ملکی: تربیت قرآنی زمینه‌ساز تحول عمیق در شخصیت انسان است

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام و المسلمین حمید ملکی بعدازظهر دوشنبه در گفتگو با خبرنگاران با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از آثار و اندیشه‌های امام خمینی(ره) در تدوین الگوهای تربیتی اظهار کرد: بررسی منظومه فکری امام راحل نشان می‌دهد که قرآن کریم جایگاهی بنیادین در برنامه انسان‌سازی ایشان داشته است و نمی‌توان دستگاه تربیتی امام را بدون توجه به مبانی قرآنی و معرفتی آن به‌درستی شناخت.

وی افزود: طرح این موضوع که می‌توان با مطالعه سیره و آثار امام خمینی(ره)، به الگویی نظام‌مند از روش تربیتی ایشان دست یافت، ادعایی مهم و قابل تأمل است، اما برای شناخت دقیق این الگو باید به مبانی فکری و شیوه عملی امام در تربیت انسان توجه کرد.

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم با بیان اینکه قرآن در منظومه فکری امام خمینی(ره) کتاب بیدارکننده و عامل تحول انسان است، تصریح کرد: قرآن تنها مجموعه‌ای از آموزه‌های نظری نیست، بلکه با موعظه، تذکر و اثرگذاری بر جان انسان، زمینه خروج او از غفلت و حرکت به سوی کمال را فراهم می‌کند.

ملکی ادامه داد: در این مسیر، صرف مواجهه احساسی با مفاهیم دینی برای ایجاد تحول پایدار کافی نیست، بلکه انسان باید به مرحله‌ای از باور و یقین برسد که آموزه‌های قرآنی در وجود او نهادینه شود و رفتار و نگرش او را دگرگون کند.

وی با اشاره به مفهوم شفابخشی قرآن کریم بیان کرد: خداوند در قرآن از این کتاب به‌عنوان مایه شفا برای آنچه در سینه‌های انسان‌هاست یاد می‌کند و این تعبیر نشان می‌دهد که نخست باید زخم‌ها و آلودگی‌های درونی انسان به واسطه هدایت قرآنی درمان شود تا زمینه شکل‌گیری تحولی عمیق در شخصیت او فراهم آید.

قرآن انسان را از احساس به باور می‌رساند

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم با تشریح مراحل شکل‌گیری تحول معنوی در انسان گفت: در نگاه تربیتی مبتنی بر قرآن، نقطه آغاز حرکت می‌تواند تأثیرپذیری عاطفی باشد، اما مقصد نهایی آن نیست و انسان باید از مرحله احساس عبور کند و به معرفت، باور و تحول عملی دست یابد.

ملکی خاطرنشان کرد: هنگامی که مفاهیم الهی در جان انسان اثر می‌گذارد و درون او را صیقل می‌دهد، زمینه دریافت نورانیت و حرکت در مسیر هدایت فراهم می‌شود و در چنین شرایطی، تحول حقیقی در وجود فرد شکل می‌گیرد.

وی با اشاره به نمونه‌های تربیت‌یافتگان مکتب امام خمینی(ره) و شهدای انقلاب اسلامی اظهار کرد: یکی از جلوه‌های روشن این دستگاه انسان‌ساز را می‌توان در شخصیت جوانانی مشاهده کرد که با وجود سن کم، به مراتب بالایی از معرفت، خودسازی و آمادگی معنوی دست یافتند.

وی افزود: امام خمینی(ره) چنان تحولی در شخصیت جوانان ایجاد کرده بود که برخی از آنان با وجود برخورداری از سن ۱۵ یا ۱۶ سال، به مراتبی از رشد معنوی و بلوغ فکری می‌رسیدند که حتی می‌توانست با سیر طولانی‌مدت خودسازی در افراد سالخورده مقایسه شود.

ملکی با اشاره به توصیه امام راحل به عالمان دینی درباره مطالعه وصیت‌نامه شهدا گفت: امام به کسانی که ده‌ها سال در مسیر خودسازی و تهذیب نفس گام برداشته بودند توصیه می‌کردند وصیت‌نامه شهدا را بخوانند و این مسئله نشان‌دهنده عمق تحول معنوی و تربیتی در جوانانی است که در پرتو معارف دینی پرورش یافته بودند.

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم ادامه داد: این نمونه‌ها نشان می‌دهد که تربیت قرآنی و معنوی می‌تواند در مدت‌زمانی محدود، ظرفیت‌های بزرگی را در وجود انسان شکوفا کند و او را به سطحی از معرفت، اخلاص و آمادگی برای فداکاری برساند که دستیابی به آن در شرایط عادی نیازمند سال‌ها مجاهدت است.

خودسازی، انسان را به هدایت الهی می‌رساند

وی با اشاره به مفهوم جهاد اکبر در اندیشه امام خمینی(ره) بیان کرد: خودسازی در این مکتب به معنای عبور از هیجانات زودگذر و رسیدن به مرحله‌ای از تحول درونی است که در آن انسان با شناخت و باور، مسیر بندگی و مجاهدت را انتخاب می‌کند.

ملکی افزود: در این مسیر، حرکت انسان از دلالت و آگاهی اولیه به سوی هدایت شکل می‌گیرد و فرد پس از پیمودن مراحل خودسازی، آمادگی قرار گرفتن در مسیر رحمت ویژه الهی را پیدا می‌کند.

وی با اشاره به برخی مفاهیم قرآنی درباره شادی و سرور اظهار کرد: واژه‌هایی که در زبان قرآن در برخی موارد ممکن است معنایی متفاوت داشته باشند، در بعضی آیات در جایگاه مثبت و در ارتباط با برخورداری انسان از نعمت‌های الهی به کار رفته‌اند و باید با توجه به سیاق آیات، مفهوم دقیق آنها را دریافت کرد.

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم خاطرنشان کرد: هنگامی که انسان از مسیر قرآن به خودسازی و تحول حقیقی دست پیدا می‌کند، مشمول رحمت خاص الهی می‌شود و در این مرحله، ارزش دستاوردهای معنوی برای او به‌مراتب فراتر از برخورداری‌های مادی و اندوخته‌های دنیوی خواهد بود.

وی تأکید کرد: دستگاه تربیتی امام خمینی(ره) بر پاک‌سازی درون، بیداری فطرت و ایجاد تحول در شخصیت انسان استوار بود و ثمره چنین رویکردی را می‌توان در شکل‌گیری انسان‌هایی مشاهده کرد که در مسیر ایمان و عمل، به مرتبه‌ای والا دست یافته‌اند.

سیر مطالعاتی اعتقادی باید در دسترس جامعه قرار گیرد

ملکی در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از دست‌اندرکاران فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی و یادکرد از مرحوم حجت‌الاسلام حسین‌خانی و همکاران مجموعه، بر ضرورت تدوین و معرفی منابع مطالعاتی معتبر در حوزه معارف اسلامی تأکید کرد.

وی با اشاره به تجربه‌ای از دوران حضور خود در این مجموعه گفت: هیچ‌گاه فراموش نمی‌کنم که در آن مقطع، یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران که در رشته حقوق فعالیت داشت، با من تماس گرفت و درباره یک موضوع مطالعاتی پرس‌وجو کرد.

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم ادامه داد: این استاد دانشگاه اظهار می‌کرد که چندین سال به دنبال یافتن یک سیر مطالعاتی منسجم در زمینه عقاید و اعتقادات اسلامی بوده و برای دستیابی به چنین مجموعه‌ای به مراکز و افراد مختلف مراجعه کرده است، اما نتوانسته بود مسیر مطالعاتی مورد نظر خود را پیدا کند.

وی با بیان اینکه این تجربه اهمیت وجود منابع دسته‌بندی‌شده و مسیرهای مطالعاتی روشن را نشان می‌دهد، افزود: کتاب‌های ارزشمند و آثار علمی متعددی در این زمینه تألیف شده است که می‌توانند نیاز علاقه‌مندان به شناخت مبانی اعتقادی و معارف اسلامی را پاسخ دهند.

ملکی با تأکید بر ضرورت معرفی هدفمند این آثار به جامعه علمی و فرهنگی تصریح کرد: اصحاب رسانه می‌توانند در شناساندن کتاب‌های معتبر و فراهم کردن زمینه بهره‌مندی گروه‌های مختلف جامعه از این منابع نقش مؤثری ایفا کنند.

وی خاطرنشان کرد: لازم است کتاب‌های مناسب و سیرهای مطالعاتی تدوین‌شده با همکاری اصحاب رسانه، دانشگاهیان و فعالان حوزه‌های علمی به مخاطبان معرفی شود تا دانش‌آموزان، دانشجویان و علاقه‌مندان به مباحث دینی نیز بتوانند متناسب با نیاز و سطح مطالعاتی خود از این آثار بهره‌مند شوند.

قائم‌مقام حوزه‌های علمیه قم در پایان بر اهمیت آگاهی‌بخشی درباره منابع معتبر اعتقادی تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر مجموعه‌های علمی، آموزشی و رسانه‌ای به معرفی آثار مکتوب و فراهم کردن زمینه دسترسی جامعه به سیرهای مطالعاتی منسجم در حوزه معارف اسلامی شد.