روزمره خود ادامه دهد، در حالی که افزایش قند خون به‌تدریج بر عروق، کلیه‌ها، چشم‌ها، قلب و سیستم عصبی او اثر بگذارد. به همین دلیل، آگاهی عمومی و انجام آزمایش‌های دوره‌ای باید به بخشی از فرهنگ مراقبت از سلامت تبدیل شود.

دیابت؛ بیماری خاموشی که نباید منتظر علائمش ماند

رئیس مرکز بهداشت استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت تشخیص زودهنگام دیابت اظهار کرد: این بیماری یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت در جهان است و در بسیاری از موارد بدون علائم مشخص آغاز می‌شود؛ به‌گونه‌ای که افراد ممکن است برای سال‌ها از ابتلای خود بی‌اطلاع باشند.

امیرحسین دارابی با اشاره به شناسایی ۲ هزار و ۹۱۳ بیمار جدید مبتلا به دیابت در استان طی یک سال گذشته افزود: در همین مدت ۲۹۶ هزار و ۴۱۹ نفر در مراکز خدمات جامع سلامت و پایگاه‌های بهداشتی استان از نظر عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.

وی ادامه داد: طی این بازه زمانی، ۳۲ هزار و ۹۴۹ نفر از بیماران دیابتی توسط پزشکان و ۶۱ هزار و ۶۵۹ نفر نیز توسط مراقبان سلامت و سایر نیروهای غیرپزشک خدمات مراقبتی دریافت کرده‌اند.

رئیس مرکز بهداشت استان بوشهر با بیان اینکه شناسایی بیماران تنها نخستین مرحله از مسیر کنترل بیماری است، تصریح کرد: استمرار مراقبت‌ها، پایش قند خون، آموزش بیماران و پیشگیری از بروز عوارض، اهمیت زیادی دارد و افراد نباید بررسی وضعیت سلامت خود را به زمان بروز علائم موکول کنند.

دارابی با اشاره به اینکه تشنگی شدید، تکرر ادرار، کاهش وزن و خستگی غیرعادی از جمله نشانه‌های احتمالی دیابت هستند، گفت: بسیاری از مبتلایان به دیابت نوع دو در مراحل ابتدایی هیچ علامت مشخصی ندارند و گاهی نخستین نشانه بیماری، بروز یکی از عوارض آن است.

وی اضافه کرد: افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، کسانی که سابقه خانوادگی دیابت دارند، افراد کم‌تحرک، مبتلایان به فشار خون بالا و زنانی که سابقه دیابت بارداری داشته‌اند، باید توجه بیشتری به انجام آزمایش و ارزیابی وضعیت قند خون خود داشته باشند.

خودمراقبتی؛ حلقه مفقوده کنترل دیابت

در کنار برنامه‌های نظام سلامت برای شناسایی و مراقبت از بیماران، نقش خود افراد در پیشگیری و کنترل دیابت بسیار تعیین‌کننده است. واقعیت این است که هیچ برنامه غربالگری و درمانی بدون همراهی مردم و تغییر رفتارهای مرتبط با سلامت نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد.

خدیجه حیاتی متخصص داخلی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ضرورت خودمراقبتی و پایش مستمر وضعیت قند خون اظهار کرد: دیابت از بیماری‌های مزمنی است که کنترل آن به آگاهی و مشارکت فعال بیمار در روند درمان نیاز دارد و افراد نباید تنها زمانی به فکر بررسی وضعیت سلامت خود باشند که علائم بیماری ظاهر شده یا عوارض آن بروز کرده باشد.

وی با تأکید بر اهمیت انجام آزمایش‌های دوره‌ای افزود: بررسی منظم قند خون و مراجعه به پزشک برای ارزیابی وضعیت سلامت، به‌ویژه در افراد دارای سابقه خانوادگی دیابت، اضافه‌وزن، چاقی و کم‌تحرکی، اهمیت زیادی دارد و تشخیص زودهنگام می‌تواند فرصت مناسبی برای آغاز اقدامات درمانی فراهم کند.

این متخصص داخلی با هشدار نسبت به عادی‌انگاری بیماری دیابت تصریح کرد: برخی افراد پس از تشخیص بیماری، به دلیل نداشتن علائم مشخص، مصرف دارو و رعایت توصیه‌های پزشکی را جدی نمی‌گیرند؛ در حالی که طبیعی بودن حال عمومی به معنای کنترل بیماری نیست و افزایش قند خون در طولانی‌مدت می‌تواند به اندام‌های مختلف بدن آسیب وارد کند.

حیاتی ادامه داد: بیماران باید درمان تجویزشده از سوی پزشک را به‌درستی دنبال کنند و از قطع خودسرانه دارو، تغییر مقدار مصرف یا جایگزین کردن روش‌های غیرعلمی به جای درمان پزشکی بپرهیزند. مصرف منظم داروها، انجام آزمایش‌های موردنیاز و مراجعه مستمر برای بررسی روند درمان از ارکان اصلی کنترل دیابت است.

شیرینی زندگی با تغذیه سالم و تحرک بیشتر

یکی از مهم‌ترین محورهای پیشگیری و کنترل دیابت، اصلاح سبک زندگی است؛ موضوعی که در جامعه امروز با گسترش زندگی ماشینی، کاهش فعالیت بدنی، تغییر عادات غذایی و افزایش مصرف مواد غذایی پرکالری اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به نقش سبک زندگی در پیشگیری از دیابت اظهار کرد: تغذیه سالم، کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و مواد غذایی پرکالری، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب و پرهیز از مصرف دخانیات از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع دو را کاهش دهد.

امیرحسین دارابی افزود: انجام دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته، مانند پیاده‌روی تند، در کنار رعایت اصول تغذیه سالم می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از دیابت و بهبود کنترل قند خون داشته باشد.

خدیجه حیاتی متخصص داخلی نیز با تأکید بر ضرورت اصلاح عادات غذایی و افزایش تحرک روزانه گفت: کاهش مصرف قند و شیرینی، نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای پرکالری، استفاده بیشتر از سبزیجات و مواد غذایی سالم و رعایت تعادل در مصرف مواد غذایی می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند.

وی با اشاره به اهمیت ورزش و فعالیت بدنی در مدیریت بیماری دیابت اظهار کرد: کم‌تحرکی یکی از عوامل مؤثر در افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع دو است و پیاده‌روی روزانه، ورزش منظم و پرهیز از نشستن طولانی‌مدت می‌تواند به بهبود سوخت‌وساز بدن و کنترل قند خون کمک کند.

پیشگیری امروز، هزینه کمتر و سلامت بیشتر در آینده

دیابت بیماری‌ای است که اگرچه در بسیاری از موارد قابل کنترل است، اما غفلت از آن می‌تواند پیامدهای سنگینی برای فرد، خانواده و نظام سلامت به همراه داشته باشد. بیماری‌های قلبی و عروقی، نارسایی کلیه، آسیب‌های چشمی و اختلالات عصبی از جمله عوارضی هستند که در صورت کنترل نامناسب قند خون احتمال بروز آنها افزایش می‌یابد.

از این منظر، آمار شناسایی نزدیک به سه هزار بیمار جدید در استان بوشهر را باید فراتر از یک عدد آماری دید؛ این آمار نشان‌دهنده ضرورت تقویت فرهنگ پیشگیری و افزایش حساسیت عمومی نسبت به بیماری‌ای است که ممکن است در سکوت پیشرفت کند.

مراکز خدمات جامع سلامت و پایگاه‌های بهداشتی استان بوشهر خدمات مربوط به خطرسنجی بیماری‌های غیرواگیر، شناسایی افراد در معرض خطر، پیگیری موارد مشکوک و مراقبت از بیماران دیابتی را ارائه می‌کنند و استفاده از این ظرفیت برای شهروندان، به‌ویژه گروه‌های پرخطر، اهمیت فراوانی دارد.

پیام مشترک متخصصان و مسئولان حوزه سلامت روشن است؛ برای بررسی قند خون نباید منتظر تشنگی، خستگی یا سایر علائم بیماری ماند و برای درمان نیز نباید تا زمان بروز عوارض صبر کرد. خودمراقبتی، آزمایش‌های دوره‌ای، مصرف منظم دارو، تغذیه مناسب و تحرک کافی باید به عادت‌های پایدار زندگی تبدیل شوند.