ترامپ و انتخاب راه سوم در قبال ایران

ترامپ برای بستن پرونده جنگ با ایران میان جنگ و دیپلماسی در نوسان بود؛ اما در نهایت فعلا ترجیح داده راه سومی را که ادامه وضع موجود است، برگزیند.

به گزارش عصرایران، وبگاه آمریکایی "اکسیوس" در گزارشی به قلم "باراک راوید" نوشت:

به گفته سه نفر از حاضران در جلسه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه (دیروز) در پاریس به همتایان خود در گروه ۷ (G7) گفت که دونالد ترامپ، گزینه‌های از سرگیری جنگ با ایران یا دستیابی به توافق را بررسی کرده، اما در نهایت راه سومی را انتخاب کرده است: "خفه‌کردن" (تحت فشار شدید و خفه‌کننده قرار دادن) ایران.

جنگ با ایران در دور دوم ریاست‌جمهوری ترامپ به باری سنگین و دردسرساز (مانند یک "طوق لعنت") برای او تبدیل شده و در انتخابات میان‌دوره‌ای، هزینه گزافی را به جمهوری‌خواهان تحمیل کرد. ترامپ ماه‌هاست که میان تهدید به نابودی کامل ایران و پیش‌بینی اینکه ایران تسلیم خواهد شد و توافق مورد نظر او را می‌پذیرد، در نوسان بوده است.

یک مقام آمریکایی نزدیک به ترامپ گفت: "او به دنبال راه‌حل بود، اما مطمئن نبود که بهترین مسیر کدام است."

این بحث بر سر انتخاب مسیر مناسب، منجر به اختلاف میان جناح‌های مختلف در سطوح عالی دولت شده است. هر یک از این جناح‌ها از حمایت برخی متحدان آمریکا در خاورمیانه برخوردار بودند؛ برای نمونه، اسرائیل خواهان حملات مجدد بود، در حالی که بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس با آن مخالف بودند.

ترامپ روز دوشنبه پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، اظهار داشت که انجام دور جدیدی از حملات علیه ایران "بسیار بعید" است و "ضروری به نظر نمی‌رسد."

ترامپ گفت که در عوض، او طرفدار ادامه فشار شدید اقتصادی و محاصره دریایی علیه ایران است؛ علاوه بر این، او از عملیات جدیدی با نام "دروازه آهنین" (Iron Gate) حمایت می‌کند که هدف آن مسدود کردن مسیرهای زمینی است که ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و سایر فناوری‌ها استفاده می‌کند.

روبیو روز سه‌شنبه (دیروز) در نشستی محرمانه در پاریس با وزرای خارجه کشورهای گروه ۷، سیاست ایالات متحده در قبال ایران را تشریح کرد.

به گفته سه نفر از حاضران در جلسه، روبیو گفت: " رئیس‌جمهور تنها دو گزینه پیش رو ندارد؛ یعنی صرفا بازگشت به جنگ یا امضای یک توافق صلح مضحک مطرح نیست. ما تن به توافقی احمقانه نخواهیم داد. گزینه سومی که داریم، ادامه دادن به همین رویکرد فعلی‌مان است."

روبیو در ادامه افزود که ایالات متحده هزینه‌های ویرانگری را به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند؛ اقدامی که تامین مالی یا بازسازی توان نظامی را برای ایران دشوارتر می‌سازد و هیچ تاریخ پایانی هم در کار نیست.

روبیو گفت: "رئیس‌جمهور تحت فشار زمانی کاذبی قرار ندارد؛ این خودِ ایرانی‌ها هستند که دارند به اقتصادشان آسیب‌های سنگینی وارد می‌کنند."

مقامات آمریکایی می‌گویند روبیو در کنار اسکات بسنت (وزیر خزانه‌داری)، جان رتکلیف (رئیس سیا) و جرد کوشنر (مشاور و داماد ترامپ)، از جمله اعضای تیم امنیت ملی ترامپ بوده که بر اجرای "استراتژی خفه‌سازی" (فشار حداکثری) اصرار داشته‌اند.

این گروه با از سرگیری جنگ مخالف بودند و باور نداشتند که مواضع فعلی ایران بتواند به توافقی منجر شود که تامین‌کننده منافع ایالات متحده باشد؛ از همین رو، آن‌ها برای پیشبرد "گزینه سوم" تلاش می‌کردند.

روبیو نسبت به احتمال دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک، به‌شدت بدبین است.

او پس از نشست گروه ۷ به خبرنگاران گفت: "ایران خیلی دلش می‌خواهد به توافق برسد. مشکل اینجاست که شرایطی که آن‌ها همچنان مطرح می‌کنند، مضحک است. یعنی آن‌ها در حال حاضر حتی جدی هم نیستند."

او افزود که اگر ایرانی‌ها فشار اقتصادی بیشتری را احساس کنند، ممکن است اوضاع تغییر کند. وی گفت: "بالاخره آدم باید غذا بخورد. واقعیت‌های اقتصادی دیر یا زود به مغزِ حتی افراطی‌ترین و دیوانه‌ترین افراد هم نفوذ می‌کند. بنابراین فکر می‌کنم با گذشت زمان، این مسئله تاثیر خود را خواهد گذاشت."

به گفته یکی از مقامات آمریکایی، برخی از متحدان ایالات متحده - از جمله ترکیه، عراق و پاکستان - نسبت به قصد ترامپ برای تداوم و طولانی‌تر کردن فشار اقتصادی ابراز نگرانی کرده‌اند.

این مقام گفت که این متحدان نگرانند فشارهای آمریکا برای قطع روابط تجاری با ایران - که شامل توقف پروازها و بستن مرزها می‌شود- موجب بی‌ثباتی در کشورهای خودشان گردد.

از سوی دیگر مسیری که ترامپ در پیش گرفته، کاملا در تضاد با دستورالعملی است که رهبر ایران، آیت الله سید مجتبی خامنه‌ای، به دولت و سپاه پاسداران ایران ابلاغ کرده است.

آیت الله خامنه‌ای دستور داده است که به وضعیت موجود - یعنی نه جنگ و نه توافق- پایان داده شود و خواستار تعیین تکلیف نهایی جنگ شده است. رهبران غیرنظامی ایران این دستور را به مثابه چراغ سبزی برای مذاکره جهت دستیابی به توافق تفسیر کرده‌اند.

اما اگر بن‌بست فعلی ادامه یابد و فشارها بر ایران تشدید شود، ممکن است سپاه پاسداران این وضعیت را به عنوان چراغ سبزی برای انجام حملات تهاجمی‌تر در منطقه - با هدف درهم‌شکستن وضعیت موجود - تلقی کند. 

دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در اندیشکده "شورای آتلانتیک" گفت: "ایران قصد ندارد این وضعیت را تا ابد بپذیرد. تهران ممکن است به این نتیجه برسد که افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای واشنگتن و شرکای منطقه‌ای‌اش، تنها راه وادار کردن آمریکا به تغییر سیاست‌هایش است."

او افزود: "خطر آشکار است: ایران تنش را تشدید می‌کند، واشنگتن پاسخ می‌دهد و هر دو طرف خود را درگیر رویارویی نظامی دیگری می‌بینند که لزوما هیچ‌کدام خواهان آن نبوده‌اند."

نخست‌وزیر قطر در نشست گروه ۷ (G7) درباره تلاش‌های میانجی‌گرانه و گفت‌وگوی روز گذشته‌اش با ترامپ، توضیحاتی ارائه کرد.

آل ثانی گفت پس از دیدار با ترامپ، به این باور رسیده است که فضای بیشتری برای پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک وجود دارد.

با این حال، همچنان اختلاف‌نظر بر سر این موضوع باقی است که کدام طرف باید نخستین گام را برای کاهش تنش بردارد و طرفین بر سر انجام چه اقداماتی جهت اعتمادسازی توافق خواهند کرد.

نخست‌وزیر قطر گفت که می‌خواهد چین و کشورهای اروپایی را به عنوان ضامن وارد میدان کند تا به کاهش بدبینی‌های عمیق ایران کمک کند؛ بدبینی‌هایی که بر اساس آن‌ها، ایران نگران است ترامپ توافق را نقض کرده و ظرف چند ماه جنگ را از سر بگیرد.