خاتمی: باید پرسید آیا می‌توانست بهتر از این باشد؟
سیدمحمد خاتمی در پیامی به مناسبت یکصدمین سالروز تولد آیت‌الله سید جلال‌الدین طاهری اصفهانی تأکید کرد: اینکه هدف اصلی انقلاب چه بوده و آیا جنبه ایجابی انقلاب و نیز فرآیندی که از آغاز تاکنون طی کرده است، تا چه حد با آرمان‌های اصیل انقلابی و مردم سازگار بوده است یا خیر، که خود جای بحث دارد، این همه اما در اصالت و اهمیت انقلاب تأثیری ندارد.
متن پیام سیدمحمد خاتمی به مناسبت یکصدمین سالروز تولد آیت‌الله سید جلال‌الدین طاهری اصفهانی، به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
هر کس، هر مرام و سلیقه و موضعی اگر انصاف داشته باشد، نمی‌تواند در اصالت و اهمیت انقلاب تردید کند؛ انقلابی که جرقه‌های آن به نحوی از آغاز دهه چهارم قرن گذشته شمسی زده شد و پس از فراز و فرود، در اواخر دهه پنجاه پیروز شد و تردید نباید کرد در تداوم و بالمآل پیروزی انقلاب، رهبری حضرت امام نقش تعیین‌کننده داشت؛ هرچند که در وجه سلبی انقلاب، نیروهای مختلف با گرایش‌ها و خط‌مشی‌های گوناگون حضور داشتند و می‌توان نقطه اشتراک همه آن‌ها را جایگزین شدن نظام حاکم با نظامی مردمی و حاکمیت مردم بر سرنوشت خود دانست.
اینکه هدف اصلی انقلاب چه بوده و آیا جنبه ایجابی انقلاب و نیز فرآیندی که از آغاز تاکنون طی کرده است، تا چه حد با آرمان‌های اصیل انقلابی و مردم سازگار بوده است یا خیر، که خود جای بحث دارد، این همه اما در اصالت و اهمیت انقلاب تأثیری ندارد.
و نکته دیگر اینکه با توجه به رهبری بلامنازع امام که مورد پذیرش شگفت‌انگیز مردم بود و حضور تعیین‌کننده نیروهای مسلمان از جمله روحانیت روشن‌بین و انقلابی در این انقلاب، انقلاب اسلامی شناخته شد. اما اینکه آنچه شد آیا می‌توانست بهتر از این باشد؟ پرسشی است که جا دارد در پاسخ به آن تلاش شود.
من از سال ۱۳۴۴ از قم به اصفهان آمدم و در کنار تحصیلات حوزوی در دانشگاه نیز تحصیل پرداختم. در اصفهان که همواره یکی از قطب‌های مهم سیاسی، فرهنگی و صنعتی ایران بوده است، در آن دوران فضای خاصی حاکم بود.
امام در تبعید به سر می‌برد، طرفداران امام و حامیان انقلاب یا در زندان یا محصور و محدود بودند، یأس و سرخوردگی نیروهای جوان‌تر روزبه‌روز بیشتر می‌شد و رویکردهای افراطی که بر مبارزه مسلحانه تأکید می‌کرد (امری که امام تا آخر هم با آن مخالف بود) در میان نیروهای مذهبی و چپ کل می‌گرفت تا بن‌بست‌ها را بشکند.
و اندکی بعد شکاف‌ها و تفرقه میان نیروهای مبارز و انقلابی پیدا شد. در حوزه‌ها نیز رخوت و دوری از مبارزه جریان حاکم می‌شد و امام و فکر و یاران او به حق در حوزه‌ها در غربت و عزلت به سر می‌بردند. البته پایمردی امام و موضع‌گیری گاه‌به‌گاه ایشان در تبعید عامل مهمی بود که آتش زیر خاکستر انقلاب خاموش نشود؛ آتشی که با فراهم آمدن شرایط دوباره شعله‌ور شد و بالمآل جمهوری اسلامی را به جای نظام شاهنشاهی نشاند.
در اصفهان از یک‌سو تحت تأثیر شخصیت ممتاز انقلابی و مبارزات آیت‌الله العظمی منتظری (که شخصیتی ملی و فرامنطقه‌ای بود) و نیز از سوی دیگر جریان‌های انقلابی جوان‌تر و پرشوری که هرچند در اقلیت بودند، پرچم انقلاب را در اصفهان برافراشته بودند.
در آن هنگام یک روحانی جوان و مجتهد، دانشمند و انقلابی تازه‌نفس که از قم به اصفهان آمده بود، نظرها را به خود جلب کرد و خصوصاً نسل جوان پرشور در کنار ایشان تکیه‌گاهی یافت و با راهنمایی‌های ایشان با همه سختی‌ها و با امیدواری به آینده بهتر، میدان را خالی نکرد.
از جمله آنچه می‌توان در جهت تقویت اجتماعی و همبستگی و همدلی مردم و نیروهای انقلابی برشمرد، برگزاری نماز جمعه در اصفهان بود. سنتی است که عالمان شیعه اغلب نماز جمعه را مخصوص دوران حضور معصوم می‌دانستند، ولی پاره‌ای در غیبت هم آن را لازم می‌دانستند. در اصفهان، فقیه، فیلسوف و عارف بزرگ آیت‌الله العظمی حاج آقا رحیم ارباب قائل به وجوب نماز جمعه بود و به‌صورت محدودی آن را برگزار می‌کرد که در دهه قبل به علت نابینایی و ناتوانی جسمی آن بزرگوار، این فریضه تعطیل شده بود و حالا توسط روحانی روشن و دانشمند و جوان، آیت‌الله حاج آقا سید جلال طاهری نماز جمعه برگزار می‌شد و پناهگاهی بود برای جوانان پرشور مسلمان.
بدین ترتیب علاوه بر جلسه‌ها و فعالیت‌های مخفی و نیمه‌مخفی انقلابیان فداکار، نماز جمعه هم با محوریت آیت‌الله طاهری کانون تپش و جوشش و احساس حیات و تنفس برای نیروهای انقلابی، خصوصاً جوانان بود.
آیت‌الله طاهری این وظیفه را در سطحی بسیار عالی و مؤثر بعد از پیروزی انقلاب به عنوان نماینده امام و امام جمعه اصفهان به‌خوبی ایفا کردند و خطبه‌ها و سخنرانی‌های ایشان شاهد نیرومندی است بر احاطه علمی و روشن‌بینی سیاسی و جهت‌گیری نقد و مبارزه منطقی ایشان با التقاط و انحراف‌های بنیادی از یک طرف و با جمود و واپس‌گرایی که آسیب آن از اولی بیشتر است، از طرف دیگر.
مکانت علمی آیت‌الله طاهری بر خواص و عوام روشن است و اگر نبود تقریرات ایشان از درس استاد اساتید حوزه علمیه قم، حضرت آیت‌الله العظمی حاج آقا سید محمد محقق داماد، کافی بود تا مکانت و مقام اجتهادی و علمی ایشان را نشان دهد. ایشان یکی از هم‌درسی‌ها و هم‌دوره‌ای‌ها و هم‌بحث‌های بزرگانی چون آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی، آیت‌الله دکتر محمد بهشتی، آیت‌الله موسوی اردبیلی، آیت‌الله آذری قمی و… بود که برخی از چهره‌های درخشان علم و فضیلت بودند.
ایشان علاوه بر تأکید و تأیید و تقویت مبانی دینی و اخلاقی اسلام، همواره در عرصه حیات اجتماعی نیز بر آزادی و عدالت (دو گمشده همیشه انسان‌ها) و حق حاکمیت مردم بر سرنوشت تکیه داشتند و ملاک مقبولیت و مشروعیت نظام را از جمله رضایت مردم و انجام وظیفه حکومت به عنوان نماینده مردم که در برابر مردم مسئول است، می‌دانستند.
برای دریافت جایگاه والای سیاسی و مبارزاتی این بزرگوار علاوه بر اسناد ساواک می‌توان و باید از بزرگانی چون حضرت مهندس میثمی (که در آن روزهای سخت پیش از انقلاب در زندگی مخفی یا زندان به سر می‌برد و نیز مبارزه دو سویه‌ای با رژیم از یک‌سو و با همرزمان منحرف‌شده خود از سوی دیگر داشت و چشم و دست خود را نیز در راه انقلاب از دست داد) و نیز از حضرت دکتر صلواتی که یکی از محورهای مبارزات و روشنگری در اصفهان بود و رنج‌های فراوانی را برای ملت و ایران و انقلاب تحمل کرد، پرسید.
کارنامه آیت‌الله طاهری روشن‌تر از آن است که نیاز به شرح و بحث داشته باشد.
یاد آن عزیز را گرامی می‌داریم و به همه عزیزانی که یکصدمین سالگرد ولادت ایشان را با بزرگداشت و ذکر خیر برای این شخصیت والقدر که دوست‌داشتنی و مورد احترام بود، برگزار کرده‌اند، دست مریزاد می‌گوییم و به روان پاک این فقید سعید درود می‌فرستیم و سلامتی و بهروزی همه بستگان مکرم و به‌ویژه سرکار بزرگوار همسر و همراه این عزیز در همه دوران‌ها را از خداوند منان طلب می‌کنیم.
سیدمحمد خاتمی
آبان‌ماه ۱۴۰۵»
محمد خاتمی
سید محمد خاتمی، روحانی و سیاستمدار اصلاح‌طلب اهل اردکان یزد، ده سال وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ به‌عنوان پنجمین رئیس‌جمهور ایران خدمت کرد.
همهٔ ۳۱ خبر محمد خاتمی ←نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.