از افتتاح ۱۴ کتابخانه جدید تا افزایش ۵۰ درصدی مخاطبان نوجوان

به گزارش خبرگزاری ایمنا از فارس، محمدحسین فیروزی امروز _سه‌شنبه نوزدهم آبان_ در نشست خبری با اصحاب رسانه که در کتابخانه عمومی فرشتگان میناب برگزار شد، با اشاره به جایگاه استان فارس در حوزه توسعه کتابخانه‌های عمومی اظهار کرد: فارس از استان‌های برخوردار کشور از نظر تعداد کتابخانه‌ها و مراکز ارائه خدمات کتابخانه‌ای محسوب می‌شود و گسترش این زیرساخت‌ها با تأکید بر توزیع عادلانه امکانات فرهنگی در نقاط مختلف استان دنبال می‌شود.

وی تعداد کتابخانه‌های عمومی فعال فارس را ۲۷۵ باب اعلام کرد و افزود: از این تعداد، ۵۴ کتابخانه به‌صورت مشارکتی اداره می‌شوند، پنج کتابخانه سیار و یک کتابخانه نیز مستقل است. ناوگان کتابخانه‌های سیار استان هم در حال حاضر به ۳۳ نقطه روستایی خدمات فرهنگی و کتابخانه‌ای ارائه می‌کند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس با اشاره به ظرفیت بخش غیردولتی در حوزه مطالعه گفت: علاوه بر کتابخانه‌های عمومی، ۲۴۰ سالن مطالعه خصوصی دارای مجوز در فارس مشغول فعالیت هستند که بیش از یک‌هزار و ۵۰۰ صندلی برای استفاده علاقه‌مندان فراهم کرده‌اند. این ظرفیت موجب شده فارس از نظر تعداد سالن‌های مطالعه خصوصی مجاز، جایگاه دوم کشور را به خود اختصاص دهد.

اجرای ۳۹ پروژه کتابخانه‌ای و افتتاح ۱۴ مرکز جدید در دولت چهاردهم

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس، توسعه فضاهای کتابخانه‌ای را یکی از اولویت‌های این مجموعه دانست و اظهار کرد: از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تاکنون ۱۴ کتابخانه عمومی جدید در استان به بهره‌برداری رسیده که در مجموع ۵۹ نقطه خدمت را تحت پوشش قرار می‌دهند. در کنار این اقدامات، ۳۹ پروژه کتابخانه‌ای نیز در نقاط مختلف استان در حال اجراست.

وی افزایش حمایت‌های مالی را از عوامل مؤثر در پیشبرد این طرح‌ها عنوان کرد و افزود: اعتبارات اختصاص‌یافته به مجموعه کتابخانه‌های عمومی فارس در ابتدای دولت چهاردهم بیش از شش برابر افزایش یافت. این رشد اعتباری، فرصت مناسبی برای آغاز طرح‌های جدید و تقویت زیرساخت‌های موجود ایجاد کرده است.

فیروزی با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه کتابخانه‌ها در سال جاری گفت: در شهریورماه اعلام شد که ۱۳ پروژه کتابخانه‌ای برای افتتاح و بهره‌برداری در سال جاری آماده هستند. تاکنون سه مجموعه شامل کتابخانه ابونجمی خنج، کتابخانه هماشهر در شهرستان سپیدان و کتابخانه فرشتگان میناب افتتاح شده‌اند.

وی ادامه داد: ۱۰ پروژه دیگر نیز در مراحل تأمین اعتبار و تهیه تجهیزات قرار دارند و تلاش می‌کنیم با پیگیری‌های صورت‌گرفته، کتابخانه مرکزی لار را پس از ۱۷ سال انتظار تا پایان سال به بهره‌برداری برسانیم.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره مشخصات این پروژه توضیح داد: کتابخانه مرکزی لار در زمینی به مساحت ۲ هزار و ۳۰۰ مترمربع احداث شده و با تکمیل آن، یکی از مجموعه‌های بزرگ کتابخانه‌ای در جنوب کشور در اختیار مردم قرار خواهد گرفت. تاکنون بیش از ۶۰ درصد تجهیزات مورد نیاز این مجموعه تأمین و به محل پروژه منتقل شده است و امیدواریم با تکمیل تجهیزات باقی‌مانده، زمینه افتتاح آن فراهم شود.

برگزاری بیش از ۲ هزار برنامه فرهنگی در هفته کتاب

فیروزی در بخش دیگری از این نشست به تشریح برنامه‌های هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران پرداخت و گفت: برنامه‌های این مناسبت از روز جمعه آغاز می‌شود و تا پایان آبان‌ماه در کتابخانه‌های عمومی استان ادامه خواهد داشت. مقدمات اجرای این برنامه‌ها نیز از حدود یک ماه گذشته در سطح استان آغاز شده است.

وی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده اظهار کرد: در مجموع ۲ هزار و ۱۹۸ رویداد و برنامه فرهنگی برای این ایام در نظر گرفته شده است که بیش از ۷۰۰ برنامه به حوزه کودک اختصاص دارد.

به گفته مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس، برگزاری ۱۱۰ نمایشگاه و فروشگاه کتاب، ۱۴۷ جلسه مطالعاتی، ۵۷ محفل ادبی، ۱۴۷ کارگاه آموزشی، ۱۶۸ نشست کتاب‌خوانی، بیش از ۸۰ مسابقه کتاب‌خوانی، بیش از ۵۰ نشست نقد و بررسی آثار و بیش از ۳۴ برنامه رونمایی کتاب، بخشی از فعالیت‌های هفته کتاب در استان است.

وی افزود: نمایشنامه‌خوانی، جلسات مشاوره و برنامه‌های متناسب با مناسبت‌های مختلف نیز در دستور کار کتابخانه‌ها قرار دارد و این رویدادها تا پایان آبان‌ماه برگزار می‌شوند.

فیروزی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت کتابخانه‌های عمومی تصریح کرد: سیاست مجموعه کتابخانه‌های عمومی حرکت از کتابخانه‌محوری به سمت جامعه‌محوری است. در این رویکرد، صرفاً ارائه خدمات در فضای کتابخانه مدنظر نیست، بلکه تلاش می‌کنیم ارتباط مؤثر و مستمری میان کتابخانه و اقشار مختلف جامعه شکل بگیرد.

وی خاطرنشان کرد: افزایش حضور مردم در کتابخانه‌ها و تبدیل مخاطبان گذری به اعضای مستمر، از اهداف اصلی برنامه‌های فرهنگی است و برای تحقق آن باید خدمات کتابخانه‌ای متناسب با نیازها و علایق گروه‌های مختلف طراحی و ارائه شود.

ورود ۴۷ هزار و ۳۲۰ نسخه کتاب جدید به کتابخانه‌های فارس

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس در ادامه، به برنامه‌های مربوط به تأمین و نوسازی منابع مطالعاتی اشاره کرد و گفت: امسال چندین طرح خرید کتاب با مشارکت مستقیم کتابداران اجرا شده است تا انتخاب منابع با شناخت دقیق‌تری از نیازهای واقعی اعضای کتابخانه‌ها صورت گیرد.

وی با اشاره به اجرای طرح‌های شهرزاد، تاک، قایق کاغذی و سروش اظهار کرد: منابع کتابخانه‌ای از مسیرهای مختلف تأمین می‌شوند. بخشی از کتاب‌ها متناسب با درجه‌بندی و نیاز هر کتابخانه خریداری می‌شود، بخشی در قالب طرح‌های ملی و با نظر کتابداران در اختیار مراکز قرار می‌گیرد و بخشی دیگر نیز از طریق طرح‌های استانی تأمین خواهد شد.

فیروزی افزود: خرید و حمایت از آثار نویسندگان بومی و استانی نیز پس از بررسی و تأیید در کمیته تخصصی انجام می‌شود تا ظرفیت‌های ادبی و فرهنگی استان بیشتر در منابع کتابخانه‌ای منعکس شود.

وی آمار کتاب‌های تأمین‌شده از ابتدای سال جاری را ۴۷ هزار و ۳۲۰ نسخه اعلام کرد و گفت: این تعداد از طریق طرح‌های مختلف وارد مجموعه کتابخانه‌های عمومی فارس شده است و کتاب‌های اهدایی شهروندان، نویسندگان و ناشران در این آمار محاسبه نشده‌اند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس همچنین از امکان ثبت‌نام رایگان علاقه‌مندان در کتابخانه‌های عمومی خبر داد و بیان کرد: شهروندان می‌توانند با ارائه کد ملی و مراجعه به سامانه سامان به نشانی samanpl.ir عضویت خود را ثبت کنند و از خدمات امانت کتاب بهره‌مند شوند. اعضا امکان دریافت امانی دست‌کم یک کتاب از هر کتابخانه را خواهند داشت.

حرکت کتابخانه‌های عمومی فارس به سمت خدمات هوشمند و دیجیتال

فیروزی با اشاره به ضرورت همگام‌سازی خدمات کتابخانه‌ای با تحولات فناوری گفت: توسعه خدمات دیجیتال و هوشمندسازی فرآیندهای اداری و کتابخانه‌ای از برنامه‌های محوری نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است و در همین راستا، پلتفرم دانش از سال گذشته فعالیت خود را آغاز کرده است.

وی هدف از راه‌اندازی این بستر را تسهیل و ساماندهی فرآیند اهدای کتاب و تجهیزات به کتابخانه‌های عمومی عنوان کرد و افزود: در کنار این سامانه، توسعه پلتفرم همخوان و باشگاه کتاب‌خوانی اعضای کتابخانه‌ها نیز در حال پیگیری است.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره فعالیت باشگاه کتاب‌خوانی در بستر اپلیکیشن دهقان گفت: طبق آمار ارائه‌شده، طی یک هفته گذشته بیش از ۱۰ هزار نفر به این باشگاه پیوسته‌اند. فعالیت رسمی آن همزمان با هفته کتاب آغاز شده و برای اعضا نیز جشنواره پاییزی همراه با جوایزی در نظر گرفته شده است.

فیروزی یکی دیگر از برنامه‌های فناورانه نهاد کتابخانه‌های عمومی را ایجاد امکان امانت دیجیتال کتاب دانست و اظهار کرد: در شرایط فعلی، برخی سکوهای فعال کشور امکان خرید کتاب‌های دیجیتال را فراهم کرده‌اند، اما هدف نهاد کتابخانه‌های عمومی این است که مخاطبان بتوانند به‌جای خرید، کتاب‌های الکترونیکی را نیز به‌صورت امانی دریافت کنند.

وی ابراز امیدواری کرد: نسخه اولیه سامانه امانت دیجیتال در هفته کتاب رونمایی شود تا گام دیگری در مسیر گسترش دسترسی عمومی به منابع مطالعاتی برداشته شود.

رشد بیش از ۵۰ درصدی حضور نوجوانان در کتابخانه‌های هدف

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به نیازهای فرهنگی نسل نوجوان گفت: نوجوانان به‌عنوان یکی از گروه‌های مهم جامعه، پس از خانواده و مدرسه با کمبود متولیان تخصصی و گسترده در حوزه فعالیت‌های فرهنگی مواجه هستند و لازم است برای پاسخگویی به نیازهای این گروه برنامه‌ریزی هدفمندتری انجام شود.

وی از تشکیل میز نوجوان در ابتدای تابستان خبر داد و افزود: در این طرح، کتابداران متخصص و علاقه‌مند به حوزه نوجوان مشارکت داشتند و بیش از ۲۰ نفر از کتابداران استان ایده‌ها و برنامه‌های خود را برای جذب این گروه سنی ارائه و اجرا کردند.

فیروزی نتایج اجرای این برنامه را مثبت ارزیابی کرد و گفت: اقدامات انجام‌شده باعث شد میزان مراجعه و حضور مخاطبان نوجوان در کتابخانه‌های هدف بیش از ۵۰ درصد افزایش یابد؛ این رشد شامل نوجوانان دختر و پسر بوده است.

وی با اشاره به طراحی فضاهای متناسب با علایق نوجوانان اظهار کرد: ایجاد بخش‌هایی نظیر ساختکده، تالار علم و کتابخانه اشیا با هدف ایجاد تجربه‌ای متفاوت از حضور در کتابخانه و پاسخ به نیازهای متنوع نوجوانان دنبال شده است.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس همچنین گفت‌وگوهای تعاملی با نوجوانان و فراهم کردن فرصت ارتباط و تبادل نظر میان آنان و سایر گروه‌های سنی را از دیگر برنامه‌های موفق تابستانی دانست و بر تداوم این رویکرد تأکید کرد.

بازطراحی کتابخانه‌های فرسوده و پوشش بیمه‌ای در برابر حوادث

فیروزی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت ایمنی و مقاوم‌سازی کتابخانه‌های عمومی استان اظهار کرد: برای حفاظت از ساختمان‌ها و تجهیزات کتابخانه‌ای، طی سال‌های گذشته اقدامات لازم در زمینه پوشش بیمه‌ای در برابر حوادثی همچون آتش‌سوزی، زلزله و سیل انجام شده است. همچنین حوادث غیرطبیعی نیز در برنامه‌های بیمه‌ای مورد توجه قرار گرفته‌اند.

وی درباره نوسازی فضاهای قدیمی کتابخانه‌ای افزود: تاکنون چهار تا پنج کتابخانه بزرگ استان در فرآیند بازطراحی قرار گرفته‌اند و پرونده ۱۰ تا ۱۵ مجموعه دیگر نیز برای اجرای اقدامات مشابه در حال پیگیری است.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس با اشاره به برخی از این مجموعه‌ها بیان کرد: کتابخانه سپیدار، یکی از کتابخانه‌های شهرستان جهرم و کتابخانه لار از جمله مراکزی هستند که در برنامه‌های بازطراحی و بهسازی مورد توجه قرار دارند.

وی محدودیت منابع مالی را یکی از موانع اجرای سریع این طرح‌ها دانست و گفت: با توجه به گستردگی جغرافیایی استان فارس و تعداد بالای مراکز کتابخانه‌ای، اجرای برنامه‌های بازسازی باید به‌صورت مرحله‌ای انجام شود و برای تسریع در این روند، حمایت بیشتر دولت ضروری است.

ارائه خدمات کتابخانه‌ای به ۳۳ روستای فارس با ناوگان سیار

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره نیاز استان به ایجاد مراکز جدید کتابخانه‌ای گفت: تعیین تعداد کتابخانه‌های مورد نیاز بر اساس شاخص‌های آمایش سرزمینی صورت می‌گیرد و عواملی مانند پراکندگی جمعیت، توسعه مناطق شهری و شرایط جغرافیایی هر منطقه در این ارزیابی مؤثر هستند؛ بنابراین در حال حاضر نمی‌توان رقم نهایی و دقیقی برای نیاز استان اعلام کرد.

وی با اشاره به وضعیت شهرهای فاقد کتابخانه افزود: در مقطعی ۱۷ شهر استان از داشتن کتابخانه عمومی محروم بودند که با افتتاح مراکز جدید، این تعداد کاهش پیدا کرده است. با این حال، رشد جمعیت و گسترش محدوده شهرها همچنان ضرورت توسعه خدمات کتابخانه‌ای را نشان می‌دهد.

فیروزی نقش کتابخانه‌های سیار را در پوشش مناطق کم‌جمعیت و روستایی مهم ارزیابی کرد و گفت: پنج کتابخانه سیار در استان فعالیت دارند که خدمات خود را در ۳۳ نقطه روستایی ارائه می‌کنند.

وی ادامه داد: ایجاد کتابخانه ثابت در روستاها مستلزم تأمین زمین، احداث ساختمان و اختصاص منابع مالی قابل توجه است، در حالی که یک کتابخانه سیار می‌تواند با هزینه کمتر، به چندین منطقه مختلف خدمات‌رسانی کند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس از برنامه توسعه ناوگان کتابخانه‌های سیار نیز خبر داد و اظهار کرد: پیش‌بینی شده است دو دستگاه کتابخانه سیار استاندارد جدید به مجموعه استان اضافه شود که امیدواریم با تأمین و ورود این خودروها، امکان ارائه خدمات به مناطق بیشتری فراهم شود.

فعالیت ۴۹ کتابخانه در صبح روزهای پنجشنبه

فیروزی در پاسخ به پرسشی درباره ساعات فعالیت کتابخانه‌های عمومی و ضرورت افزایش زمان دسترسی دانش‌آموزان و نوجوانان به این مراکز گفت: در نیمه دوم سال، کتابخانه‌هایی که به‌صورت دو نوبته فعالیت می‌کنند، از ساعت ۸ صبح تا ۱۸ پذیرای مراجعه‌کنندگان هستند و مراکز تک‌نوبته نیز در شیفت صبح از ساعت ۸ تا ۱۳ خدمات ارائه می‌دهند.

وی افزود: در حال حاضر ۴۹ کتابخانه عمومی در نقاط مختلف فارس، صبح روزهای پنجشنبه نیز فعال هستند و به اعضا و مراجعه‌کنندگان خدمات می‌دهند.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس با اشاره به پیگیری طرح فعالیت هفت‌روزه کتابخانه‌ها اظهار کرد: افزایش روزهای فعالیت کتابخانه‌ها در دستور کار قرار دارد، اما تحقق این برنامه به فراهم شدن زیرساخت‌های مورد نیاز، از جمله تأمین امنیت مراکز و رعایت ضوابط مدیریت مصرف انرژی وابسته است.

وی ابراز امیدواری کرد با رفع محدودیت‌های موجود، تعداد کتابخانه‌های فعال در روزهای پنجشنبه افزایش پیدا کند. همچنین درباره کتابخانه فرشتگان میناب نیز پس از آغاز فعالیت، شرایط برای افزایش ساعات ارائه خدمات بررسی خواهد شد.

وجود بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب حقوق در کتابخانه‌های عمومی فارس

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس در پاسخ به پرسشی درباره تأمین منابع علمی و تخصصی مورد نیاز دانشجویان، به‌ویژه در رشته‌های علوم انسانی، اظهار کرد: تأمین و به‌روزرسانی منابع کتابخانه‌ای فرآیندی مستمر است و متناسب با نیازهای مطالعاتی و تحولات علمی رشته‌های مختلف دنبال می‌شود.

وی با اشاره به وجود منابع دانشگاهی در حوزه‌های تخصصی گفت: کتابخانه‌های عمومی استان در رشته‌هایی مانند حقوق دارای منابع قابل توجهی هستند و در حال حاضر بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب حقوق در مجموعه کتابخانه‌های عمومی فارس وجود دارد.

فیروزی افزود: تکمیل این منابع از طریق خریدهای متمرکز نهاد، اعتبارات و خریدهای استانی و همچنین مشارکت خیران و اهدای کتاب از سوی مردم انجام می‌شود. تلاش داریم با توجه به تغییرات علمی و نیازهای جدید دانشگاهی، منابع تخصصی کتابخانه‌ها نیز به‌صورت مستمر به‌روزرسانی شوند.

توجه به تهویه و استانداردهای محیطی در طراحی کتابخانه‌ها

فیروزی در بخش پایانی نشست و در پاسخ به انتقاد یکی از خبرنگاران درباره وضعیت تهویه و دسترسی به هوای آزاد در برخی فضاهای کتابخانه فرشتگان میناب توضیح داد: سالن مطالعه عمومی این کتابخانه از پنجره و ارتباط مستقیم با فضای بیرونی برخوردار است، اما در برخی قسمت‌ها که به‌صورت اتاق‌های مستقل طراحی شده‌اند، تغییر ساختار سیستم تهویه با محدودیت‌هایی همراه است.

وی با تأکید بر اهمیت کیفیت محیطی فضاهای مطالعه خاطرنشان کرد: موضوع تهویه مناسب و دسترسی به هوای آزاد از الزامات مهم در طراحی کتابخانه‌های جدید است و در پروژه‌های آتی، این موارد با هماهنگی مجموعه کتابخانه‌های عمومی مورد توجه قرار می‌گیرد تا فضاهای مطالعاتی از استانداردهای لازم برای حضور و استفاده مخاطبان برخوردار باشند.